به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم به نقل از اندیشکده شورای آتلانتیک، کارشناس این اندیشکده در مرکز مطالعات خاورمیانه شورای آتلانتیک در گزارشی به بررسی حزبهای مهم در مصر و گرایشات سیاسی و موضعگیری آنها در انتخابات ریاست جمهوری میپردازد. وی ضمن اشاره به روند پیچیده انتخاب رئیس جمهوری معتقد است که هر یک از نامزدها، یعنی السیسی و صباحی، جایگاه خاصی را در میان حزبها دارند، اما به زعم کارشناسان، رقابت اصلی در انتخابات پارلمان به نمایش گذاشته میشود.
احزاب سیاسی در مصر برای انتخابات سال جاری سه گزینه پیش رو دارند؛ حمایت از ژنرال عبدالفتاح السیسی، وزیر دفاع سابق؛ حمایت از حمدین صباحی، نامزد سابق ریاست جمهوری، یا سکوت اختیار کردن و رأی ممتنع. این وظیفه سادهای است که مستلزم بررسی دقیق برنامههای انتخاباتی چندگانه برای تشخیص سازشپذیری آنها با دستور کار حزب نیست.
وقتی کمیسیون بلندپایه حزب دموکراتیک اجتماعی مصر در 26 آوریل تشکیل جلسه داد، آنها گزینه چهارمی را انتخاب کردند. اعداد در یک نظر سنجی داخلی نشان میدهند که سیسی با اکثریت قاطع 78 رأی، یعنی 46.2 درصد پیروز شده است، در حالیکه صباحی تنها 16 رأی، یعنی 9.5 درصد، را به خود اختصاص داد. 75 عضو، یعنی 44.4 درصد، هیچ یک از این دو کاندید را مورد حمایت قرار ندادند، با توجه به اینکه به اعضا آزادی انتخاب داده شده بود.
محمد نعیم، یکی از اعضای مؤسس گفت : «اگر این حزب با انتخاب اول خود، یعنی سیسی، پیش برود، درصد قابل توجهی از اعضای خود را از دست میدهد؛ اعضای مبارز». وی افزود این از دست دادن عضو، اعتبار این حزب را به خطر انداخته و آن را به حزبی معمولی مانند سایر حزبها تبدیل میکند.
درست قبل از رأیگیری، این کمیسیون پیشنهادی را توسط محمد ابوالغار، رئیس کمیسیون، مورد تأیید قرار داد که اکثریت دو سوم را برای این تصمیم خاص نیاز دارد. وقتی هیچ یک از این سه انتخاب 66 درصد آرا را به دست نیاورد، این حزب تصمیم گرفت به اعضای خود آزادی بدهد که به نامزد مورد نظر خود رأی بدهند، بدون اینکه از هیچ یک از آنها حمایت رسمی به عمل آورند.
خالد داود، سخنگوی حزب قانون اساسی، اعلان کرد در جایی که پای انتخابات ریاست جمهوری در میان است، هیچ جایی برای مصالحه و توافق وجود ندارد. او انتخابات را به عنوان مبارزهای توصیف کرد که در آن باید ایستادگی کرد. داود تصمیم حزب خود را مبنی بر انتخاب یک نامزد به جای سکوت اختیار کردن، ترجیح داد؛ صباحی 60 درصد آرا را به خود اختصاص داد؛ 30 درصد سکوت اختیار کردند، در حالیکه سیسی 10 درصد رأی کسب کرد. برخی افراد در این حزب اصلاً نمیخواستند نام سیسی در برگههای رأی باشد.
در داخل حزب دموکراتیک اجتماعی، این هوشیاری کامل وجود داشت که طرح مسئلهای که تفسیر جمعی اعضای آن را در مورد اصول بنیادین این حزب به چالش بکشد، اتحاد شکننده آن را از میان خواهد برد. منابعی از داخل نشان میدهند که در میان آن 75 عضو که در حمایت از هیچ نامزدی رأی ندادند، بسیاری نامزد ارجح خود را در نظر داشتند، اما در عوض آن، توافق و مصالحه را برگزیدند. به هرحال، احساس راحتی هنوز کمی زود است؛ بحران هنوز دفع نشده و تنها به تعویق افتاده است.
