سقوط امپراتوری معماری در روستاهای گردشگر پذیر

خبرگزاری تسنیم: بسیاری از روستاهای نمونه گردشگری کشور به دلیل هویت تاریخی و معماری بومی و اصیلشان در زمره روستاهای هدف گردشگری درآمده و پذیرای خیل گردشگران شده است.

سقوط امپراتوری معماری در روستاهای گردشگر پذیر

به گزارش گروه "رسانه‌ها" خبرگزاری تسنیم، بسیاری از روستاهای نمونه گردشگری کشور به دلیل هویت تاریخی و معماری بومی و اصیلشان در زمره روستاهای هدف گردشگری درآمده و پذیرای خیل گردشگران شده است. اما این روستاها که تعدادشان هم در این سرزمین کم نیست، جدای از محبوبیت و معروف بودن، روزگار خوشی ندارد و در سایه بی‌توجهی مسئولان، بتدریج در حال از دست دادن هویت و اصالت تاریخی و معماری اصیل خود است.

 روستاهای ابیانه در کاشان، ورکانه در همدان، اورامانات در کردستان، کندوان در آذربایجان شرقی نمونه ای از این دست روستاهاست که باوجود قرار داشتن در زمره روستاهای گردشگری کشور و ثبت ملی و حتی انتظار برای ثبت جهانی، دچار آسیب های زیادی ناشی از تغییرات در بافت و ساختار معماری خود شده است.

در استان همدان 20 روستای نمونه گردشگری وجود دارد که اکثر این روستاها خاص و گردشگرپذیر بودن خود را مدیون اصالت در معماری و هویت بومی تاریخی خود است.

ورکانه یکی از این 20 روستای ثبت ملی شده در فاصله 25 کیلومتری از شهر همدان است که به دلیل معماری سنگی اش، روستای رنسانسی لقب گرفته است؛ یک روستای کاملا سنگی که تمام خانه هایش سرتاسر از دیوار گرفته تا پشت بام و حیاط با سنگ سیاه شکل گرفته است و ملات گل و تیرهای چوبی تنها عامل اتصال در دیوارهای سنگی این خانه هاست که پهنایشان در طبقه همکف به یک متر هم می رسد.

با این حال این روستای 400 ساله که معماری زیبایش، آن را به یکی از مشهورترین و زیباترین روستاهای همدان تبدیل کرده، این روزها با تهدید تغییر ساختار معماری و بافت سنگی و اصیل مواجه است و آن طور که مهر گزارش کرده، مالکان خانه های قدیمی این روستا به سمت تغییر معماری خانه هایشان برآمده و حتی برخی خانه های سنگی خود را خراب کرده تا به جای آن با آجر و سیمان خانه بسازند.

برخی نیز خانه خود را که با خطر ریزش مواجه است یا بخشی از آن فروریخته، بلااستفاده رها و به مناطق دیگر کوچ کرده اند. همه اینها درحالی است که اگر معماری روستا از بین برود، دیگر بهانه ای برای گردشگر باقی نمی ماند تا از این روستا بازدید کند.

اعتراض روستاییان

ایرج ورکانه، یکی از ساکنان این روستاست که می گوید دیوار سنگی بیرونی خانه پدرش همین چند روز پیش ریخت و شانس آوردند که روی سر کسی آوار نشد.

به عقیده او، ورکانه مورد توجه بسیاری از گردشگران است، اما هیچ چیزی عاید روستانشینان نمی شود.

البته معاون گردشگری میراث همدان در گفت وگو با جام جم یادآور می شود که میراث فرهنگی و سایر دستگاه های اجرایی استان، توجه جدی به ورکانه داشته و درحال رسیدگی به مسائل و مشکلات آن هستند و اهتمام جدی برای رفع این مشکلات و حفظ بافت تاریخی روستا دارند.

علی خاکسار از پیگیری اعتبار ویژه برای مرمت و ساماندهی این روستا خبر داده و می افزاید: در همین راستا سال گذشته، صد میلیون تومان اعتبار برای روستا درخواست و این اعتبار دریافت شد و اکنون درحال هزینه کرد آن برای مرمت و حفاظت از آثار تاریخی روستا همچون اصطبل تاریخی آن هستیم، ضمن این که طی یکی دو سال اخیر تمام معابر روستا نیز سنگ فرش شده است.

وی با تخلف دانستن هرگونه ساخت و ساز جدید مغایر با بافت سنگی و قدیمی روستا و برخورد قانونی با آن، خاطرنشان می کند که روستاییان در صورت نیاز به هرگونه تغییر یا مرمت می توانند از تسهیلات بنیاد مسکن که شامل دو نوع وام برای ایجاد خانه های بوم گردی و مرمت خانه های مسکونی است، استفاده کنند.

