یکی از اشکالات برنامههای چهارم و پنجم مجاز کردن دولت بهجای ایجاد تکلیف بود
خبرگزاری تسنیم: رئیس سازمان بیمه سلامت معتقد است یکی از اشکالات برنامههای چهارم و پنجم توسعه، مجاز کردن دولت بهجای ایجاد تکلیف برای آن بود اما در برنامه ششم یکی از استراتژیهای ما این است که بهدنبال عملیاتی کردن مفاهیم برنامه پنجم باشیم.
بهگزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، ماههای پایانی برنامه پنجم توسعه را پشتسر میگذاریم و دستگاههای مختلف خود را برای تعیین اولویتها در برنامه ششم و زمینه تحقق آن آماده میکنند. در همین راستا سیاستهای ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری نیز به عنوان چراغ راهی در این مسیر پیش روی همه قرار دارد، در این سیاستها و در بخش امور اجتماعی، در بندهای 40و 42 به دو مورد در خصوص استقرار نظام جامع، یکپارچه، کارآمد و چندلایه تامین اجتماعی کشور و ارتقاء کیفیت و اصلاح ساختار بیمههای تامین اجتماعی پایه تاکید شده است.
یکی از سازمانهایی که به صورت مستقیم با این موضوع در ارتباط بوده و از طرف دیگر در اجرای طرح تحول سلامت و نظام بیمه همگانی نقشی پررنگ ایفا کرده، سازمان بیمه سلامت است. محمدجواد کبیر، رئیس سازمان بیمه سلامت، تا تاریخ 15 اردیبهشت سال جاری در سمت معاون بیمه خدمات سلامت این سازمان فعالیت میکرد که با حکم وزیر رفاه به عنوان رئیس این سازمان منصوب شد. برای تشریح بیشتر بندهای مربوط به بیمههای اجتماعی در سیاستهای ابلاغی و اولویتهای این سازمان در برنامه ششم توسعه با دکتر کبیر به گفتوگو پرداختیم که مشروح آن در ذیل آمده است:
تسنیم: مستحضر هستید که ماه گذشته مقام معظم رهبری سیاستهای برنامه ششم توسعه را ابلاغ کردند، در یکی از بندهای این سیاستها در قسمت اجتماعی به اصلاح ساختار بیمههای تامین اجتماعی پایه اشاره شده است. بفرمایید چه ایراداتی در آن وجود داشته که نیاز به اصلاح دارد و راهکار آن چیست؟
کبیر: ما در حوزه منابع از جمله کشورهای متوسط هستیم. در کشورهای متوسط، طبیعاتاً بخشهای مختلف از تولید ناخالص ملی محدودیت سهم دارند که یکی از بخشها سلامت است حتی در کشورهایی مانند امریکا، کانادا و انگلستان که سهم سلامت از تولید ناخالص ملی بیشتر است برای مدیریت نظام کارآمد سلامت، راهکارهایی را اتخاذ میکنند، ما هم در کشورمان باید چنین نگاهی داشته باشیم.
حوزه بیمه الزاماتی را نیاز دارد، بیمه موفق بیمهای است که قدرت انباشت منابع داشته باشد، یعنی منابع دولت و کارگزاران به سمتی باشد که انباشت منابع صورت گیرد اما این اتفاق باید برای کاهش ریسک بیفتد مثل این است که یک صندوق قرض الحسنه با منابع بیشتر قدرت وامدهی بیشتری دارد در بیمه نیز به همین صورت است. بیمه جبران خسارت ناشی از خطر یا مشکلی است که برای جامعه به وجود میآید؛ در حوزه بیمههای سلامت یک چیز مهم است و آن حقوق سلامت جامعه و فرد است. در این حالت جبران خسارت افراد، یک بخش و جلوگیری از ناتوانی وی یک بخش دیگر است.
حقوق سلامت فرد ایجاب میکند ما افراد را برای جلوگیری از بیماری آگاه کنیم در این روند باید سبک زندگی وی اصلاح شود و افراد در معرض عوامل خطر مثل استرس، چاقی، فشار خون و ...از ابتلا به بیماریهایی که منجر به ناتوانی میشود، مصون بمانند.از منظر بیمه این یک اقدام مهم است و اینکه بتوانند شرایطی را برای جلوگیری از ابتلای افراد فراهم کنند. در این شرایط هزینههای بیمهها به سمت افراد نیازمند گسیل میشود، ما با انباشت منابع از طریق خدمات پیشگیرانه این اقدام را انجام میدهیم.
