آداب «رمضان» در خراسان شمالی سرزمین گنجینه فرهنگها/ از چراغانی کوچهها تا نماز «تراویح» و آشتی بین اقوام
خراسان شمالی بهعنوان گنجینه فرهنگها و آدابورسوم نامگذاری شده است. در این استان اقوام اصیل همچون کرمانج، ترک، ترکمن، تات و فارس در کنار یکدیگر زندگی میکنند که نوع پوشش و آدابورسوم آنها در ایام مختلف همچون رمضان متفاوت و زیبایی خاص خود را دارد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد، در این میان میتوان به رسوم مختلفی اشاره داشت که در برخی از قومیتها کمرنگ و اما در قومیت دیگر پررنگتر برگزار میشود.
آنچه این استان را از سایر استانهای کشور متمایز کرده است همرنگ شدن مردم این استان با آداب یکدیگر در ماه مبارک رمضان است.
کرمانج ها و میهمان نوازی در رمضان
قوم کرمانج ها که شیعه بوده و بر ارزشهای دینی اهمیت خاصی قائل هستند به آدابورسوم دینی نیز اهمیت زیادی میدهند.
از مهمترین خصلتهای این قوم میتوان به میهماننوازی آنها اشاره داشت که این موضوع را میتواند از نوع چینش منزل در ماه مبارک رمضان متوجه شد.
در نوع معماری ساختمانهای این قوم بهترین و مناسبترین مکان منزل در اختیار میهمانان قرار میگیرد.
پیش از فرارسیدن ماه مبارک رمضان مادران و زنان شروع به خانهتکانی کرده و فرش و قالیها را شستوشو میکنند.
پخت فتیر (نان شیرین) نیز در این ماه بیش از سایر ماهها رونق دارد و بر روی سفرهای افطاری همواره این نان سنتی وجود دارد.
پدر خانواده نیز برای آنکه فرزندان آنها دچار ضعف جسمی نشوند سعی دارند در این ماه مواد غذایی مقوی و مواد پروتئینی همچون گوشت را مهیا کنند. پیش از ماه مبارک رمضان اغلب خانوار کرمانج ذبح گوسفند دارند و بخشی از آن را در میان اقوام و آشنایان کمبضاعت خود تقسیم میکنند و بخشی دیگر را نیز برای مصرف خود نگهداری میکنند.
همچنین پیش از ماه مبارک رمضان پدر خانواده هدیهای برای فرزندان خود تهیه میکنند و در پایان ماه مبارک (عید فطر) آن را به فرزندانی که توانستهاند روزهبگیرند اهدا میکنند.
در تمام 30 شب ماه مبارک رمضان هر شب و یا به ترتیب در شبهای مختلف سفرهای افطاری پهن میشود و شبها تا سحر قرآنخوانی توسط خانواده برگزار میشود.
ترکها و نظافت مسجد و مکان مذهبی
ترکهای خراسان شمالی نیز همچون کرمانج ها به نظافت منزل و مکانهای مذهبی اهمیت زیادی میدهند. بانوان روستا و محلههای شهری پیش از ماه مبارک به مسجد و امامزادهها رفته و در یک حرکت دستهجمعی مسجد و مقبرههای امامزادهها را نظافت میکنند.
البته این نظافت و تمیزکاری مختص روز اول ماه مبارک نیست بلکه همواره هر صبح و پس از مراسم شبهای ماه مبارک رمضان بانوان به مسجد رفته و این مکانهای مقدس را برای مراسم فردا شب مهیا میکنند.
در این ماه، بزرگهای فامیل گرد هم آمده و برای ازدواجهای پس از ماه مبارک صحبت میکنند و تصمیمگیری میکنند. دراینبین یکی از آدابورسوم خوبی که در میان قوم کرمانج و ترک مرسوم است بزرگان فامیل افراد و اقوامی که با یکدیگر مشکلدارند را فرا میخوانند و با نصیحت و حل مشکلات در میان آنها صلح و دوستی برقرار میکنند.
