آهنگسازِ امروز تنها براساس افاعیل ملودی می‌سازد

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، آلبوم موسیقی «نام تو» به آهنگسازی کورش شاهانی و با حضور حسین علیشاپور(خواننده) و بهزاد عبدی(تنظیم کننده) این اثر موسیقایی جمعه هشتم خرداد 1394 در شهر کتاب فرشته رونمایی شد.

این مراسم با حضور هنرمندانی چون صدیق تعریف، مظفر شفیعی، جمشید عندلیبی، هنگامه اخوان، حسین پرنیا، دکتر هومان اسعدی، پوریا اخواص، امیر اثنی­‌عشری، پویا سرایی، اشکان کمانگری، سیامک جهانگیری، سلمان سالک، مهدی رستمی، احسان عبایی و ایمان عنصری برگزار شد.

آلبوم «نام‌تو» فضای کلاسیک کم رنگ و نگاه سنتی پررنگ‌تری دارد

نخستین سخنران این مراسم هومان اسعدی بود. اسعدی در سخنانش گفت: «نام تو» از دو بخش «ماهور» و «افشاری» تشکیل شده است. طرح کلی این آلبوم شبیه به آثار دوره آخر گلها است. استفاده از مقدمه، تصنیف، ساز و آواز متناوب و تکرار تصنیف نخست بخش های مختلف این آلبوم هستند. به طور کلی می‌شود گفت این ارکستر تداعی‌گر ارکستر گل­هاست که تا حدودی در ارکستر ملی هم با آن رو به رو بودیم. با این توضیح که اساسِ کار روی ارکستر سمفونیک کلاسیک غربی است و سازهای ایرانی هم در لحظاتی اضافه می­شوند و رنگ و بویی هم با فواصل خاص و هم با رنگ صدایی خاص اجرا می­کنند.

وی ادامه داد: قلب سنت موسیقی کلاسیک ایرانی همیشه قسمت متر آزادی یا وزن آزادی  بوده که به صورت بداهه پیش می­ رود، خواننده با سازهای مختلف دیالوگ برقرار می­ کند و ساز، آواز و جواب آواز ارائه می­شود. به مرور زمان و در چند دهه اخیر طرح سنتی موسیقی کلاسیک ایرانی کم رنگ تر شده است. این طرح خیلی کلاسیک است و در زیبایی شناسی کلاسیک اکثر موسیقی های دنیا وجود دارد. در دهه­‌های اخیر و خاصه در دوره گل­ها بخش متریک و به ویژه تصنیف پررنگ‌تر می­‌شود. امروز بیشتر کارها را تصانیف شامل می­شود و این حرکت در استادان موسیقی ایرانی نیز مشهود می­‌شود.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: نکته‌­ای که در این اثر برای من جالب بود مربوط به آنجاست که تداعی فضای کلاسیک کم رنگ و نگاه سنتی پررنگ‌تر است. در تک نوازی­‌های استاد منتظری، هوشنمند عبادی و آقای سالک و شاهانی خیلی فضا به سمت رادیو نمی‌­رود. این یک تفاوت با اجرای گل­هاست.بخش دوم که تا حدودی مختصرتر است با یک تصنیف آغاز می­‌شود. در این بخش با سازهای ایرانی تا حدود زیادی سنتی‌تر برخورد شده است. در این بخش حضور سازهای ایرانی به صورتی است که رنگ آمیزی غنی­تری شنیده می­شود. تنظیم تصنیف قسمت دوم نقطه اوج این اثر است.

وی ادامه داد: در قسمت دوم آلبوم حضور سازها به گونه­ای است که کل اثر را غنی­تر می­‌کند. در ادامه ساز و آواز به همراهی کمانچه و بعد هم به همراه نی اجرا می­شود و در آخر باز هم تصنیف اول به نوعی تکرار می­شود. این کار در بخش آواز با زحمت حسین علیشاپور به تلفیق شعر و موسیقی توجه زیادی شده است. نحوه ادای شعر به خوبی مورد توجه قرار گرفته و می­شود آن را یکی از نقاط قوت کار دانست. ذوق آهنگسازانه­ای که از طرف آقای شاهانی و در همراهی با نوازندگان برجسته­ای چون استاد هادی منتظری، شروین مهاجر، سلمان سالک، پاشا هنجنی، هوشمند عبادی و ... کار را در نقطه خوبی قرار داده­ است. از سوی دیگر بهزاد عبدی با شناختی که از ارکستراسیون، آهنگسازی و موسیقی ایرانی دارند باعث شده کار بسیار زیبایی رقم بخورد.

