سرویس: سایر رسانه ها ، تاریخ: ۰۴/خرداد/۱۳۹۲ - ۱۲:۱۱ ، شناسه خبر: ۶۳۰۵۳
جلیل محبی
جلیل محبی

نگاهی به گفتمان های انتخابات ریاست‎جمهوری

خبرگزاری تسنیم: پس از احراز صلاحیت‎ها توسط شورای نگهبان، مرجع قانونی مندرج در اصل یکصدودهم قانون اساسی، فضای انتخاباتی شکل جدیدی به خود گرفته است. چینش موجود از دیدگاه‎های مختلفی قابل تحلیل، بررسی و دسته‎بندی ‎است.

نگاهی به آرایش سیاسی انتخابات ریاست‎جمهوری با حضور چهره‎‎های نهایی عنوان مقاله حجت الاسلام جلیل محبی است که در شماره 171 پنجره منعکس شده است: 

پس از احراز صلاحیت‎ها توسط شورای نگهبان، مرجع قانونی مندرج در اصل یکصدودهم قانون اساسی، فضای انتخاباتی شکل جدیدی به خود گرفته است. چینش موجود از دیدگاه‎های مختلفی قابل تحلیل، بررسی و دسته‎بندی ‎است. آنچه در این میان اهمیت دارد، چند نکته اساسی است که به‎عنوان مقدمه تحلیل باید به آن‎ها عنایت داشت.

اول
اول اینکه گروه‎‎های افراطی در این میان کاندیدای مستقیم ندارند. از طرفی سران فتنه و حامیان جدی و علنی آن‎ها که در جریان اغتشاشات سال 88 وسط میدان بوده یا به حمایت مادی و معنوی می‎پرداختند از گود رقابت خارج شده و باتوجه به ذیل اصل یکصدوپانزدهم قانون اساسی یعنی اعتقاد به مبانی جمهوری اسلامی ایران صلاحیت‎شان مورد تأیید قرار نگرفته است. از سوی دیگر جریاناتی مانند جبهه پایداری نیز با توجه به اصراری که بر یک کاندیدای خاص داشتند, از معرفی کاندیدای جایگزینی که صفاتی مانند رجل سیاسی و مذهبی که مدیر و مدبر بودنش نیز مورد تأیید شورای نگهبان قانون اساسی قرار گیرد اجتناب نمودند و عملا کاندیدای مستقیم در انتخابات ندارند این جبهه ناگزیر باید از کاندیدا‎های مستقل حمایت نماید. ازاین‎رو این دو طیف عملا از ایفای نقش اساسی در معرفی کاندیدا به صحنه انتخابات محروم‎اند. در این بین دولت نیز به امید وجود حکم حکومتی برای تأیید کاندیدای خاص خود از گردونه خارج گردید. پس با این اوصاف صحنه انتخابات عملا صحنه‎ای رادیکال (دست‎کم تا این لحظه) محسوب نمی‎شود.
دوم
دوم اینکه کاندیدا‎های موجود به‎وضوح همه سلایق سیاسی معتقد به نظام را نمایندگی می‎کنند و هیچ یک از جریانات مؤمن به قانون اساسی نمی‎توانند مدعی  نادیده‎گرفته شدن توسط شورای نگهبان شوند، به جز جریان دولت که عملا با معرفی کاندیدای واحد فاقد صلاحیت برای سمت ریاست‎جمهوری راه را بر خود بست. به علاوه اینکه اگر جریان دولت را به حلقه انحرافی تعبیر کنیم، در اعتقاد ایشان به مبانی جمهوری اسلامی ایران تردید جدی وجود دارد.
سوم
سوم اینکه گفتمان‎‎های غالب موجود در کشور نیز در گردونه انتخابات دارای نماینده هستند. صحنه انتخابات صحنه‎ای یک یا دو قطبی نیست و همه افکار موجود در کشور را شامل می‎شود در زیر به تحلیل این گفتمان‎ها می‎پردازیم. این نکته نیز قابل اشاره است که هفت کاندیدا از هشت فرد موجود در صحنه در داخل گفتمان‎‎های زیر می‎گنجند و صرفا آقای غرضی، وزیر نفت و پست تلگراف و تلفن اسبق، از نمایندگی و رهبری گفتمان‎‎های موجود بی‎بهره بوده و بعید است انگیزه کار جدی در عرصه انتخابات داشته باشد. مضافا اینکه مواضع ایشان درباره گفتمان امام و رهبری و فتنه هشتاد و هشت و حلقه انحرافی و مسائل و چالش‎های داخلی و خارجی برای فضای عمومی جامعه شفاف نیست. لذا ایشان از منظر گفتمانی قابل تحلیل نمی‎باشند. گفتمان‎های پیش گفته دارای نقاط برجسته هرگروه هستند و این به‎معنای بی‎بهره بودن آن‎ها از برجستگی‎های گفتمان‎های دیگر نیست. همچنین باید اضافه نمود که تحلیلی که در ادامه می‎آید به دور از تقسیم‎بندی‎‎های رایج و ائتلاف‎‎های صورت‎گرفته و جناح‎بندی‎‎های مرسوم است و بیشتر به سابقه سیاسی کاندیدا‎ها و اطرافیان و حامیان آن‎ها معطوف است.