فرایند انتخاب نامزد، نزاع و درگیریهای دردسرساز حزبهای سیاسی مصر را برای مردم فاش کرد؛ به خصوص، پس از برکناری محمد مرسی، رئیس جمهور اخوانی، توسط ارتش به دنبال اعتراضات گسترده در جولای گذشته. علیرغم اختلافات گاه و بیگاه بر سر استراتژی، متحد شدن علیه حاکمیت مرسی، هم در داخل حزبها و هم در میان آنها، آسانتر بود. همچنانکه حزبها خود را به طرف پیروز همسو میکنند، تفاوتهای مهم و حساس بر سر تفسیر اصولی که حزبها را کنار هم نگه میدارد و اهداف عمومی، به آهستگی خود را نشان میدهد.
چه چیز برای حزبی که خود را لیبرال مینامد، مصالحهای قابل قبول است: حمایت از ژنرال سابق که دولتش مخالفان را به شدت سرکوب کرده است یا انتخاب نامزد سوسیالیست که احتمال موفقیت او بسیار پایین است؟ آیا حزبها میتوانند به دلیل عملگرایی و بقای سیاسی، از برخی اصول مشخص خود چشم پوشی کنند؟ لیبرالیسم، سوسیالیسم و اسلامگرایی یعنی چه و اینها چطور با فضای سیاسی مصر در عصر حاضر سازگار میشوند؟
پاسخ به این سؤالات مشخص، حزبهایی را که به عنوان جایگزین و در تضاد با اسلام سیاسی تأسیس شدهاند در معرض خطر و تهدید قرار میدهد. با توجه به اینکه تا انتخابات پارلمان تنها چند ماه فرصت باقی است، قدرت و توانایی سیاسی هر حزب به زودی مورد آزمایش قرار خواهد گرفت و این تهدید را بسیار حتمیتر خواهد ساخت. نعیم ادعا میکند که تمام حزبهای تأسیس شده در مرحلهای از تحول دموکراتیک، قابل دوام نیستند.
جو سیاسی از شرکت برخی بازیگران ممانعت میکند. حزب مصر قوی، که در سال 2012 توسط عبدالمنعم ابوالفتوح، نامزد ریاست جمهوری سال 2012 و عضو سابق اخوان المسلمین، تأسیس شد، گفته است که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نخواهد کرد. در ژانویه گذشته، بیش از 10 عضو این حزب، در حالیکه برای به دست آوردن رأی منفی در همه پرسی قانون اساسی 2014 تبلیغات میکردند، دستگیر شدند.
سایر حزبها ظاهراً اتحاد خود را حفظ کرده و آماده رقابت هستند. به هرحال، رسیدن به این تصمیم با تقریباً اتفاق آراء، به این معنا نیست که مشکلات وجود ندارد.
حزب سلفی النور با 93 درصد آرای اعضای خود، سیسی را برگزیده است. نادر بکار، سخنگوی این حزب، اعلان کرده است که شخصیت صباحی در میان اعضا جایگاه خوبی ندارد، در حالیکه السیسی با 16 شرطی که توسط کمیسیون اعلای حزب مقرر شده است، نزدیکی بسیاری دارد. انتخاب آن جنجال برانگیز باقی میماند.
این حزب که اغلب به دلیل رویکردهای اسلامی فوق محافظهکارانه و اتحاد سابقش با مرسی مورد انتقاد قرار گرفته است، نمیتواند هیچ حمایتی را خارج از پایگاه اسلامی به دست آورد، که خودش حمایت حزب نور از غلبه ارتش بر کشور را مورد تمسخر قرار میدهد. بسیاری از مردم، تفرقه و پراکندگی در اعتصاب حامی مرسی در آگوست گذشته و ارتباط حزب نور با دولت را، که باعث این رویداد شد، تقبیح میکنند. از نظر آنها، این حزب که در تلاش است نفوذ خود را گسترش دهد، در طرف اشتباه جنگ مهلک مذهبی قرار گرفته است.