ترکهای خراسان شمالی نیز همچون کرمانج ها در این ماه مبارک مراسم قرآنخوانی زیاد برگزار میکنند و گاهی این مراسم پیش و یا پس از افطار است.
ترکمنها و نمازهای «تَراویح»
ترکمنهای این استان در ماه مبارک رمضان علاوه بر برپایی نمازهای یومیه، شبها با حضور در مساجد منطقه نماز جماعت با عنوان «تَراویح» برگزار میکنند.
اکثر ترکمنها ماههای مبارک رجب و شعبان را روزه میگیرند و آنهایی که توانایی جسمی نداشته باشند حتماً روزهای خاصی از این دو ماه را روزه میگیرند.
قوم ترکمن سعی میکنند در این ماه کارهای روزانه خود را کاهش دهند و بیشتر به مراسم مذهبی و عبادت بپردازند. مراسم ختم قرآن در ماه مبارک رمضان در این ماه هرساله برگزار میشود.
«تَراویح» یا «تَراویج» نماز 20 رکعتی است که در شبهای ماه مبارک رمضان پس از نماز مغرب و عشا در قالب 10 نماز دورکعتی به جماعت خوانده میشود.
در این نماز امام جماعت پس از خواندن سوره حمد، 10 سوره کوتاه از قرآن قرائت میکند.
تمامی مراسم قوم ترکمن که پس از مغرب و عشا برگزار میشود همراه با نانشیرینی «چوزمه» و شیرینیهای مخصوص این قوم پذیرایی میشود.
ترکمنها همواره ازدواج را امری مقدس میدانند اما در این ماه به حرمت شهادت حضرت علی (ع) تمام مراسم شاد خود را کنار گذاشته و موکول به ماههای پس از رمضان میکنند.
تاتها و چراغانی روستا و شهرها
قوم تات خراسان شمالی نیز همچون دیگر اقوام این استان برای ماه مبارک رمضان ارزش زیادی قائل هستند و درگذشته و حال این قوم همچون عید نوروز اقدام به خرید لباسهای نو کرده و گاهی پردههای خانه را نیز تازه میکنند.
تاتها علاقه زیادی به دیدوبازدید دارند و به منازل اقوام خود میروند. عیادت از افراد بیمار و سالمندان در این قوم اهمیت زیادی دارد و برای بزرگان خود اهمیت زیادی قائل هستند و شبهای ماه مبارک رمضان سعی میکنند در کنار مراسم مذهبی به دیدوبازدید هم بروند.
چراغانی مسجد، منازل و کوچهها به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان و همچنین نصب پرچم سیاه در ایام شهادت حضرت علی (ع) همواره درگذشته برای این قوم اهمیت داشته است.
مراسم قرآنخوانی در شبهای احیا برای قوم تات بسیار اهمیت دارد و آنها در این شبها پس از صرف افطاری نماز جماعت برگزار کرده و دعاهای جوشن کبیر خوانده و تا سحر سورههای مختلف قرآن همچون عنکبوت، روم و دخان را قرائت میکنند.
آداب مشترک قومیتهای خراسان شمالی
در بجنورد و شهرهای خراسان شمالی و در زمان سحر دو طبل نواخته میشد، طبلهایی آهنگین که هرکدام دارای معانی خاصی بودند.
آهنگ طبل اول بدین گونه بود که خانم خانه را به برخاستن و آماده کردن بساط سحری دعوت میکرد و آهنگ طبل دوم بدین گونه بود که درواقع به معنای آماده بودن سحری بود و صدای خوش مؤذنان شروع یک روز روزهداری افراد را اعلام میکرد.
درگذشتههای نهچندان دور نوع غذاها در افطار مردم خراسان شمالی متناسب با فصلهای سال تغییر میکرد بهگونهای که در فصل بهار غذاهایی همچون «فتیر مَسکه» استفاده میشد که فتیر با کره حیوانی بود.
یارمه از دیگر غذاهای مرسوم در فصل بهار ویژه ماه مبارک رمضان بود که از گندم نیم دانه، گوشت قورمه، روغن زرد و ادویهجات تهیه میشد.
انتهای پیام/
