زیاده خواهی‌های دولتمردان آمریکا

خبرگزاری تسنیم: بیان اظهارات وقیحانه از طرف جان کرى وزیرخارجه آمریکا، داستان را کمى تغییر مى‏دهد. وزیر خارجه آمریکا بر اساس قانون اساسى، چهارمین مقام عالى‏رتبه این کشور محسوب مى‏شود و در ساختار قدرت آمریکا، وزیر خارجه از جایگاه ویژه‏اى برخوردار است.

زیاده خواهی‌های دولتمردان آمریکا

به گزارش خبرگزاری تسنیم،  در خصوص اظهارات اخیر جان کرى رییس جمهورى آمریکا در داووس و هم‏چنین گفتگوهاى حاشیه‏اى آن مبنى بر این‏که در صورت لغو توافق ژنو، گزینه نظامى دوباره به روى میز باز مى‏گردد، مى‏توان گفت: اگر این اظهارنظرها از سوى هر مقام غیردولتى دیگرى از جمله سناتورها مطرح مى‏شد، اهمیت نداشت اما بیان آن از طرف جان کرى وزیرخارجه، داستان را کمى تغییر مى‏دهد. وزیر خارجه آمریکا بر اساس قانون اساسى، چهارمین مقام عالى‏رتبه این کشور محسوب مى‏شود و در ساختار قدرت آمریکا، وزیر خارجه از جایگاه ویژه‏اى برخوردار است.

از این منظر که وزیر خارجه آمریکا که خود در دور تازه مذاکرات هسته‏اى ایران و 1+5 نقش محورى داشته است و تلاش زیادى هم براى حصول توافق کرده بود، چند روزى پس از اجراى این توافقنامه چنین سخنانى را مطرح مى‏کند که به‏نوعى مى‏تواند تهدیدى علیه توافقنامه باشد، این سخنان قابل تأمل و تعمق است.
امید است دولت اوباما با کسب تجربه از گذشته، این‏بار اشتباه دولت بوش را در قبال ایران تکرار نکند و مانع از دست رفتن فرصت توافق نهایى ایران و گروه 1+5 و حل و فصل موضوع هسته‏اى ایران شود.
اما آنچه مهم است فهم صحیح مسأله و مدل صحیح برخورد با این‏گونه اظهارات است که وجود دیدگاههاى متفاوت و یا حتى جایگاه مسؤولیتى متفاوت، انواع متنوعى از واکنش و پاسخ را موجب گردیده است، مانند:
- عدم الزام به پاسخ و صرف توجه به اظهارات رسمى بر سر میز مذاکره؛
- ضرورت پاسخ از نوع مقابله به مثل بدون در هم آمیختن آن با روند مذاکرات؛
- نیاز به انواع پاسخ در شکلها و قالبهاى متفاوت دیپلماتیک، اجرایى و مقابله به مثل با پاسخ نظامى که عملاً با عنایت به همین رویکرد، انواع واکنشها - مانند واکنش ظریف، سخنگوى وزرات خارجه، رییس قوه مجریه- را به این لاطائلات شاهد هستیم که در عین متناسب‏بودن هر یک با مسؤولیت و جایگاه اعمال‏کنندگان با یکدیگر متفاوت بوده و بر همین اساس، انقلابى‏ترین پاسخ را در بیانات سردار سرلشکر جعفرى مى‏یابیم.


وزیر خارجه آمریکا در اجلاس داووس که اخیراً برگزار شد، در سخنانى با ادبیات سخت، نکاتى را مطرح نمود که بوى تهدید و چالش از آن به مشام مى‏رسد.
  کرى چه گفت؟
به گزارش خبرگزارى رویترز، جان کرى در سخنرانى خود در کنفرانس مجمع جهانى اقتصاد در داووس سوئیس مدعى شد: ما به ایران هرگز اجازه نخواهیم داد که نیروگاه اراک را راه‏اندازى کند.
او هم‏چنین عقب‏نشینى واشنگتن از خاورمیانه را افسانه خواند.