در حال حاضر بیمههای موفق در دنیا مانند کشورهای هلند، کانادا و انگلستان به سمتی رفتهاند که خدمات پیشگیرانه با رویکرد همکاری بینبخشی انجام شود حتی در انگلستان بیمارستانها توسط شهرداریها اداره میشوند چراکه در این کشورها علیرغم وجود دارایی، بسیار مراقب هستند که هزینه اضافی برای کاری انجام ندهند و در واقع صرف منابع در محلهایی که امکان پرت منابع وجود دارد عاقلانه نیست.
یکی از اشکالات ما در برنامه چهارم و پنجم مجاز کردن دولت به جای ایجاد تکلیف، برای آن بود اما در برنامه ششم یکی از استراتژیهای ما این است که به دنبال عملیاتی کردن مفاهیم برنامه پنجم باشیم. یکی از موارد این است که دولت مکلف به خدمات پایه مراقبت اولیه سلامت به عنوان یک خدمت پایه برای مردم است که ممکن است برای برخی رایگان و برخی دیگر پرداخت حداقلی باشد. ما درکشورمان مجاز نیستیم که منابع حاصل از درآمد عمومی کشور را صرف هزینههایی کنیم که خط پایه را در نظر ندارند.
ما مکلف هستیم بر اساس فرمایشات مقام معظم رهبری، سند چشمانداز، قوانین چهارم و پنجم برنامه توسعه و سیاستهای ابلاغی، منابع درآمد عمومی را در گام نخست به تقویت خط و بسته پایه، ارتباط هوشمند بیمه بیمهگر و بیمهشده و تقویت بخشهای مختلف مثل تربیت بدنی، آموزش و پرورش، کشاورزی و بازرگانی که میتوانند در حوزه سلامت نقش داشته باشند اختصاص دهیم اما در مجموع باید هوا، غذا و رفتار در جامعه برای سلامت کنترل شوند چراکه این اصلا منطقی نیست که تمام عوامل خطرساز برای سلامت در جامعه رشد پیدا کند و ما برای حل مشکلات مردم هزینه کنیم در این شرایط اگر گنج قارون هم داشته باشیم منابع آن تمام میشود.
تاکید موکد گروههای بهداشتی بر خدمات پیشگیرانه بخصوص در مورد بیماریهای واگیر است و توسعه خدمات بیمارستانی را خدمت نمیدانند، راه برونرفت از شرایط فعلی برای حوزه سلامت، کنترل هزینهها، مدیریت نظام تقاضای القایی، تقویت پایش و نظارت است، ما مجاز نیستیم منابع سلامت را بجز سطحبندی و ارجاع هزینه کنیم یعنی در روستا، بخش شهر، شهرستان و استان سطوح ارائه خدمت بر اساس محدوده جغرافیایی باشد.
تسنیم: در سیاستهای ابلاغی رهبر انقلاب در خصوص امور اجتماعی و بیمهها به استقرار نظام چندلایه تامین اجتماعی در کشور تاکید شده است. منظور از نظام چندلایه چیست و دلیل تاکید در این زمینه نسبت به این موضوع چیست؟
کبیر: چندلایه بودن نظام تامین اجتماعی یعنی زمانی که ما یک نفر را بیمه میکنیم در این سیستم با مکانیزم و مناسباتی بین بیمهشده و بیمهگر از سایر مزایا مانند از کارافتادگی، بازنشستگی و درمان بهرهمند شوند و حقوق اجتماعی برای آنها تامین شود.
تسنیم: اولویتهای سازمان بیمه سلامت در برنامه ششم چیست؟
کبیر: یکی از مسائل مهم ما ایجاد بانک اطلاعات یکپارچه بیمهشدگان است که ما احساس کردیم در برنامه پنجم به خوبی به این مورد پرداخته نشده است تا زمانی که ما یک نظام یکپارچه در اطلاعات نداشته باشیم مداخلات معتبری نیز نخواهیم داشت. ما با این بانک اطلاعات جمعیت و گروههای هدف خود را شناسایی میکنیم ما باید نظام پرداخت را بر اساس سطحبندی انجام دهیم، ما تلاش میکنیم در طول اجرای برنامه ششم بدون سطحبندی خرید خدمت نکنیم چراکه خرید خدمت بدون سطحبندی اتلاف منابع است و ما در حال حاضر با واحدهای ارائه خدمت بدون کارایی و اثربخشی مواجهیم که متناسب با جمعیت جامعه هدف نیست، مثل احداث یک بیمارستان 96 تختخوابی برای یک شهر کوچک که باید ابتدا خدمات پیشبیمارستانی را تقویت کنیم. بیمه درواقع به دنبال گنجاندن این موارد در قالب قانون و برنامه ششم است.
