زمستان جمعیتی در راه ایران

به گزارش خبرگزاری تسنیم، طی روزهای اخیر بانک جهانی گزارشی از نرخ رشد جمعیتی کشورهای دنیا منتشر کرده که وقتی به ایران می‌رسد، نشان می‌دهد در سال 1332 نرخ رشد جمعیت در این کشور حدود 7 درصد بوده و در سال 1392 به عدد 1/5 کاهش پیدا کرده است. این آمار علاوه بر بانک جهانی، بر اساس گزارش‌‌‌های داخلی نیز مورد تأیید است.

کاهش نرخ رشد جمعیت حقیقتی است که در هیاهوهای اقتصادی کشور گم شده و با اینکه هر از گاهی به آن پرداخته می‌شود اما کاملاً مشخص است هیچ برنامه و اراده‌ای برای جلوگیری از این روند وجود ندارد؛ مسئله‌ای که ایران را به سمت سالخوردگی جمعیت پیش می‌برد و نمی‌توان برای آن روزهای خوشی را متصور بود.

تا همین شش سال پیش ورودی‌های دانشگاه ایران حدوداً 1/5 میلیون نفر بود اما الان 870 هزار نفر در کنکور شرکت می‌کنند.

این اتفاق در شرایطی به وقوع می‌پیوندند که کارشناسان معتقدند اگر قید افزایش جمعیت را بزنیم و بخواهیم همین جمعیت فعلی و در همین عدد موجود باقی بماند، باید نرخ رشد جمعیت 2/1 باشد؛ عددی که طی سال‌ها پایین آمده و به نقطه بحرانی رسیده است. بر اساس گزارش‌های یک سازمان مردم‌نهاد، نرخ رشد جمعیت در سال 1372 به عدد مطلوب رسیده بود ولی کاهش جمعیت همچنان ادامه پیدا می‌کرد.

هر‌چند مسئله جمعیت را باید با توجه به شرایط گوناگون که به کیفیت زندگی مردم مربوط است، بررسی کرد اما وقتی سیاست‌های ابلاغی رهبر معظم انقلاب در این زمینه را مورد بررسی قرار می‌دهیم متوجه می‌شویم که نکات مهمی در این سیاست‌ها وجود دارد؛ نکاتی که بخشی از آن مربوط به سیاست افزایش جمعیت و 13 بند آن متوجه کیفیت، سلامت، سالخوردگی، تحکیم خانواده، محیط زیست، جذب مهاجران ایرانی خارج از کشور و امثال آن است.

اما مسئله مهم در این زمینه این است که علاوه بر اجرای سیاست‌ها، باید به موفقیت سیاست‌ها نیز نظر داشت. این موفقیت مستلزم شناخت درست نسبت به تحولات جمعیتی است. همچنین باید نسبت به شرایط موجود و اهدافی که قرار است به آنها دست یافت نیز واقع بین بود.

از طرف دیگر با قبول این اصل که در حال حاضر جمعیت جوان و مولد کشور رو به کاهش است نمی‌توان نشست و دست روی دست گذاشت، بلکه باید برای جمعیت پیری که در آینده نزدیک وارد جامعه خواهند شد، نیز فکری کرد.

با این تفاسیر و با توجه به اینکه طی پنج دهه گذشته در کل دنیا از انفجار موالید صحبت می‌شد و حتی کتاب‌هایی تحت عنوان بمب جمعیتی به رشته تحریر درآمد و حتی آینده دنیا را در اثر افزایش جمعیت در مخاطره می‌دیدند اما حالا در کشورهای غربی رویکرد 180 درجه تغییر کرده است و فضاسازی‌ها کاملاً به سمت افزایش جمعیت پیش می‌رود. در حال حاضر در کشورهای غربی که با کاهش باروری روبه‌رو هستند، مسئله‌ای با عنوان زمستان جمعیتی مطرح می‌شود و جالب اینکه ایران را به عنوان یکی از کشورهایی که با کاهش باروری روبه‌رو است، مثال می‌زنند.

به هرحال و به استناد گزارش سازمان ثبت احوال کشور، در سال 93 یک میلیون و 270 هزار تولد در کل کشور به ثبت رسید. این رشد موالید که نرخ 2/3 را نشان می‌داد می‌توانست روند قابل توجهی باشد. البته بر اساس همین گزارش از سال 91 بارقه امیدی در میزان رشد نرخ جمعیت ایجاد شده بود که امید می‌رفت کاهش باروری در سال‌های گذشته را جبران کند، اما در سال 94 دوباره رشد موالید کاهش یافت. کاهشی که اگر برای جلوگیری از آن برنامه‌ای ارائه نشود، حداقل باید برای ساماندهی و حمایت از سالمندان در سال‌های آتی کاری کرد.

انتهای پیام/