علیرغم سختگیری مداوم بر اسلامگرایان که منحصر به اعضای اخوان المسلمین نیست، حزب نور همچنان مصون باقی مانده است. اتحاد آن با طرف پیروز میتواند تنها بلیط برنده آن به منظور حفظ فضا برای فعالیتهای مذهبی خود باشد.
در مسیر انجام این کار، حزب نور عجیبترین دوستان و همراهان را دارد. حزب چپگرای تاگامو و الوفد حمایت از مبارزه انتخاباتی السیسی را متعهد شدهاند. تلاشهای آنها از طرف حزب لیبرال مصریهای آزاد و حزب مؤتمر (کنفرانس)، که توسط عمرو موسی، دبیرسابق اتحادیه عرب و نامزد ریاست جمهوری سال 2012، تأسیس شده است، اندک جلوه داده میشود. حزب مؤتمر حمایت لجستیکی فراوانی از این مبارزه انتخاباتی به عمل آورده است و عمرو موسی به شخصه وزنه دیپلماتیک خود را به عنوان رئیس هیئت مشاوران سیسی به کار گرفته است.
بنابر گزارش محمد فرید، عضو کمیسیون عالی، در حزب مصریهای آزاد، تقریباً 90 درصد از کمیسیون عالی در 28 آوریل به سیسی رأی دادند. این حزب تلاش کرده است به طور متعادل از نظم جدید حمایت کند، در حالیکه نسبت به دولت و برخی از رفتارهای ضد حقوق از طرف آن رویکرد انتقادی دارد. برنامه سوسیالیستی صباحی مبنی بر نظارت عمیق، تمرکز بر بخش عمومی و دخالت در اقتصاد، در تضاد با فلسفه بازار آزاد این حزب است. علیرغم نشانههایی مبنی بر اینکه سیسی احتمالاً سیاستهای دوره ناصر را اتخاذ کند، فرید شرح میدهد که این انتخاب در مورد همسو کردن حزب با طرف پیروز نبود، بلکه همسو شدن با کسی بود که بتواند به خوبی فعالیت کند.
فرید به منبع مصری گفت: «ما تلاش میکنیم تا بخشی از دولت باشیم». این اتفاق به احتمال زیاد رخ میدهد، اما بستگی به نتایج انتخابات پارلمان دارد، که تاریخ آن هنوز دقیقاً مشخص نشده است.
مصریهای آزاد صحبت در دولت آینده را غنیمت میشمارند و آنها تنها نیستند. سایر حزبها در حال به دست آوردن این موقعیت به عنوان تاکتیکی برای نامزدی در انتخابات پارلمان هستند؛ همانطور که در همه پرسی ماه ژانویه این کار را انجام دادند.
حزب جنبش ملی چشم خود را به اکثریت کرسیها دوخته است و میگوید که شبکه گستردهای را تشکیل داده است که میتواند این رویداد را در کمتر از یک سال رقم بزند. این حزب توسط احمد شفیق، نامزد سابق ریاست جمهوری و آخرین نخست وزیر حسنی مبارک، تأسیس شده است که انتخابات را در بیانیهای فاش شده مورد انتقاد قرار داده و میگوید که برگههای رأی باید با اسم سیسی پر شود. به هرحال، او توان خود و حزبش را به دلیل اتحاد برای وزیر دفاع سابق به کار گرفته است.
نرماین شکری، منشی جوانان به اعضای محلی حزب، که آمده بودند تا حمایت خود را از سیسی اعلان کنند، گفت: «سیسی قادر نخواهد بود بدون یک پارلمان قوی فعالیت کند. ما به امید خدا کرسیهای زیادی را اشغال خواهیم کرد».
بنابر ادعای فرید، رقابت واقعی در انتخابات پارلمان شکل خواهد گرفت.
انتهای پیام/ر