تسنیم: بعد از گذشت یک سال و چند ماه از آغاز طرح بیمه سلامت همگانی برای افراد فاقد بیمه، با چه مشکلاتی روبرو بودید و روند اجرای این طرح را چگونه ارزیابی میکنید؟
کبیر: اوایل اجرای طرح به صورت طبیعی مشکلات زیاد بود اما به مرور زمان برطرف شد، مثلاً یکی از مشکلات تاخیر تحویل دفترچهها به مردم بود که ما با سیستم صدور معرفینامه برای مراکز درمانی این مشکل را حل کردیم مثلاً در استان کردستان حدود 394 هزار نفر بیمه شده داشتیم و برای 150 هزار نفر معرفی نامه صادر کردیم اما در حال حاضر آرام آرام در حال مکانیزه کردن اقدامات هستیم و در تفاهمنامهای با وزارت بهداشت بستری فراهم میکنیم که با نظام ثبت و گزارشدهی فضای انتخاب جمعیت را برای ارائه خدمات برقرار کنیم.
بیمه سلامت یک رویداد تاریخی ارزشمند برای کشور ما بود و این اقدام از طرف سازمان جهانی بهداشت و کارشناسان، برونداد ارزشمندی تلقی شد. اما اگر بخواهیم این راه را به صورت مستمر ادامه دهیم باید روابط با بیمهشده مشخص شود، پایداری منابع و معماری نظام سلامت با در نظر گرفتن ملاحظات،نیز مدنظر باشد. ما مجاز به ارائه خدمات با هر شکل رایج نیستیم باید مسیری با تضمین منابع انتخاب کنیم، اگر نتوانیم برای پایداری منابع تضمین ایجاد کنیم این پوشش دچار فراز و نشیب میشود.
با توجه به منابع، شرایط اقتصادی، نفت و ...مردم از دولت انتظار دارند حداقلی از خدمات را برای آحاد جامعه فراهم کند این به عنوان یکی از اشکال استیفای حقوق شهروندی است که به واسطه آن اعتمادسازی شده و سرمایه اجتماعی تقویت میشود. هر زمان مردم بیشتر تکریم شوند دین خود را بیشتر ادا میکنند، در این راستا یکی از اولویتها ما راهاندازی مرکز تماسی است که اواسط شهریور به نتیجه می رسد و به واسطه این سیستم ارتباط کلانی با بیمهشده برقرار می کنیم که نتیجه آن استیفای حق بیمهشده، استانداردسازی بیشتر نظام پرداخت حق بیمه، ارتقای کمی و کیفی خدمات، قضاوت منطقیتر و رضایتمندی بیشتر مردم و کاهش درگیریها است.
تسنیم: در بحث 9 میلیونی بیمه شدههای شما چند نفر همپوشانی بیمهای داشتند و دلایل آن چه بود؟
کبیر: ما به شدت در همپوشانی افراد ثبتنام شده برای دریافت خدمات بیمه رایگان دقت میکنیم و از تعداد 11 میلیون ثبت نام شده حدود 600 هزار نفر بیمه شده از صندوق های دیگر داشتیم که بیشتر آنها از بیمه تامین اجتماعی بود، در اینجا ما به دنبال پالایش اطلاعات هستیم در حال حاضر تضاد و همپوشانی با تامین اجتماعی را تا حدود زیادی برطرف کردیم و با برگزاری جلسات مختلف با آنها به دنبال رسیدن به عدد واقعی هستیم. فاکتورهای متفاوتی در این بخش دخیل بود که مهمترین آن عدم آگاهی افراد از این مطلب بود که که این نوع بیمه فقط برای افراد فاقد هر نوع بیمه است و افراد دارای بیمه دیگر نمیتوانند در آن شرکت کنند.
