خودکفایی گندم از راه نرسیده با تهدید مواجه شد
گندم استراتژیک ترین محصول زراعی است که تولید و تامین آن از چالش های اصلی دولت ها به شمار می رود.ایران در سال ۱۳۸۳ جشن خودکفایی گندم را گرفت و پس از آن ادامه خشکسالی های دوره ای موجب شد که بار دیگر ایران از بزرگترین وارد کنندگان گندم جهان اعلام شود.
به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم ، گندم استراتژیک ترین محصول زراعی است که تولید و تامین آن از چالش های اصلی دولت ها به شمار می رود.ایران در سال 1383 جشن خودکفایی گندم را گرفت و پس از آن ادامه خشکسالی های دوره ای موجب شد که بار دیگر ایران از بزرگترین وارد کنندگان گندم جهان اعلام شود.
دکتر محمدحسین کریم دارای دکترای اقتصاد کشاورزی و رئیس سابق دانشکده اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان در رابطه با از دست دادن خودکفایی گندم معتقد است: عدمهمخوانی و سازگاریِ راهبردهایِ سازمانها و نهادهای مربوطه، در کنترل قیمت نهادها، بهویژه قیمت حاملهای انرژی، بهره بانکی و نرخ ارز، باعثِ دامنزدن به بیثباتی تولید در بخش کشاورزی شده است. از آن طرف نیز، سیاستهای غلط سودجویی و سفتهبازی بانکها، کاملاً به این تزلزلها، نوسانات، تنزلها و کاهش تولید دامن زده است. یعنی به عبارت دیگر راهبردهای غلط بانکی و سیاستهای نابه جای پولی و مالی به عدم سرمایهگذاری در بخش کشاورزی و عدم افزایش تولید گندم و محصولات غیر نفتی دامن زده است.در سال جاری وضعیت به گونه ای دیگر رقم خورده و متولی تولید از خودکفایی مجدد و حتی صادرات آن نیز سخن می گوید اما وضعیت بیولوژیک عرصه های تولید، سطح زیر کشت، میزان خرید گندم مازاد واقعیت دیگری را نشان می دهد و آن نیاز واردات اجباری گندم در سال 1395 است اما چگونه ؟
تولید 10، مصرف بالای 13 میلیون
وزیر جهاد کشاورزی در فروردین 1395 پیش بینی کرده بود که " با وجود اینکه سطح زیر کشت گندم 200 تا 300 هزار هکتار کاسته شده است، فکر میکنم در سال 95 در تولید گندم خودکفا می شویم" ( محمود حجتی در گفتگو با بخش اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان 17/01/1395) .
3 ماه بعد معاون زراعت جهاد کشاورزی از پیش بینی برداشت 12.5 میلیون تن گندم خبر داد و گفته بود: در سال زراعی جاری بیش از شش میلیون هکتار اراضی کشور زیر کشت محصول گندم رفته که پیش بینی می شود بیش از 12 و نیم میلیون تن محصول گندم از سطح این مزارع برداشت شود.
در آخرین اخبار مرتبط با تولید گندم وزیر جهاد کشاورزی در اول خرداد ماه جاری از احتمال خرید 10 میلیون تن گندم در پایان فصل برداشت جاری خبر داد و گفت : امسال نه تنها نیازی به واردات گندم نیست بلکه پیش بینی می شود صادرات این محصول نیز انجام گیرد.
کاهش سطح تولید و آفت سن، عوامل اصلی افت تولید گندم
کارشناسان اما براین باورند که در خوشبینانه ترین حالت میزان خرید گندم مازاد کشاورزان در سال 95 به مرز 8 میلیون تن خواهد رسید.کارشناسان معتقدند : امسال با کاهش سطح زیرکشت حدود 300 هزارهکتاری مواجه هستیم و این یعنی افت تولید حدود 1.4 میلیون تن، علاوه بر این امسال علیرغم تلاش زیاد کشاورزان و کارشناسان و اختصاص بودجه حدود 50 میلیارد تومانی برای مبارزه با سن گندم، تنها 900 هزار هکتار اراضی گندمکاری تحت پوشش مبارزه با سن قرار گرفت یعنی حدود 20 درصد عرصه های تولید گندم ، لذا در سال جاری با طغیان این آفت به شدت با افت تولید و افت کیفیت این محصول مواجه هستیم .