ملودی را به شعر تحمیل نمی‌­کنم؛ ملودی درون شعر است

بهزاد عبدی تنظیم کننده آلبوم «نام تو» سخنران بعدی این مراسم بود که از نگاه دراماتیکش به موسیقی ایرانی گفت: از آقای دکتر اسعدی ممنونم که نقد درست و جامعی داشتند. نگاه من به موسیقی ایرانی این است که موسیقی ایرانی دراماتیک است. این موسیقی از قبل هم دراماتیک بوده اما در یک وقفه خاص این موسیقی از حالت دراماتیک بودن در آمد. تمام اشعار ما دراماتیک هستند و باید علاوه بر بیان عشق و قد سرو و ... درام شکل گرفته در بطن خود را نشان دهند.

وی ادامه داد:‌ شعرمثل تئاتر و سینما می­‌ماند. شعر ما تصویری دارد که موسیقی باید آن را بیان کند. اینکه من بیایم آواز بخوانم و دیگری هم ساز بزند و به قول دوستان بشود حالی و صفایی، باعث نمی­‌شود هیچ اتفاق خاصی بیافتد. آن وقفه‌­ای که چند سالی است در موسیقی ما افتاده به آن خاطر بوده که مقوله درک درام نهفته در شعر فراموش شده است. من این تجربه را در اپرای مولوی، حافظ و البته در اپرای عاشورا آزموده‌­ام.

عبدی تاکید کرد: موسیقی ایرانی این نیست که من شعر را افشاری بخوانم و بروم. از نظر من افشاری از دل شعر بیرون می‌­آید. من در دل شعر می­روم و افشاری را از درون آن بیرون می­‌کشم. من افشاری را به شعر تحمیل نمی‌­کنم! ملودی را به شعر تحمیل نمی‌­کنم. ملودی درون شعر است و خودش را به من نشان می­‌دهد. در غیر این صورت ما باید برای یک بیت شعر حافظ یک آهنگ داشته باشیم. در این اثر هم نگاه من دراماتیک بوده است. من در تنظیم تلاش کردم ارکستر خیلی مزاحم موسیقی ایرانی نشود. سعی کردم پیچیدگی زیادی به خرج ندهم تا اثر هویت خود را حفظ کند. سعی کردم کار خطی که دکتر شاهانی در ذهن داشت را حفظ کند و چندان از پیچیدگی­های هارمونیک خبری نباشد. امیدوارم وقتی این اثر را می­شنوید دوستش داشته باشید.

حرمت سفره را نگه داشته‌ام

خواننده آلبوم «نام تو» حسین علیشاپور است. علیشاپور در سخنانی گفت: از همه به خاطر تشریف آوردنشان تشکر می­کنم. آقای کوهستانی از روی محبت مرا با لقبی مورد خطاب قرار دادند، که آن لقب شایسته سرکار خانم اخوان، استاد شفیعی و استاد تعریف است. همین که این سه بزرگ آواز ایران مرا به شاگردی بپذیرند برای بنده افتخار بسیار بزرگی است. خیلی خوشحالم که در خدمت آقای عبدی و آقای شاهانی و بقیه بزرگواران در این آلبوم بودم. از صحبت استاد علی اصغر شاهزیدی که از بزرگان آواز و بزرگ من هستند یادی می‌کنم و می­‌گویم: دست خواننده در سفره شاعر است. بنده همیشه سعی کرده‌­ام حرمت سفره را نگه دارم، فقط همین!