گفتمان‎‎های اساسی موجود که کاندیدا‎های حاضر در صحنه آن‎ها را نمایندگی می کند به این ترتیب است: گفتمان کارآمدی گفتمان اعتدال  گفتمان تساهل و سازش  گفتمان ارزش‎های اسلامی:

الف
گفتمان کارآمدی

نگاه اصلی این گفتمان به شرایط و فضای عمومی داخلی است و نگاه به مسائل بین‎المللی از جمله مذاکرات ایران و 1+5، بیداری اسلامی و مسأله سوریه از دریچه‎ای فرعی صورت می‎گیرد. این جریان که به اقتصاد و مسائل معیشتی توجه ویژه دارد از عمق تئوریک برخوردار نبوده و به‎دنبال رویکردی عملگرا برای پیشرفت مادی کشور است. برنامه‎‎های این جریان که رویکردی مکانیکی برای ساخت کشور دارد به‎صورت مستقیم متصل به ریشه‎‎های نظری نبوده و بدون توجه به عدم تناسب نظری از تکنوکراسی وحیانی سخن گفته یا بدون توجه به سیستم و نظام موجود در قانون اساسی از فدرالسیم اقتصادی دم می‎زند. هرچند باید اذعان نمود این گفتمان از محتوای تکنوکراسی لیبرال و فدرالیسم موجود در نظام‎‎های مدرن دولت – ملت غافل بوده و در تحلیل درست، این گروه به‎دنبال تجمیع بند‎های الف و ب اصل سوم قانون اساسی در خصوص التفات توأمان به مباحث شرعی و پیشرفت مادی است. ازآن‎جاکه گفتمان فوق گفتمانی پراگماتیستی است، در صورت پیروزی در انتخابات از همه گروه‎‎های موجود سیاسی (به جز جریانات تندی که در صدر این نوشتار به آن اشاره شد)برای تشکیل کابینه و پست‎‎های کوچک و بزرگ استفاده خواهد کرد. این گروه را که در شعار‎های اقتصادی پیشرو خواهد بود و پرچم مقابله با تورم، اشتغال، کم‎کردن نرخ بیکاری و تأکید بر زیرساخت‎های فنی و عمرانی را بلند خواهد کرد، به‎وسیله آقایان دکتر محمد باقر قالیباف و دکتر محسن رضایی نمایندگی می‎شود.

ب
گفتمان اعتدال

ب. نگاه اصلی این گفتمان، برخلاف گفتمان سابق، به شرایط و فضای بین‎المللی است و اصولا به‎دنبال پیگیری مسائل دیپلماتیک بوده و دیدگاهی متفاوت به پرونده هسته‎ای و مسائل منطقه‎ای دارد و حل مشکلات داخلی (خصوصا معضلات اقتصادی، تحریم‎‎های ارزی، اشتغال و تورم و مانند آن‎ها) را در گرو رویکردی متفاوت به مسائل خارجی می‎داند. این گفتمان در عرصه بین‎المللی (خصوصا مذاکرات هسته‎ای با1+5) معتقد به تجارت دیپلماتیک، معادله دادن– ستاندن، احترام دوجانبه، کوتاه‎آمدن در مورد مسائل فرعی و تأکید به مسائل ویژه و اصلی، تعامل انفرادی با برخی از اعضای مذاکرات 1+5، مذاکرات پشت پرده و تصمیم‎گیری در فضای غیر رسانه‎ای و برگزاری مذاکرات در فضایی برد_برد است و مذاکره برای مذاکره را قبول ندارد. این گفتمان هرچند در طول تاریخ انقلاب در دایره اصول‎گرایی (یا به تعبیر صحیح‎تر راست سنتی) تنفس کرده است، لکن در عمل تکنوکرات بوده و در صورت پیروزی رفتاری شبیه به کارگزاران خواهد داشت و از اعضای معتدل همه گروه‎‎های سیاسی از هر دو جناح اصول‎گرا و اصلاح‎طلب به غیر از حامیان جدی سران فتنه و گروه‎‎های تند اصول‎گرا از جمله جبهه پایداری استفاده خواهد کرد. شعار اصلی این گروه تأکید بر حقوق ملت، اجرای قانون اساسی، حقوق شهروندی با رویکرد جمع شعار‎‎های رقیق اسلامی و دینی با شعار‎های حقوق بشری خواهد بود. این گفتمان را دکتر حسن روحانی و دکتر علی اکبر ولایتی نمایندگی می‎کنند.

