یادداشت اقتصادی

تاثیر نرخ ارز و نااطمینانی آن بر بخش تولید

شناسه خبر: 154288 سرویس: اقتصادی
دلار

خبرگزاری تسنیم: نرخ واقعی ارز در هر کشوری از شاخص‌های اساسی و بنیادی در تعیین درجه رقابت بین‌المللی و تبیین شرایط داخلی حاکم بر اقتصاد آن کشور به‌شمار می‌رود.

آشفتگی و نوسان در عملکرد این شاخص از یکسو مبین عدم تعادل در اقتصاد است و از سوی دیگر دلیل بی‌ثباتی بیشتر محسوب می‌شود. اقتصاد ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و نرخ ارز یکی از عوامل تعیین­کننده تولید و رشد اقتصادی کشور به‌شمار می‌رود که از مسیرهای متفاوت اثرات متضادی بر تولید می­گذارد. اثر خالص تغییر نرخ واقعی ارز بر تولید از برآیند این اثرات به دست می­آید. در یک نگاه کلی اثر خالص تغییر نرخ ارز بر تولید را می­توان از دو کانال زیر بررسی کرد:

1. بهره­گیری از ظرفیت تولیدی موجود در اقتصاد 

2. امکان ایجاد ظرفیت­های جدید بواسطه سرمایه­گذاری.

در ارتباط با کانال اول، کاهش نرخ واقعی ارز از یکسو قیمت کالاهای صادراتی در بازارهای خارجی را افزایش و از سوی دیگر قیمت کالاهای وارداتی در بازارهای داخلی را کاهش می­دهد که ماحصل آن انتقال تقاضای کل به سمت تقاضای کالاها و خدمات خارجی و عدم استفاده کامل از تمامی ظرفیت­های موجود در اقتصاد می­باشد (عکس این مطلب در مورد افزایش نرخ ارز نیز صادق است).

پیرامون کانال دوم نیز باید گفت با توجه به آنکه سرمایه­گذاری بخش خصوصی تابعی از بازدهی سرمایه­گذاری و انتظارات فعالان اقتصادی از بازدهی آینده است تغییرات نرخ ارز با تغییر قیمت­های بازار داخلی و خارجی (کالاهای صادراتی و کالاهای واسطه­ای و سرمایه­ای وارداتی) دو اثر متضاد بر سرمایه­گذاری بخش خصوصی دارد. کاهش نرخ ارز از یکسو با افزایش قیمت کالاهای صادراتی با کاهش قدرت رقابتی تولیدکنندگان داخلی در برابر رقبای خارجی در بازارهای داخلی و خارجی اثر منفی بر درآمد و بازدهی سرمایه­گذاری در داخل دارد. از سوی دیگر با کاهش قیمت کالاهای سرمایه­ای و واسطه­ای وارداتی مستقیما هزینه­های سرمایه­گذاری را کاهش و درآمد سرمایه­گذاری را افزایش می­دهد. اثر خالص تغییرات نرخ ارز بر سرمایه­گذاری از برآیند این دو اثر به دست می­آید.

اما نکته مهم نااطمینانی­های نرخ ارز و اثرات آن بر ساختار اقتصاد کشور می­باشد. نوسانات گسترده و وسیع نرخ ارز اثرات منفی و مثبت بسیاری بر پیکره اقتصاد دارد که یکی از آنها بروز تورم­های بسیار شدید و افسارگسیخته می­باشد. تورم به نوبه خود می­تواند منجر به تغییر بافت­های تولیدی و سرمایه­گذاری، تغییر وضعیت بازارهای داخلی و خارجی، متأثر کردن بخش تجارت خارجی (صادرات و واردات) شود. مهمترین اثرات نوسان نرخ ارز بر بخش­های تولیدی به­شرح زیر است:

1.افزایش هزینه­های تولید (کاهش حاشیه سود) و کاهش توان رقابتی صنایع به­دلیل عدم امکان پیش­بینی نرخ ارز؛

2.کمبود سرمایه در گردش بنگاه­ها: در شرایطی که ارز به یک دارایی تبدیل می­شود، تمامی فعالان اقتصادی درصدد نگهداری ثروت خود بر حسب پول خارجی بر می­آیند و بنابراین، بخشی از پس‌اندازها به‌جای آنکه در بانک­ها سپرده­گذاری شوند و سپس در اختیار بنگاه­ها قرار گیرند، به ارز تبدیل می­شوند که این امر با جایگزین کردن فعالیت­های سوداگرانه با فعالیت­های مولد سبب کاهش افق سرمایه­گذاری می­شود؛

3.اختلال در سیستم خریدها و معاملات اقتصادی. در صورت نوسان نرخ ارز (به‌دلیل نامشخص بودن نرخ ارز حتی در کوتاه­مدت) تمامی معاملات به­صورت نقدی انجام می­شوند. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان نیز ملزم به خرید نقدی مواد اولیه هستند که به­دلیل حجم بالای نیاز آنها با مشکل مواجه می­شوند.

احمد تشکینی، استادیار موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی

انتهای پیام/

    برای دریافت مهمترین اخبار عضو کانال تسنیم در تلگرام شوید.
    حسن روحانی
    سیدابراهیم رئیسی
    محمدباقر قالیباف
    اسحاق جهانگیری
    سیدمصطفی هاشمی طبا
    سیدمصطفی میرسلیم
    مهمترین عناوین
    مهمترین عناوین اقتصادی
    خبر فوری
    سازمان آگهی‌ها
    تلگرام اقتصادی
    سام سرویس
    الی گشت