قطع برق صنایع یا برخورد با مشترکین پرمصرف خانگی؟

تابستان در حالی به نیمه های خود نزدیک می شود که روز شنبه (20 تیرماه)، پیک مصرف برق از مرز 50 هزار مگاوات گذشت و این وضعیت احتمال قطعی برق در روزهای داغ تابستانی افزایش داده است. وزارت نیرو در کنار درخواست مکرر از مشترکین بخش خانگی برای مدیریت مصرف خود در ساعات اوج بار شبکه برق (ساعات 12تا 16 و 19 تا 23)، صرفا با اجرای طرح تعطیلات تابستانه برای صنایع به دنبال مدیریت شرایط مذکور است.

13 تیرماه، غلامرضا خوش‌خلق، معاون هماهنگی و توزیع توانیر درباره نحوه اجرای این طرح گفت: «با کارخانجات مطابق سال های گذشته قراردادی امضا شده تا برنامه تعطیلات سالانه و تعمیرات کارخانجات در 100 روز تابستان باشد تا همزمان با اوج مصرف برق، به شبکه فشار وارد نشود». چندی قبل (3 خرداد) نیز آرش کردی، مدیرعامل شرکت توانیر در مصاحبه با یکی از خبرگزاری ها گفته بود که در صورت همکاری صنایع برای خاموشی داوطلبانه در راستای مدیریت بار شبکه برق، توانیر از صورتحساب‌های برق این صنایع کسر خواهد کرد. درباره اجرای این طرح توسط وزارت نیرو نکات زیر مطرح است:

1- مسئولین وزارت نیرو از ماه ها قبل از احتمال قطعی برق کشور در تابستان سال جاری سخن گفته اند. با این وجود، می توان پرسید که چرا این وزارتخانه به جای ایجاد فشار به مشترکین پرمصرف خانگی با ابزار قیمتی برای اصلاح الگوی مصرف این بخش، سراغ ایجاد فشار به بخش تولید در شرایط رکود اقتصادی کشور با تشویق صنایع به همکاری رفته است و باز هم صنایع اولین قربانیان افزایش بی رویه مصرف برق در فصل تابستان شده اند؟ این در حالی است که کاهش مصرف برق صنایع نیاز به انجام پروژه هایی هزینه بر یا توقف موقت فعالیت خط تولید دارد و نهایتا باعث افزایش هزینه‌های بخش تولید می شود ولی صرفه جویی مصرف برق در بخش خانگی به سادگی قابل اجرا است. بی توجهی دولت و وزارت نیرو به این موضوع در تعیین تعرفه های جدید برق بخش صنعت در اواسط بهمن‌ماه سال 93 نیز منجر به افزایش بیست درصدی این تعرفه ها (یعنی دو برابر درصد افزایش قیمت برق در بخش خانگی) و افزایش هزینه تولید و در نتیجه تعمیق رکود و افزایش قیمت تمام شده کالا شده بود.

2- وزارت نیرو در حالی امیدوار به کاهش مصرف برق بخش خانگی با هشدارها و درخواست های شفاهی مسئولین دولتی و رسانه‌ها است که از ابزارهای مناسب خود برای مدیریت مصرف برق این بخش، استفاده نکرده است. دولت در مصوبه اواسط بهمن ماه سال 93، تعرفه برق تمامی پله های مصرفی این بخش را با درصد یکسانی (10 درصد) افزایش داد و رفتار یکسانی با مشترکین کم مصرف و پرمصرف داشت که منجر به اصلاح الگوی مصرف این بخش نخواهد شد.

3- در صورتی که وزارت نیرو با اجرای سیاست «تمرکز فشار افزایش قیمت روی پرمصرف ها»، تعرفه پله‌های بالای مصرف برق در بخش خانگی را با درصد بسیار بیشتری نسبت به سایر پله ها افزایش دهد. پرداخت یارانه پنهان برق به پرمصرف‌ها کاهش می‌یابد و انگیزه لازم برای اصلاح الگوی مصرف در این مشترکین ایجاد می شود و نهایتا بدون ایجاد فشار به عموم مردم یا بخش تولید، مدیریت پیک تابستانی مصرف برق کشور در تابستان سال جاری انجام می‌شود. استفاده از این مدل قیمت گذاری برای حامل های انرژی که نظام تعرفه گذاری پلکانی-افزایشی (IBT) نام دارد، در بسیاری از کشورهای جهان رواج دارد.

در شکل زیر، شیوۀ قیمت‌گذاری برق و گاز در کشور بعد از اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها با نظام پلکانی شرکت توزیع گاز و برق سن‌دیگو در ایالـت کالیفرنیای امریـکا به صورت نمادین مقایسه شده است. حال باید دید که وزارت نیرو به تجربه های جهانی توجه می کند یا خیر؟

*محسن دانشمند - کارشناس انرژی

انتهای پیام/