جان کرى گفت: اظهارات آقاى روحانى درباره این‏که ایران به‏دنبال سلاح هسته‏اى نیست بى‏معنى است مگر این‏که اقدامات عملى ببینیم. آقاى روحانى روز گذشته اعلام کردند که ایران انگیزه‏اى براى ساخت سلاح هسته‏اى ندارد، حالا ایران فرصت دارد آن‏را ثابت کند.
کرى در خصوص برنامه هسته‏اى ایران گفت: اکنون بازرسان آژانس مى‏توانند هر روز در فردو و نطنز باشند. همین‏طور بازرسان هر ماه مى‏توانند در اراک باشند. ما زمان براى رسیدن ایران به بمب را طولانى کردیم و آن‏را بیشتر قابل ردیابى کردیم.
وزیر خارجه آمریکا درباره سخنان رئیس‏جمهورى ایران در داووس نیز گفت: دیروز (پنج‏شنبه) آقاى روحانى اینجا بود و گفت ما مى‏خواهیم با دنیا تعامل کنیم. اگر درباره صحبت‏هاى خود جدى هستید، اثبات آن ساده است. کشورى که برنامه هسته‏اى صلح‏آمیز مى‏خواهد، چرخه غنى‏سازى در زیر زمین نمى‏خواهد، رآکتور آب سنگین نمى‏خواهد.
جان کرى درباره توافق هسته‏اى با ایران گفت که این توافق برنامه هسته‏اى ایران را به عقب بازگرداند. او در سخنرانى‏خود هم‏چنین به مواردى از مفاد این توافق‏نامه اشاره کرد؛ از جمله این‏که ایران باید اندوخته اورانیوم غنى‏شده 20 درصدى خود را به صفر برساند، سانتریفیوژهاى خود را افزایش ندهد و از نصب نسل جدید سانتریفیوژها و تکمیل نیروگاه اراک خوددارى کند.
کرى در بخش دیگرى از اظهارات خود به کشورهاى عربى حاشیه خلیج‏فارس به‏خصوص عربستان اطمینان داد، واشنگتن حامى آن‏ها خواهد بود.
  بررسى چرایى سخنان کرى‏
این ادبیات از سوى رئیس دستگاه دیپلماسى آمریکا و آن‏هم پس از توافق ژنو که واکنش‏هاى امیدوارانه بسیارى در سطح جهانى از خود به‏جاى گذاشت و سبب انبساط در تعاملات و رویکردهاى ارتباطى بین کنشگران نظام بین‏الملل شد، به باور بسیارى نابجا و دور از ملاحظات منطقى عرصه سیاست بوده است.
این اقدام تأمل برانگیز وزیرخارجه آمریکا موجب شد تا این سؤال در اذهان شکل گیرد که دلایل اصلى این ادبیات قهرآمیز از کجا ناشى شده است و یا چه عناصرى در شکل‏گرفتن این گونه گفتار مؤثر بوده‏اند.
در پاسخ به این سؤال مى‏توان به برخى نکات اشاره کرد تا پاسخى به این مهم منظور شود:
1- برخى تحلیلگران، تندى لحن سخنرانى وزیر خارجه آمریکا را با مواضع دکتر روحانى در اجلاس داووس مرتبط مى‏دانند که در آن رئیس جمهور کشورمان تلاش کرد تا در بیانى معقول ضمن دعوت از سرمایه‏داران دنیا منطق عرصه دیپلماسى و اصول سیاست خارجى ایران را توضیح دهد. این سخنان به‏گونه‏اى بود که بسیارى از صاحب‏نظران تأثیرات آن‏را بر فضاى همکارى بین‏المللى با تهران فوق‏العاده پیش‏بینى کردند.
2- در نگاهى دیگر، برخى بیان تند جان کرى را به‏خاطر فضاى سیاسى- اقتصادى داووس ارزیابى کردند به این معنا که اصولاً نشست زمستانى دهکده داووس میزبان چهره‏هاى بزرگ اقتصادى و تجارى جهان بوده که داشته‏هاى خود را بر دایره تبادلات جهانى مى‏ریزند تا هر کسى سهم خود را ببرد و یا نظام برنامه‏ریزى را به‏گونه‏اى مدیریت مى‏کنند تا سود شرکتهاى بزرگ ملاحظه شود و در چنین فضایى، کاخ سفید مى‏بایست چنبره قدرت خود را در برابر رقبا به همه نشان دهد.