تسنیم: در صحبتهای خود به بانک جامعه اطلاعاتی اشاره کردید، بفرمایید چه ویژگیهایی از جمعیت تحت پوشش خود در اختیار دارید؟
کبیر: ما با کمک سیستمهای مختلف، اطلاعات را تکمیل میکنیم، به طور مثال 17 درصد از این افراد مبتلا به بیماریهای صعب العلاج هستند یا اینکه در این افراد زن سرپرست خانوار یا افراد بیکار مطلق وجود دارد.
تسنیم: آیا تصور میکنید زمانی بتوانید به این جمعیت تحت پوشش خدماتی شبیه به تکمیلی ارائه دهید؟
کبیر: من معتقدم باید در کشور کاری انجام دهیم که بیمه پایه تقویت شود تا این خدمات کمکم وارد بیمه پایه شود البته این حالت در کشورهای پیشرفته نیز نیست اما باید ببینیم منشور عدالت برای صرف هزینه منابع عمومی برای آحاد مردم چه میگوید؛ ما همین الان در کشور زنان بارداری داریم که به دلیل خدمات نامناسب دوران بارداری دچار مرگ و میر میشوند بسیاری از خدمات پیشگیری در کشور ما خدمات ارزانی است مثلا آموزش بیماران در حوزه دیالیز بسیار میتواند در ذخیره هزینهها مفید باشد.
تسنیم: با توجه به اظهار نظر منتشر شده از طرف شما درباره ادامه روند رایگان بیمه سلامت همگانی برای جمعیت 9 میلیونی بیمهشده، بفرمایید معتقدید که این طرح نباید به صورت رایگان ادامه پیدا کند؟
کبیر: بنده چنین چیزی نگفتم و این مطلب را تکذیب میکنم, این اقدام در حد اعلام یک مسئول نیست که بگوید این روند به صورت رایگان ادامه پیدا کند یا خیر.
مطلب مذکور دقیقاً به مصوبه هیئت دولت مربوط میشود، هر زمانی که دولت اعلام کرد که این کار اصلاح شود ما اصلاح میکنیم و اگر تصمیم بر ادامه این روند باشد مکلف به تمکین هستیم. از حدود 11 میلیون و 200 هزار نفر که تا به حال برای بهرهمندی از بیمه سلامت همگانی ثبتنام کردهاند، حدود 9 میلیون نفر دفترچه بیمه دریافت کردهاند و از این تعداد 91 درصد افرادی هستند که درآمد ماهانه آنها زیر یک میلیون تومان است و نشان میدهد که سازمان بیمه سلامت با بررسی میدانی که انجام داده گروه هدف را به خوبی شناسایی کرده اما نکته حائز اهمیت تکلیف دولت است که مکلفیم بیمه افراد مستضعف و آسیبپذیر را به صورت رایگان ادامه دهیم.
ما به دنبال تکمیل بانک اطلاعاتی بیمهشدگان هستیم که چنانچه در آینده برنامهای تنظیم شد که افراد بر اساس بضاعت خود در خرید بیمه مشارکت کنند، بتوانیم آزمون سنجش توان افراد را انجام دهیم اما این موضوع فقط درباره بیمهشدگان سازمان بیمه سلامت نیست.
تسنیم: بحثی که همچنان در حوزه سلامت وجود دارد ادغام صندوقهای بیمهای است که با مقاومت روبروست و یکی از مقاومترین صندوقها در این موضوع، سازمان تامین اجتماعی است. نظر شما در این زمینه چیست؟
کبیر: اعتقاد بنده این است که ما روزی باید تمام بیمهها را ادغام کنیم و هر حرکتی که مانع این امر شود غیرقابل دفاع است. اما باید واقعبین باشیم ما زمانی این قانون را مصوب کردیم که مناسبات بیمهشده و بیمهگذار در صندوقهای مختلف تفاوت داشت، اولین گام این است که بسته خدمت واحد داشته باشیم یکی از دستورات وزیر رفاه یکسانسازی مناسبات بیمهای بود اگر صندوقهای بیمهای ادغام شود انباشت سرمایه و کاهش ریسک را در پی دارد و این ادغام باعث میشود در بلندمدت توفیقات بیشتری داشته باشیم، در مورد سازمان تامین اجتماعی نیز در مواردی مثل این که میگویند مناسبات ما با بیمهشدگان متفاوت است باید به آنها حق بدهیم و این مشکل را برطرف کنیم اما در مورد مقاومت باید ببینیم صلاح کشور و مردم در کجاست.
گفتوگو از زهره رمزی
انتهای پیام/