ج
  گفتمان تساهل و سازش

این گفتمان برخلاف گفتمان‎‎های قبلی به صحنه داخلی و بین‎المللی به‎صورت برابر توجه دارد. در عرصه داخلی گفتمان تساهل و تسامح که در دوران اصلاحات پیگیری می‎شد را در دستور کار قرار دارد و به‎دنبال بازکردن فضا برای بازگشت اصلاح‎طلبان به فضای سیاسی کشور به‎عنوان هدف حداقلی و به‎دست‎گرفتن قدرت به‎عنوان یک هدف حداکثری است. شعار آزادی توسط این گروه به‎صورت مبهم و بدون تعیین مصادیق تکرار می‎شود تا بتواند سبد رأی خود را با آراء گروه‎‎های جوان پر نماید. این گفتمان شعار بازگشت به قانون اساسی سر می‎هد، لکن در عمل اصول چهارم و اهداف اسلامی این میثاق ملی را برخلاف متن تأویل کرده و تفسیر به رأی می‎کند. مبنای اقتصادی این گفتمان توصیه‎‎های بانک جهانی و صندوق بین‎المللی پول است و توجه به زیرساخت‎ها به‎صورت متعادل دنبال می‎شود. در عرصه بین‎المللی نیز به‎دنبال تنش زدایی (به معنای تسلیم) است و مذاکرات را با جهتی کاملا متفاوت دنبال می‎کند. هرچند امکان مطرح‎کردن شعار‎‎های خلاف مصالح ملی و سیاست‎‎های کلی نظام تا حدودی محتمل است، لکن ساختارشکنی و ارتباط با بیگانگان علیه مصالح کشور، آن‎گونه‎که در دوران اخلاف این گفتمان دنبال می‎شد، بعید به‎نظر می‎رسد. این گفتمان در صورت پیروزی از کلیه گروه‎‎های اصلاح‎طلب تغذیه خواهد نمود؛ ولی درعمل نمی‎تواند حمایتی کاربردی از سران فتنه نماید. گفتمان تساهل و سازش را دکتر محمدرضا عارف نمایندگی می‎کند.
د
  گفتمان ارزش‎های اسلامی:

در این گفتمان که روحیه بسیجی و انقلابی را دنبال می‎کند، مانند گفتمان قبل نگاهی دو سویه به داخل و مسائل بین‎المللی دارد.
با نگاهی به صحنه انتخابات ریاست‎جمهوری و مواضع کاندیدا‎ها باید گفت که این گفتمان به‎دنبال وحدت و همگرایی گروه‎‎های معتقد به مبانی و ارزش‎های اصیل اسلامی و انقلابی است و تقابل جدی با خط سازش و تسامح خواهد داشت. رویکرد اصلی این گروه تمرکز بر مدار ولایت و پیگیری جدی منویات امام و رهبری و زنده‎نگه‎داشتن شعار‎‎های اصیل موجود در قانون اساسی است. از منظر اقتصادی معتقد به اقتصاد مقاومتی و پیشرفت همراه با عدالت و توجه به گروه‎‎های ضعیف جامعه است. توجه به نگاه مقاومت در عرصه تحریم‎ها در عین عنایت به پیشرفت کشور در دستور کار این گفتمان قرار دارد. از منظر بین‎المللی حامی جدی بیداری اسلامی است و کمک به ملل مسلمان برای خیزش جدی در مقابل گفتمان سازش در برابر غرب را دنبال می‎کند. مذاکرات را عرصه تحمیل نظرات گروه مقابل می‎داند و معتقد است به‎طور کاملا مستحکم و قوی باید در برابر زیاده‎خواهی غرب ایستاد. به‎دنبال عزت بین‎المللی کشور است و به تقاضا‎های بدون وجه در مذاکرات بی‎توجه است. شعار این گروه بر مدار پیشرفت اسلامی و دهه عدالت و پیشرفت می‎گردد و در صورت پیروزی از همه گروه‎های اصول‎گرا (از جبهه پایداری تا جمعیت‎های ایثارگران و رهپویان و تا حدودی جبهه پیروان) در کابینه و پست‎ها و مناصب سیاسی استفاده خواهد کرد. این گفتمان را دکتر غلامعلی حداد عادل و دکتر سعید جلیلی نمایندگی می‎کند.
انتهای پیام/

Go to TOP