3- از زوایه‏اى دیگر مى‏توان گفت تا چندى دیگر مذاکرات جدید براى تعیین تکلیف گام نهایى برگزار خواهد شد و با توجه به بهره‏گیرى مناسب ایران در اقناع افکار عمومى و استقبال جامعه جهانى از رویکردهاى اعتدالگرایانه ایران به‏نظر مى‏رسد امتیازات مرحله اول این گفتگوها بیشتر به سبد ایران سرازیر شده است و ادبیات تند جان کرى با هدف فضاسازى براى مرحله بعدى و حاضرشدن سر میز مذاکره با توپ پر تفسیر مى‏گردد.
این سخنان جان کرى وزیر خارجه آمریکا در راستاى زیاده‏خواهى‏هاى مقامات کاخ سفید مطرح شده است. آمریکا در کارنامه خود خلف وعده‏هاى زیادى را به یادگار گذاشته است یعنى هرگاه توافقى به کشورى داده‏اند، در راستاى طرح مطالبات بیشتر از عمل به تعهد و توافق خود سر باز زده است تا شاید امتیاز بیشترى را از رقیب بگیرد.
4- علاوه بر این‏ها مى‏توان گفت سخنان تهدیدآمیز وزیر خارجه آمریکا در همنوایى با جریانات تندرو در کنگره و مراکز مختلف قدرت این کشور است که از چندماه قبل خواستار تشدید فشارها علیه تهران بوده‏اند و دولت اوباما اکنون با هدف کم کردن فشار رقبا و امتیازگیرى از آن‏ها در آستانه مذاکرات پیش رو در تلاش است تا ضمن ابراز همراهى با آنان و تعدیل مواضع اینان خود را آماده مرحله بعدى مذاکرات با پشتوانه قوى نماید.
5- هم‏چنین مى‏توان موضوع را از جنبه‏اى دیگر نگاه کرد که این مواضع سخت را با چینش سیاسى و امنیتى خاورمیانه مرتبط دانست که در این محیط رقابتى نفس‏گیر در موضوعاتى همچون سوریه، عراق، لبنان و فلسطین در جریان است و واشنگتن با فشار بیانى و اعلام مواضع تند، در پى حمایت از هواخواهان خود در منطقه مى‏باشد.
6- در عین حال همزمان با اجلاس داووس، نشست مهم دیگرى در ژنو بین دولت سوریه و معارضان و 40 کشور مؤثر و غیرمؤثر برگزار گردید که ایران غایب بزرگ آن نام گرفت و این سخنان عتاب‏آمیز جان کرى مى‏توانست فشارى به دولت سوریه به‏دلیل عدم حضور یکى از پشتیبانانش و روحیه‏بخشى به معارضین باشد و بدین‏وسیله کاخ سفید بر نقش بى‏طرفانه خود در بحران سوریه تأکید دوچندان ورزد.
اصولاً در شطرنج سیاسى پهنه جهانى، میزان قدرت کشورها به عواملى چون شبکه ارتباطات، میزان نفوذ در رقابت‏هاى جهانى، هنر همراهى‏کردن و رأى‏خواهى از کشورها و نفوذ در آن‏ها، حجم سرمایه‏گذارى و بده‏بستانهاى مرسوم، قدرت اقناع افکار عمومى و داشتن عناصر مختلف چانه‏زنى مربوط است و هر کشورى در تلاش است از روشهاى گوناگون براى تأثیرگذارى در چنین فضایى بهره‏گیرى کند و در این مسیر ارائه سخنان آتشین مى‏تواند امتیاز بالایى به‏حساب آید.
