مبارزه با جاهلیت مدرن در عرفان به سبک سید ساجدان

به گزارش گروه رسانه‌های خبرگزاری تسنیم،حجت الاسلام بهرام دلیر، مدیر گروه عرفان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفتگو با شبستان ضمن مقایسه عرفان ناب امام سجاد (ع) در برابر عرفان های تجویزی جاهلیت مدرن اظهار کرد: در عرفان های نوظهور و عرفان واره ها، یک بحث ریشه ای و مبنایی وجود دارد به این معنا که در غرب غالبا وقتی عقل خودبنیاد مطرح شد، معتقد شدند ما از نظر عقلی به درجه و رشدی رسیده ایم که خودِ عقل تنها می تواند ما را اداره کند.

وی ادامه داد: نتیجه این نظریه، گسست میان انسان ها و راهنمایان بزرگی همچون انبیاء بود و آنها مطرح کردند ما به هیچ پیامبری نیاز نداریم به دلیل آنکه عقل ما می تواند نجات بخشد و کفایت کند.

وی با تاکید بر اینکه این گسست بسیار عمیق بود و پیامدهای خانمان براندازی داشت، گفت: عرفانی که از عقل نظری برآید و متکی بر عقل خودبنیاد باشد، قطعا عرفان نیست به دلیل اینکه عرفان مساله میان عرفان و متافیزیک است که معمولا انتظار کشف و شهود از عالمان و اولیای الهی می رود، بنابراین، از عقل ابزاری کشف و شهود برنمی آید و حتی در دیدگاه این افراد، زندگی بر پایه سبک مادی و حتی شیطانی بنا می شود و در آن خبری از سبک زندگی رحمانی نیست.

حجت الاسلام دلیر تصریح کرد: در نتیجه این رویکرد و رهیافت، آن عرفان واره می رود تا عقل را از حق جدا کرده و خداباوری را تضعیف کند و از سوی دیگر نیز به گزاره های مابعدالطبیعه نیز چندان اعتقاد ندارد.

وی تصریح کرد: اما در این میان سوال آن است که غربی ها با این نظریه آیا توانستند جامعه آرمانی بسازند و به تصویر بکشند و مقابل راه بشر بگذارند؛ قطعا پاسخ این سوال منفی است و سبک زندگی که آنها در نظام خانواده، نظام اقتصادی، نظام سیاسی، نظام فرهنگی و اجتماع خود در پیش گرفته اند، نشان می دهد نظریه یاد شده رهیافت خوبی برای بشر نداشت تا زندگی خود را بر پایه آن برنامه ریزی کند.

این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه با تاکید بر اینکه اما عرفان در نگاه امام سجاد (ع) تفاوت چشمگیری دارد، ابراز کرد: اولا مهم ترین دغدغه آن حضرت (ع) و در راس هرم، دغدغه های معنوی و عبادی است که بر پایه خدامحوری شکل گرفته است که این بحث از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

وی با اشاره به اینکه عرفان های نوظهور که از جاهلیت مدرن نشات گرفته اند تلاش دارند ریشه به خداباوری بشر بزنند، اذعان کرد: در راس هرم عرفان امام علی ابن الحسین (ع)، دغدغه های معنوی بر اساس نظام فکری خدا است بنابراین، ایشان که پدر عرفان اهل بیت علیهم السلام است و معصومین علیهم السلام نیز سرچشمه تمامی معنویت های معقول و مثبت از این رو، آن حضرت (ع)‌منشأ همه عرفان های مقبول عندالله و خود از واصلان درگاه الهی هستند لذا دغدغه دوم آن حضرت (ع) آن است که دست عقل را به حق برساند یعنی خود واصلند و بنده های خدا را نیز به درگاه الله وصل می کنند به دلیل اینکه هادی و امام هستند و در بحث های نظام سیاسی، هدایت محورند نه قدرت محور.

این پژوهشگر عرفان عنوان کرد: بنابراین، عرفان امام سجاد (ع) از حیث مبادی و غایات کلام تفاوت جدی با عرفان های غربی و عرفان واره های مطرح در غرب و جامعه دارد؛ دغدغه امام زین العابدین (ع) خدمت به بشر و هدایت او است اما عرفان های کاذب، بشر را به اسارت می گیرند و اسیر مکاتب فکری خود می کنند و در پاره ای اوقات در این حوزه و در فصای مجازی شاهدیم مدعیان در پی سودآوری و کسب درآمد و ثروت هنگفت از این طریق هستند لذا در قالب کلاس و دوره اقدام به آموزش عرفان مد نظر خود کرده و پس از مدتی فرد تنها یک مالباخته با روحی بیمار باقی می ماند که راه به جایی نبرده است.

وی با تاکید بر اینکه این افراد به رتبه ای از درجات عرفانی نمی رسند، ابراز کرد: بنابراین، در بحث فلسفه های غربی از آمریکای لاتین گرفته تا شبه قاره هند و جنوب شرق آسیا و ... عرفان هایی متفاوت با عرفان موجود در صحیفه سجادیه به ذهن افراد تزریق می شود و اما امام سجاد (ع) در عرفان خود تلاش دارند خویشتنِ خویش را از میان برداشته و نفس را زیر پا بگذارد لذا در پیشگاه خداوند خود را ذلیل می داند و می فرمایند: «خداوندا در زیر آسمان کبود از من پست تر نیست!» و همین انسان در مقابل یزید می فرمایند: «در زیر این آسمان کبود اگر به دنبال مردی هستید، آن مرد من هستم» و اینچنین آن حضرت (ع) در مقابل یزید و طاغوت می ایستند و آن گونه در برابر خداوند پیشانی بر سجده می سایند.

مدیر گروه عرفان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی خاطر نشان کرد: بنابراین، عرفانی که امام سجاد (ع) به بشریت عرضه می کند، هم سعادت اخروی را در پی دارد و هم سعادت دنیوی و قطعا از خطا و اشتباه مبراست و چه بسا متون عرفانی کلاسیکی که از عرفای بزرگ باقی مانده است، در پاره ای از مواقع دچار خطا و لغزش شده باشد چرا که ذهن بشری خالی از اشتباه نیست.

انتهای پیام/

خبرگزاری تسنیم: انتشار مطالب خبری و تحلیلی رسانه‌های داخلی و خارجی لزوما به معنای تایید محتوای آن نیست و صرفا جهت اطلاع کاربران از فضای رسانه‌ای بازنشر می‌شود.

بازگشت به صفحه سایر رسانه ها