«استاد محققی لاهیجی»؛ نخستین سفیر شیعه در اروپا در قرن بیستم
خبرگزاری تسنیم: «استاد محمد محققی لاهیجی» از نخستین سفیران شیعه در اروپا در قرن بیستم و نماینده آیتالله العظمی بروجردی در آلمان بود.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از لاهیجان، عالم فقید و روحانی برجسته استاد محمد محققیلاهیجی نخستین امام مسجد هامبورگ در سال 1289 هجری شمسی در شهرستان لاهیجان چشم به جهان گشود.
پدرش، آقا میرزا کاظم از مردان باتقوا و پرهیزگار روزگار خویش بود، وی کودکی را در خانوادهای مذهبی پشت سر گذاشت و خویش را با محبتهای سرشار پدر و درآمد حلال آماده تلاش فردا کرد.
ایشان پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی در شهر رشت برای ادامه تحصیل عازم تهران شد و ضمن ادامه تحصیل علوم جدید در مدرسه کمالالملک و دارالفنون، با زبان فرانسه و روسی آشنا شد و در مدرسه مروی تهران مقدمات ادبیات عرب را نیز به پایان برد.
در دوران تحصیل بهدلیل مشکلات اقتصادی و معیشتی، مدتی به کار پرداخت و از تحصیل دست کشید اما بهتوصیه عالم جلیلالقدر و فقیه وارسته و فرزانه آیت اللّه حاج شیخ محمدتقی بافقی به ادامه تحصیل پرداخت.
استاد محققی برای ادامه تحصیل به مشهد عزیمت کرد و در آنجا به تحصیل علوم دینی پرداخت، وی در همین ایام بهعنوان مدرس ریاضیات در مشهد تحصیل کرد و سپس عازم قم شد.
استاد محققی و تدریس علوم نوین در حوزه علمیه قم
شیخ محمد که در مشهد ریاضیات تدریس میکرد در سال 1313 شمسی (24سالگی) برای تکمیل علوم حوزوی به قم مهاجرت کرد و در مدرسه رضویه حجره گرفت و همزمان علم هیئت، فیزیک و سایر علوم طبیعی را برای طلاب علاقهمند تدریس میکرد، همچنین در مدرسه دارالشفاء علوم ریاضی را به طلاب درس میداد که شهید مطهری نیز در درس ریاضیات حضور مییافت.
اساتید وی در این دوره، بزرگانی چون آیات عظام، حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، سید محمدتقی خوانساری، سید شهابالدین مرعشی نجفی، میرزا محمد همدانی، ادیب طهرانی و حاج شیخ عباس تهرانی بودند.
ایشان در قم و در سطوح عالی علوم دینی تحصیلاتشان را ادامه دادند و همزمان در این شهر علم هیئت، فیزیک و سایر علوم طبیعی را برای طلاب علاقمند تدریس میکردند.
روحیه پاک و زیبای استاد محققی، آداب معاشرت بسیار جذاب و دلنشین و تلاش فراوان او در خدمت به مردم بهگونهای بود که در هر منطقه که برای تبلیغ و ترویج شریعت اسلام گام مینهاد، مورد استقبال فراوان قرار میگرفت و جذابیت سخن و معاشرت و مردمداری استاد، اثر فراوانی در افراد میگذاشت و انسانها را شیفته میکرد.
استاد محمد محققی پس از رحلت آیت اللّه حائری مدتی به همدان رفته، در آن شهر به خدمات دینی و فرهنگی پرداخت و پس از آن باز به حوزه علمیه قم بازگشت و به تدریس و مطالعه و تحقیق پرداخت.
استاد محققی، تدریس فلسفه و زبان فرانسوی
این عالم روحانی با توشهای از علوم جدید و قدیم به تدریس فلسفه و طبیعیات در حوزه علمیه قم پرداخت، سبک تدریس فلسفه وی ابتکاراتی داشت که نظر آیت الله بروجردی را نیز به خود جلب کرد. علاوه بر آن زبان فرانسه هم تدریس میکرد که عده زیادی از فضلای برجسته قم در آن شرکت میکردند.