  واکنش‏هاى متنوع مسؤولان جمهورى اسلامى به تهدیدات کرى در داووس‏
درخصوص اظهارنظر وزیر خارجه آمریکا و سخنگوى دستگاه دیپلماسى کشورمان، بحث‏هایى به‏وجود آمده که توجه به نکاتى در این مورد حائز اهمیت است. ادبیات سیاسى با توجه به زمان، موقعیت و مکان سیاستمدار، انتخاب و تعیین مى‏شود. اما ملاک امر سیاسى در روابط بین‏الملل همان است که دو طرف در یک زمان مشخص و با برنامه‏ریزى بر سر میز مذاکره بیان مى‏کنند. در همان زمان خواسته‏هاى دو طرف مطرح مى‏شوند و براساس همان‏ها توافقات شکل مى‏گیرند. در غیر آن، سیاستمداران ممکن است در شرایط دیگر به‏گونه‏اى دیگر سخن بگویند که آن صحبت‏ها نمى‏توانند ملاک باشند.
برخى افراد و رسانه‏ها جست‏وجو مى‏کنند و اظهارات این‏چنینى مقامات آمریکایى را به‏عنوان نشانه شکست توافق ژنو دستاویز قرار مى‏دهند. این افراد یا برخى مسائل را نمى‏دانند و با مفاهیم بین‏المللى آشنا نیستند یا تعمداً این‏گونه موضع‏گیرى مى‏کنند که البته احتمال دوم قوى‏تر است. بنابراین مذاکرات بر سر میز مذاکره مواجهه خاص خود را مى‏طلبد و این‏گونه اظهارات لگام‏گسیخته، واکنش خاص خود را و بر اساس قواعد پذیرفته‏شده تا ظرفیت طرفین و منافع آنها اقتضا کند، هر دو مسیر قابل استمرار خواهد بود.
بر این اساس سه‏گونه واکنش در برابر این رجزخوانى‏هاى کرى ابراز گردید که شامل «عدم اعتنا و الزام به پاسخ»، «پاسخ در فضاى اجرا و عمل» و «پاسخ در فضاى نظامى و مقابله به مثل».
در زیر برخى از این واکنش‏ها را مرور مى‏کنیم:
1- محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهورى اسلامى ایران که براى شرکت در چهل‏وچهارمین نشست مجمع جهانى اقتصاد در داووس سوئیس به‏سر مى‏برد، در مصاحبه با شبکه تلویزیونى سى.ان.ان گفت: کاخ سفید سعى مى‏کند این توافق را اساساً برچیدن برنامه هسته‏اى ایران جلوه دهد. این واژه‏اى است که آن‏ها از آن استفاده مى‏کنند. وى با اشاره به متن توافق ژنو با عنوان اقدام مشترک تأکید کرد: اگر شما حتى یک کلمه در کل متن توافق پیدا کردید که حتى به واژه منهدم‏کردن شبیه باشد یا به‏عنوان منهدم‏کردن تعریف شود، من اظهارات خود را پس مى‏گیرم. ظریف با متهم‏کردن دولت آمریکا به ترسیم چهره غیرواقعى از تعهدات ایران بر اساس توافق هسته‏اى موقت، بار دیگر تکرار کرد: ما هیچ سانتریفیوژى را از بین نمى‏بریم، هیچ تجهیزاتى را نابود نمى‏کنیم. خیلى ساده، ما بیش از پنج درصد غنى‏سازى نمى‏کنیم. وزیر امور خارجه ایران افزود: واژگانى که کاخ سفید براى تعریف توافق شش‏ماهه اتمى استفاده مى‏کند، با متنى که ایران و کشورهاى 1+5 بر سر آن توافق کرده‏اند، متفاوت با متن اصلى توافق است.
2- سخنگوى وزارت امورخارجه، اظهارات وزیر خارجه آمریکا در مصاحبه با یکى از شبکه‏هاى عربى را شعارى و غیرمنطقى خواند و گفت: «هرچند این سخنان براى مصرف گروهى از مخاطبان یک رسانه خاص در منطقه مطرح شده؛ در عین حال نقض قواعد حقوق بین‏الملل و منشور ملل متحد به‏شمار مى‏رود.»