در بخش دیگری از این اثر کورش شاهانی آهنگساز آلبوم «نام تو» گفت: یکی از بزرگترین دستاوردهایی که تهیه این آلبوم برای من داشت آن بود که از همان روز اول تماسم با آقای عبدی تا همین روزهای پایانی دوستان خیلی زیادی پیدا کردم. تمام دست اندرکارانی که در این آلبوم حضور دارند کار را رفاقتی انجام دادند. برایم خیلی مهم است که این دوستان را پیدا کرده‌­ام. در آخر می‌­خواهم از تمام اساتیدی که در این جمع هستند و البته بقیه اساتید از زبان خواجه حافظ شیرازی خواهشی کنم: «همتم بدرقه راه کن ای طایر قدس/ که دراز است ره مقصد و من نو سفرم».

آهنگسازِ امروز تنها براساس افاعیل ملودی می‌سازد

صدیق تعریف خواننده پیشکسوت موسیقی ایران یکی از مهمانان ویژه و از سخنرانان برنامه بود. تعریف در سخنانش گفت: اگر خانم اخوان و آقای مظفر شفیعی دوستان عزیزم فرمودند بنده باید صحبت کنم نهایت لطف را کرده‌­اند. در حضور این دو استاد بزرگ بنده شاگرد هستم. هر نوع جلسه‌­ای که در حوزه هنر به خصوص هنر موسیقی باشد مغتنم است بنابراین باید از این جلسات استقبال کنیم. ای کاش می­شد  فصل مجددی در آهنگسازی ایران باز می­شد که بر اساس آن آهنگساز ناچار نشود حتما بر اساس افاعیل شعر کلاسیک ایران شعر بگوید.

وی ادامه داد: امروز آهنگساز مقید شده بر اساس همان افاعیل ملودی بسازد. این مسئله تنوع ملودی و ابتکار عمل را کم می­‌کند و آهنسگار مجبور می‌­شود بر همان اساس آهنگ بسازد. ای کاش می­شد ترانه‌­سراهای بزرگی چون ملک­الشعرای بهار که ترانه جاودانه مرغ سحر، یا نسیم سحر و بهار دلکش را ساخته و کسانی چون هوشگ ابتهاج و رهی معیری که در حوزه ترانه بی نظیر بودند و هستند را دوباره داشته باشیم. خود آهنگساز قبل از آنکه وارد حوزه شعر شود ملودی­‌هایی می‌­سازد که بعدا می‌­تواند با ترانه ترانه­‌سرا بر رویش کلام گذاشته شود. از این رهگذر درست مثل بسیاری از آهنگ­‌های ماندگاری که در تاریخ موسیقی ایران داشته‌­ایم می­‌تواند به مقوله آهنگ تنوع بسیار بیشتری بدهد.

بخش پایانی این برنامه اجرای زنده سه تن از هنرمندان این اثر بود. در این اجرا کورش شاهانی سنتور و خشایار شاهانی تنبک نواخت و حسین علیشاپور آواز خواند. علیشاپور برای آوازش شعری از این شعر از سعدی را برگزیده بود:

سخت زیبا می‌روی یک بارگی / در تو حیران می‌شود نظارگی

این چنین رخ با پری باید نمود/ تا بیاموزد پری رخسارگی

چشم‌های نیم خوابت سال و ماه/همچو من مستند بی میخوارگی

سعدیا تسلیم فرمان شو که نیست/ چاره عاشق بجز بیچارگی

در آلبوم «نام تو» کوروش شاهانی(سنتور) ، شروین مهاجر(کمانچه)، پاشا هنجنی(نی)، سلمان سالک(تار و سه تار) و خشایار شاهانی(تمبک)، سازهای ایرانی بخش ارکسترال آلبوم را نواخته‌اند. در قسمت تکنوازی و جواب آواز هادی منتظری(کمانچه)، کوروش شاهانی(سنتور)، هوشمند عبادی(نی)، سلمان سالک(تار) و خشایار شاهانی (تمبک) نواخته‌اند.

بخش ارکسترال اثر توسط ارکستر ناسیونال اوکراین به رهبری ولادیمیر سیرنکو در اوکراین اجرا و ضبط شده‌ است. آلبوم «نام تو» به همت موسسه فرهنگی آوای مهربانی منتشر شد.

انتهای پیام/