می توان با استفاده از ظرفیتهای سنتی هم منابع آب را مدیریت کرد
خبرگزاری تسنیم: استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران گفت: به نظر من هنوز هم ظرفیتهای سنتی متعددی در کشور وجود دارد که با استفاده از آنها میتوان منابع آب را مدیریت کرد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، سید احمد فیروزآبادی در نشست تخصصی «نقش باورها، ارزشها و سرمایه اجتماعی در حکمرانی آب» اظهار داشت: بر اساس مطالعهای که در جنوب کشور روی نظامهای بهرهبرداری داشتم، نظامهای مبتنی بر «بیت» بسیار موفق بودند.
وی افزود: بیت یکی از کوچکترین نظامهای عشیرهای خوزستان است که بین 12 تا 20 خانوار در آن جا میگیرند و افراد ارتباطات نزدیکی با هم دارند.
استاد دانشگاه علوم اجتماعی دانشگاه تهران تصریح کرد: این نظام سنتی توانسته مردم را در سطح نظامهای بهرهبرداری 50 هکتاری در کنار یکدیگر جمع کند. این نظامها، سرمایههای اجتماعی درون گروهی هستند که یک هدف اقتصادی یعنی کشت را دنبال میکنند.
وی ادامه داد: این تجربه به خوبی نشان میدهد که در مدیریت آب هم میتوان از وجود چنین ساختارهایی بهره برد.
فیروزآبادی بر این باور است که شیوههای مبتنی بر حضور افراد معتمد و اجماع جمعی، سبب میشود که یک نظام بهرهبرداری، بدون کمترین نزاع و درگیری مدیریت شود.
وی با اشاره به اینکه آب یک کالای عمومی است، گفت: انسانها میتوانند بدون توجه به حقوق دیگران، از این کالای عمومی بهرهبرداری کنند و حتی به هشدارها در زمینه کمبود این منبع عمومی توجه نکنند. مثلا وقتی که هوا آلوده است و اعلام میشود که ماشینها به خیابانها نیایند، افراد میتوانند بدون توجه ماشین به خیابان بیاورند.
این استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، اخلاق مدنی و روحیه شهروندی را عامل موثری برای حفظ منافع جمعی معرفی کرد و افزود: اگر خودمان پلیس خودمان باشیم، میتوانیم منابع را حفظ کنیم. در غیر این صورت، با برخورد فیزیکی مسئله آب حل نمیشود و باید به عدد انسانهای روی زمین، پلیس داشته باشیم تا شاید بتوانیم به هدف خود برسیم.
وی تاکید کرد: برخورد فیزیکی در بحثهای اجتماعی جایی نداشته و با چنین رفتارهایی نمیتوان مسایل را ساماندهی کرد.
فیروزآبادی با اشاره به وجود سابقه وقف در مسئله آب، عنوان کرد: وقف یک حرکت دگر دوستانه بوده و قوانین سختگیرانهای دارد. از این پتانسیل میتوانیم هم در نهادهای کارآفرینی و اجتماعی و هم در بحث سرمایه اجتماعی استفاده کنیم.
وی افزود: بدون مشارکت مردم نمیتوان مسئله آب را ساماندهی کرد. در شهر تهران با تمام مشکلاتی که در زمینه تردد وجود دارد اگر مردم به این اجماع نرسند که حداقل قوانین موجود را باید رعایت کنیم، هرج و مرج بر آن حاکم میشود.
این استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران بر این باور است که آموزش و پرورش میتواند در حل مشکل آب تاثیرگذار باشد. ضمن آنکه هنوز خانواده به عنوان یک سلول اجتماعی در ایران دست نخورده بوده و بالاترین ضریب اعتماد به بنیان خانواده جهان –به گواه گزارشات بینالمللی- در خانوادههای ایرانی وجود دارد.
وی تاکید کرد: هنوز بالاترین میزان رضایت از خانواده در ایران وجود دارد و این بزرگترین سرمایهای کشور است زیرا نهاد جامعهپذیری در آن شکل میگیرد.
فیروزآبادی با اشاره به نقش بالای زنان در سازماندهی ارزشها و باورهای مرتبط با آب، استفاده از ظرفیتهای مذهبی و مناسکی را برای سیاستگذاران آب کشور بسیار جدی توصیف کرد.
وی تاکید کرد: گروههای مرجع مثل ورزشکاران و غیره هم میتوانند در موضوع آب نقش ایفا کنند. اصناف و صنایع، بخشهای خدماتی، اداری، کشاورزی و باغداری هم در ردههای بعدی هنجارسازی برای مقوله آب قرار خواهند داشت.
این استاد دانشگاه علوم اجتماعی با تکیه بر نظر صاحبنظران قدیمی آب، گفت: «نسق زراعی» یکی از شیوههای سنتی موثر در مدیریت منابع آب کشور است و به نظر من هنوز هم ظرفیتهای سنتی متعددی در کشور وجود دارد که با استفاده از آنها میتوان منابع آب را مدیریت کرد.
وی افزود: در بسیاری از نقاط کشور هنوز این شیوههای سنتی کاملا از بین نرفته و میتوان با استفاده از شیوههای سنتی، از نزاعهای اجتماعی جلوگیری کرد.
انتهای پیام/