مرضیه افخم همزمانى این سخنان با اجراى برنامه اقدام مشترک و آغاز اقدامات عملى براى رفع یک بحران غیرضرورى را اشتباه در انتخاب زمان براى بیان چنین اظهاراتى دانست و گفت: «این اظهارات غیر دیپلماتیک بوده و به‏نظر مى‏رسد گروهى که مخالف توافق‏نامه ژنو هستند و عمدتاً در توسعه و ترویج خشونت در منطقه دست دارند، تأثیرات غیرسازنده‏اى بر دولتمردان آمریکا دارند و مهار این گروه در بیان و عمل، محک رفتار سیاست خارجى آمریکا در قبال فشارهاى بازیگران رادیکال و مخالف مى‏باشد.»
سخنگوى وزارت امورخارجه تأکید کرد که ایران هرگز به‏دنبال تولید، انباشت و استفاده از سلاح اتمى نبوده و نخواهد بود و دست دوستى خود را به‏سوى تمامى کشورهاى منطقه دراز کرده و از روابط دوستانه با اکثر قریب به اتفاق این کشورها برخوردار است.
3- رئیس مجلس در جمع اعضاى کمیسیون تلفیق لایحه بودجه به اظهارات جان کرى واکنش نشان داد و به نمایندگان توصیه‏هایى درباره افزایش توان اقتصادى، بودجه هدفمندى، تقویت بودجه دفاعى، خودکفایى در بخش کشاورزى و طرح‏هاى عمرانى کرد.
على لاریجانى با حضور در جلسه کمیسیون تلفیق گفت: در شرایط حساسى قرار داریم که تنظیم بودجه نیز جدا از وضعیت کنونى کشور نیست.
ایشان در واکنش به اظهارات جان کرى وزیر امور خارجه آمریکا تصریح کرد: امروز حرف‏هاى کرى را ملاحظه کردید چگونه براى جمهورى اسلامى ایران رجزخوانى مى‏کرد که باید این حساسیت را کاملاً درک کنیم و نسبت به آن، اقدامات عملیاتى انجام دهیم.
وى افزود: وزیر امور خارجه آمریکا در اظهارات خود اعلام کرده «ما از ایران الفاظ نمى‏خواهیم بلکه عمل مى‏خواهیم»؛ امروز باید درباره همان عمل و اقدامات عملیاتى در برابر رفتارهاى آمریکا در کمیسیون تلفیق تصمیم‏گیرى کنیم تا متوجه شوند جمهورى اسلامى ایران چشمانى بینا دارد و براى مقابله با رجزخوانى‏ها تصمیم عملیاتى اتخاذ مى‏کند.
رئیس قوه مقننه با تأکید بر این‏که در کمیسیون تلفیق به‏گونه‏اى باید تصمیم‏گیرى شود تا شرایط براى تولید کشور رونق یابد، افزود: اگر این نتیجه حاصل شد، پاسخ عملیاتى به آمریکا داده مى‏شود در غیر این صورت آمریکایى‏ها رجز مى‏خوانند و ما نیز در واکنش رجزخوانى مى‏کنیم و نتیجه‏اى در میدان عمل رخ نمى‏دهد.
ایشان تقویت بنیه دفاعى کشور را یکى دیگر از پایه‏هاى حفظ منافع ملى عنوان کرد و گفت: وقتى آمریکائیها رجزخوانى مى‏کنند، ما باید با تقویت بنیه دفاعى کشور، آماده‏تر شویم.
وى به بودجه دفاعى کشور اشاره کرد و تصریح کرد: با در نظر گرفتن بودجه هزار و 700 میلیارد تومانى براى بنیه دفاعى کشور، نمى‏توان پاسخ عملیاتى به آمریکا داد که در این زمینه ردیف بودجه این بخش باید یک پرش داشته باشد تا وقتى وزیر امور خارجه آمریکا از ایران اقدام عملیاتى مى‏خواهد، بتوانیم پاسخ عملیاتى به آن‏ها بدهیم.
دکتر لاریجانى ادامه داد: اعضاى کمیسیون تلفیق مى‏توانند با تقویت بنیه دفاعى کشور در بودجه سال آینده، پاسخ عملیاتى به آمریکا دهد تا مشاهده کنند کمیسیون تلفیق هوشیار است.