تغییر تدریجی معماری ابیانه

ابیانه را تقریبا دیگر همه ایرانیان می شناسند؛ روستایی که شکوه معماری بومی و سرشار از زیبایی اش، آن را به یکی از استثنایی ترین روستاهای کشور تبدیل کرده است.

پلکانی بودن روستا، رنگ سرخ دیوارها و نمای خارجی خانه ها و وجود پنجره های چوبی ارسی و ایوان ها و طارمی های چوبی مشرف برکوچه های تنگ و تاریک از شاخصه های اصلی معماری ابیانه است. اما همه آنچه گفته شد معماری دیروز ابیانه بود و متاسفانه این روزها اصالت معماری ابیانه بتدریج در حال رنگ باختن است.

آن طور که دهیار این روستا به جام جم می گوید: ساخت و ساز و تغییر سبک معماری اصیل ابیانه در داخل بافت اصلی و هسته مرکزی روستا روبه افزایش است و آسیب و تخریب این بخش که تمام هویت ابیانه است، بشدت ادامه دارد.

ایزوگام سقف خانه های ابیانه

محمد عادلی می افزاید: طی 10 سال اخیر 2500 در و پنجره فلزی جایگزین در و پنجره های چوبی و قدیمی خانه های روستا شده و تقریبا سقف تمام خانه ها که در گذشته کاهگل سرخ بود، اکنون با ایزوگام پوشانده شده، درحالی که هر دو مورد، خلاف اصول معماری بومی و اصیل روستاست.

وضعیتی که دهیار ابیانه از آن گلایه مند است، مربوط به درون بافت و هسته مرکزی و ثبت ملی شده روستاست، در حالی که اطراف آن در حریم روستا، وضعیتی به مراتب ناخوشایندتر وجود دارد و ساخت و سازهای جدید و ناهمگون با معماری روستا به حدی رشد یافته که چهره ای زشت و نازیبا به منظر پیرامونی روستا داده است.

عضو انجمن خانه ابیانه دلیل اصلی تغییر بافت و معماری روستا را نداشتن قدرت اجرایی و بازدارندگی دهیاری و بخشداری عنوان می کند و می گوید: دهیاری و بخشداری در نهایت می توانند به مالک و عامل ساخت و ساز جدید، اخطار کتبی و شفاهی داده و پرونده وی را به کمیسیون ماده 99 ارجاع دهند که در فاصله تصمیم گیری نهایی در این کمیسیون هم مالک، ملک خود را ساخته و حتی در آن نشسته است که نمونه های آن در روستا زیاد است.

یکی از چالش های اساسی در پرونده ثبت جهانی روستای تاریخی کندوان نیز وجود ساخت و سازهای غیرمجاز و بی رویه است که در سال های قبل انجام شده و به چهره تاریخی این روستا صدمه وارد کرده است.

متاسفانه این بی توجهی ها مختص ورکانه و ابیانه و اورمانات نیست، بلکه در غالب نقاط روستایی گردشگری کشور شاهد این بی توجهی ها هستیم که امید می رود مسئولان با دلسوزی و دقت نظر بیشتری آن را مد نظر قرار داده و مانع از ادامه این روند شوند.

شهر شدن بلای اورامانات

اورامانات هم یکی دیگر از روستاهای نمونه گردشگری کشور است که در پی ابلاغیه دولت دهم در اردیبهشت سال 1360 به شهر ارتقا یافت، بیم آن می رود که این روستا با تبدیل شدن به شهر، بافت معماری سنتی اش را از دست بدهد.

به گفته امیر قادری، معاون امور عمرانی استاندار کردستان تجربه نشان داده که هرجا امکانات توسعه پیدا کرده، منظر و بافت و سیمای فرهنگی و طبیعی، هویت اصیل خود را از دست داده است.

معماری پلکانی و خانه های با نمای سنگی در شیب تند، از ویژگی برجسته اورامانات است، خانه های چندین طبقه اورامانات به صورت خشک چینی و با استفاده از مصالح بومی منطقه توسط پیشینیان بخوبی و با ذوق و سلیقه فراوان طراحی و اجرا شده است، اما امروزه بناهای اورامان که با بتن و آجر و سیمان ساخته شده، با بناهای تهران و سنندج تفاوتی ندارد.

منبع: ایران

انتهای پیام/

 

بیشتر بخوانید...
پربیننده‌ترین اخبار رسانه ها
مهمترین اخبار رسانه ها
مهمترین اخبار تسنیم
پرواز خارجی
همراه اول
ایران مال
بلیط هواپیما
قاصدک۲۴