رویکرد منطقه ای ترکیه، آرام و واقعی یا مقطعی و زود گذر

به گزارش گروه رسانه‌های خبرگزاری تسنیم،پاسخ به این سوال می تواند آینده برخی ائتلاف های منطقه ای که ترکیه نیز در آنها نقش فعالی را دارد تا حدودی روشن کند.

اما پیش از پرداختن به این پاسخ این پرسش، لازم است به این سوال نیز پاسخ داده شود که آیا؛ شواهدی وجود دارد که نشان دهد، سیاست خارجی ترکیه در حال تغییر است.

در پاسخ به این پرسش باید گفته شود، بله ! شواهدی وجود دارد که نشان می دهد گفتمان جدیدی در سیاست خارجی آنکارا پدید آمده و مقامات ترکیه رویکرد نوینی را در سیاست خارجی کشورشان به ویژه در منطقه خاورمیانه اتخاذ کرده اند.

مهمترین شاهد این مدعا، سفر رییس جمهور ترکیه در 18 فروردین سال جاری به ایران اسلامی است.

آنکارا که در نخستین روزهای آغاز عملیات طوفان قاطعیت عربستان علیه یمن در کنار ریاض و کشورهای شرکت کننده در این ائتلاف قرار گرفت، با سفر به ایران که به شدت مخالف جنگ عربستان علیه یمن است، عملا نشان داد که می تواند شرایط متوازنی را بین این دو موضوع ایجاد کند.

هر چند این امر در ابتدا به نوعی پاردوکسیکال به نظر می رسد، اما اعتقاد بر این است که آن طور که گفته می شود، اتخاذ این سیاست در تضاد با سیاست های آنکارا نیست.

آنکارا از یک طرف با اعلام آمادگی برای پیوستن به ائتلاف علیه یمن سعی در نزدیک شدن به دولت های عربی داشت تا از این طریق منافع خود را تامین کند. البته ترک ها همواره همه اقدامات خود را در قالب منافع ملی کشورشان توجیه می کنند.

از سوی دیگر اردوغان با سفر به ایران و استماع سخنان بی پرده مقامات ایرانی در مخالفت با جنگ علیه یمن، به نوعی درصدد کم رنگ نشان دادن نقش خود در ائتلاف کشورهای عربی به سرکردگی عربستان در مقابله با مردم یمن برآمد.

این که اما، این سیاست یک تاکتیک است و یا یک راهبرد دائمی، به درستی نمی توان درباره آن قضاوت کرد و باید به انتظار روزهای آینده و شرایط اردوگاه کشورهای ائتلاف در مقابله با یمن، بود.

ناظران سیاسی بر این اعتقادند، اردوغان که تمایل دارد به رغم رییس جمهور بودنش، اختیارات اجرایی متعلق به نخست وزیر کشورش را نیز در دست داشته باشد، چندان بی میل هم نیست برای احیای جایگاه و موقعیت کشورش در منطقه، بار دیگر به عنوان میانجی حتی برای جنگ یمن وارد میدان شود.

شاید به همین علت مایل است نیم نگاهی به هر سه طرف تحولات منطقه یعنی ایران، آمریکا و مجموعه کشورهای عربی عضو ائتلاف علیه یمن داشته باشد.

بدون تردید اتخاذ این سیاست در رفتار آنکارا هرگز نمی تواند یک تاکتیک باشد، چرا که اتخاذ این گونه سیاست ها با اندکی اغماض، در ادوار گذشته نزد سیاستمداران این کشور نیز دیده شده است.

برخی از کارشناسان بر این باورند، اتخاذ سیاست های شناور و بینابین از سوی آنکارا، یک اصل نانوشته در سیاست خارجی این کشور به شمار می رود. هر چند که این سیاست ها در بیشتر مواقع به سوی خواسته های آمریکا سوق پیدا می کند.

ترکیه به خوبی بر شرایط متزلزل کشورهای عربی و برهم خوردن نظم حاکم بر این دسته از کشورهای صاحب انرژی و سرمایه، واقف است.

از طرفی این کشور هرگز نمی تواند نقش تاثیرگذار ایران را نیز در منطقه نادیده بگیرد.

به همین علت با برهم خوردن برخی موازنه ها در منطقه و شکل گیری موازنه های جدید، آنکارا تلاش می کند تا به نوعی با تولید سیاست های نوین به ایفای نقش در منطقه بپردازد.

نیاز رو به افزایش و وابستگی شدید ترکیه به انرژی که بخش اعظم از آن در دست کشورهای عربی منطقه است، شرایط متزلزل اقتصاد وابسته و حضور نامطمئن شرکت های چند ملیتی در ترکیه، شرایط ناپایدار عضویت در اتحادیه اروپا، حضور فعال عناصر مسلح وابسته به حزب کارگران کرد ترکیه موسوم به پ.پ.ک در این کشور، حضور فعال افراطیون و نیز عناصر وابسته به گروه های تروریستی از جمله داعش و النصره در این کشور، شرایط ناپایدار مناسبات حزبی درون کشوری و اختلافات عمیقی که میان حزب حاکم عدالت و توسعه با دیگر احزاب مخالف از جمله حزب جمهوریخواه خلق و حزب ملی گرای حرکت ملی وجود دارد و نیز افزایش قدرت منطقه ای ایران همگی از عوامل موثری است که می تواند ثابت کند، آنکارا ناگزیر به تغییر و تجدید نظر در سیاست خارجی و منطقه می باشد و اگر تاکنون این کشور اقدامی در این راستا انجام نداده، باید انتظار داشت در روزهای آینده اقدامات موثر و همسو با خواست ملت ها را صورت دهد.

بدیهی است در صورتی که این کشور نتواند شرایط منطقه را به درستی درک کند و از فرصت های تازه پیش آمده استفاده نماید، ناقوس خطر را برای خود به صدا در آورده است.

در چنین شرایطی باید انتظار داشت جایگاه و موقعیت سیاسی ترکیه در منطقه به طور جدی کاهش یافته و این کشور را در شرایط نامطلوبی نزد ملت های منطقه قرار دهد.

بدون تردید شرایط جدید فراروی آنکارا و اتخاذ یک سیاست منطقی درست در کنار همه فرصت ها، دشواری هایی را نیز برای ترکیه در پی خواهد داشت که به همین علت مقامات و مسئولان این کشور باید بتوانند با مهارت ، شرایط جدید را بدون رو در رو قرار گرفتن با مردم منطقه، با کمترین خسارت و بیشترین سود پشت سر بگذارند.