4- سرلشکر محمدعلى جعفرى فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامى در حاشیه بازدید از توانمندى‏هاى دانشگاه امام حسین(ع) در واکنش به ادعاهاى اخیر جان کرى وزیر امورخارجه آمریکا مبنى بر احتمال استفاده از گزینه‏هاى نظامى علیه ایران، متناسب با جایگاه مسؤولیتى خویش از موضعى قاطع و انقلابى گفت: آقاى کرى؛ این‏را بدانید نبرد مستقیم با آمریکا قوى‏ترین رؤیاى مردان مؤمن و انقلابى در سراسر جهان است. تهدیدات شما براى اسلام انقلابى بهترین فرصت است. پیشوایان اسلام، سال‏هاست ما را براى یک نبرد بزرگ و سرنوشت‏ساز آماده کرده‏اند. بعید مى‏دانم مردان عاقل شما اجازه دهند آمریکا که در یک‏سوى این نبرد سرنوشت‏ساز قرار دارد، گزینه‏ى مضحک نظامى را از روى میز به صحنه عمل بکشانند. آقاى کرى؛ ما مى‏دانیم شما بدهکارترین کشور جهان هستید و همه مى‏دانند ناتوانى شما در حل مسائل و مشکلات اقتصادى‏تان، دولت آمریکا را چند هفته به تعطیلى کشاند. خورشید تمدن امپریالیستى شما به مغرب خود نزدیک شده است. بیش از این، با تکرار راهبردهاى شکست‏خورده مانند استفاده از قدرت نظامى، فروپاشى تمدن خود را شتاب ندهید. آقاى کرى؛ آمریکا و قدرت‏هاى نظامى او در مقابل چشم مردم مجاهد و با ایمان ما بسیار کوچک و حقیر هستند.
وى افزود: اگر شما تخصص و فهم مسائل نظامى یا امنیتى را ندارید، از کارشناسان مجرب خود بپرسید که آیا واقعاً آمریکا توان و طاقت تحمل طبعات خانمان‏برانداز عمل‏کردن این گزینه علیه ایران را دارد؟ براساس اطلاعاتى که به ما مى‏رسد، هم کارشناسان سیاسى و هم صاحب‏نظران امنیتى آمریکایى گزینه‏ى نظامى را براى ایران تنها مناسب روى‏میزماندن مى‏دانند، اما استفاده از آن‏را در عمل به صلاح امنیت ملى آمریکا نمى‏دانند و هشدارهاى خود را در این رابطه به مسؤولان آمریکا بارها داده‏اند.
فرمانده کل سپاه پاسداران، خاطرنشان کرد: بدانید ایران و ایرانى از تهدید خارجى نمى‏ترسد و برعکس عامل انسجام جامعه‏ى مؤمن و غیرتمند ایران و متحدان انقلابى‏اش در سراسر جهان است و حوادث تاریخى پس از انقلاب اسلامى‏نیز گواه این مدعاست.
سرلشکر جعفرى تأکید کرد: بنابراین به شما توصیه مى‏کنم، اعتبار کلامتان را متناسب با توانمندى‏هاى خود و طرف مقابلتان خرج کنید و بیش از این خود را مضحکه‏ى جامعه‏ى غیور و انقلابى ایران اسلامى قرار ندهید.
وى در پایان خاطرنشان کرد: آیا مى‏دانید چند هزار مسلمان انقلابى که دل در گرو انقلاب اسلامى دارند و به حقانیت آن ایمان آورده‏اند و در سراسر جهان در انتظارند تا شما این گزینه را از روى میز به صحنه‏ى عمل بیاورید. اگر نمى‏دانید کمى بیاندیشید و یا تحقیق کنید و یا لااقل تا زمانى که قرار است منتظر حکمِ عقل عاقلان خود بنشینید، از به‏کارگیرى این عبارت مضحک و بى‏پشوانه‏ى خرد و اندیشه‏ورزى پرهیز کنید.
انتهای پیام/

بیشتر بخوانید...
پربیننده‌ترین اخبار بین الملل
مهمترین اخبار بین الملل
مهمترین اخبار تسنیم
پرواز خارجی
همراه اول
ایران مال