وی در سال 1330 ه.ش. به تهران منتقل شد و در سال 1334 بهدستور و تأیید مرحوم آیت الله بروجردی برای امامت مسجد هامبورگ و انجام فعالیتهای دینی عازم آلمان شد و بهمدت نزدیک به ده سال با تلاش و همت فراوان به خدمات دینی در این شهرپرداخت.
طی این مدت سنگ بنای مسجد امام علی(ع) در شهر هامبورگ نهاده شد و نیز بخشی از ساختمان مسجد زیر نظر ایشان بنا گردید و فعالیتهای مسجد آغاز شد.
استاد محققی پس از فوت آیت الله العظمی بروجردی به قم مراجعت کرد و بار دیگر در حوزه علمیه این شهر به تدریس پرداخت، وی در سال 1348 ه.ش. در سن 59سالگی در شهر قم دارفانی را وداع گفت.
استاد محققی از نخستین سفرای شیعه در اروپا
در جلسهای که توسط ایرانیان در هتل آتلانتیک هامبورگ در سال 1332 (1953 میلادی) برگزار شد، بنا بر تشکیل مرکزی اسلامی و بنای مسجدی برای ایرانیان مقیم این شهر شد.
بعدها تصمیم بر گستردهتر شدن فعالیت مرکز برای تمام مسلمانان هامبورگ شد و در ادامه طی نامهای این پیشنهاد به اطلاع آیت الله العظمی بروجردی(ره) رسید و ایشان در نامهای ضمن موافقت خود با این طرح نمایندهای بهنام محمد محققی لاهیجی نیز برای انجام این کار تعیین کردند، این فرستاده از نخستین سفرای شیعه در اروپا در قرن بیستم بود.
در باره اعزام نماینده آیت الله بروجردی به هامبورگ نیز مرحوم آیت الله محمد فاضل لنکرانی چنین گزارش داده است: میدانید که تا آن زمان، اعزام مبلغ به خارج از کشور، هیچ مرسوم نبود. ایشان به این امر اهتمام نشان دادند و به اروپا و آمریکا مبلغانی فرستادند.
تأسیس مرکز مهمی مانند مسجد هامبورگ، در همین رابطه است، وجود چنین فکری در آن زمان، دلیل بر روشنفکری و آینده نگری ایشان است. ایشان دقت داشتند افرادی بفرستند که از هر جهت واجد شرایط باشند.
بهلحاظ همین دقت در افراد، تا مدتی آیت الله بروجردی، کسی را که واجد شرایط باشد، نیافته بودند، در این رابطه، با مرحوم پدرم مشورت میکنند. پدرم میگوید: این موضوع نیاز به تفکر دارد، مرحوم پدر این قضیه را با من در میان گذاشتند، بنده به پدرم عرض کردم: بهنظر من، آقای محققی شایستگی این کار را دارد.
ایشان استاد دانشگاه بود و مرد بسیار روشن و آشنا به علوم روز و متدین و بسیار خوشقیافه و خوشبیان بود. در تهران سکونت داشت و گاه هم به قم میآمد و برای طلبهها درس هیئت میگفت، از قبل با هم ارتباطی داشتیم، به تهران رفتم و مسئله را با آقای محققی در میان گذاشتم.
خلاصه ایشان را راضی کردم برای رفتن به آلمان. مرحوم پدرم نتیجه را به آقای بروجردی گفتند، ایشان هم خوشحال شدند و فرمودند: "من باید آقای محققی را ببینم"، آقای محققی خدمت ایشان آمدند و پس از توصیههای ایشان، روانه هامبورگ شدند و بسیار هم موفق بودند.
انتهای پیام/آ*