رتبه 7 جهان در مصرف سرانه، رتبه اول در هدررفت
دفتر آمار سازمان خواربار جهانی در تازه ترین آمار خود، از ایران به عنوان هفتمین مصرف کننده گندم جهان نام برده است. براساس این گزارش، جمهوری اسلامی ایران با سرانه مصرف 194 کیلوگرم در سال به عنوان هفتمین مصرف کننده بزرگ گندم در سطح جهان شناخته شد.
در میان کشورهای جهان استرالیا که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گندم است، از نظر مصرف گندم در جایگاه نخست جهان قرار گرفته است.سرانه مصرف گندم در استرالیا 308 کیلوگرم در سال است که این بالاترین سرانه مصرف گندم در سطح جهان محسوب می شود.روسیه با مصرف سرانه 247 کیلوگرم و ترکیه با مصرف سرانه 244 کیلوگرم نیز به ترتیب رتبه های دوم و سوم را از این نظر به خود اختصاص داده اند.
کانادا با مصرف سرانه 234 کیلوگرم، اوکراین با مصرف سرانه 206 کیلوگرم و الجزایر با مصرف سرانه 201 کیلوگرم به ترتیب در رتبه های چهارم تا ششم قرار گرفته اند.براساس این گزارش ایران نیز با مصرف سرانه 194 کیلوگرمی رتبه هفتم جهان را از نظر حجم بالای مصرف گندم به خود اختصاص داده است.علیرغم رتبه هفتم مصرف سرانه که رتبه مطلوب و قابل قبولی نیز نیست ایران در هدر رفت مواد غذایی به ویژه گندم سال هاست که بر سکوی اول هدر رفت گندم ایستاده و تا کنون عزم جدی برای تغییر الگوی مصرف گندم و جلوگیری از اسراف آن تا کنون دیده نشده است .مفهوم رتبه هفتمی ایران در مصرف گندم این است که الگوی صحیح مصرف گندم در ایران وجود نداشته و مصرف سرانه ایران از بسیاری از کشورهای پرجمعیت جهان همانند چین بالاتر است.
لزوم مدیریت واردات اجباری
از برآورد میزان خرید گندم در سال جاری و میزان مصرف سرانه ایران بخوبی مشخص می شود که "میزان واردات اجباری گندم " کمتر از 4میلیون تن نخواهد بود و از منظر لزوم مدیریت واردات کنترل شده گندم، ضروری است که دولت تدبیر و امید جولان رانت خواران و دلالان و واردکنندگان گندم را مدیریت کند.
چرایی "اجبار به واردات گندم " را دکتر احمد زاده استاد دانشگاه و مدرس اقتصاد کشاورزی دانشگاه آزاد توضیح می دهد :
میزان مصرف 13 میلیون تن به خوبی نشان می دهد که در سال جاری نیاز به واردات حداقل 4 میلیون تنی برای تامین نیازهای داخلی داریم .احمد زاده به نکته مهمی نیز اشاره می کند : امسال باطغیان سن مواجه هستیم و مفهوم آن افت شدید کیفیت گندم و متعاقب آنافت شدید خاصیت نانوایی آن است لذا به منظور بالابردن میزان گلوتن گندم خبازی، باید واردات گندم با کیفیت انجام شود تا با اختلاط آن با گندم داخلی، آرد با کیفیت خبازی تولید کنیم و نهایتا نان باکیفیت به دست مصرف کننده برسد.
این استاد دانشگاه با اشاره به ظرفیت کارخانجات آرد نیز گفت: اکنون کارخانجات آرد با ظرفیت حدود 50 درصدی کار می کنند لذا می توان با واردات موقت گندم و فرآوری آن و صادرات مجدد ظرفیت خالی کارخانجات را پر کرده و ضمن اشتغالزایی صادرات آرد را نیز به کشورهای همسایه انجام دهیم .
از سوی دیگر، دکتر محمدحسین کریم دارای دکترای اقتصاد کشاورزی و رئیس سابق دانشکده اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان در رابطه با از دست دادن خودکفایی گندم معتقد است: عدمهمخوانی و سازگاریِ راهبردهایِ سازمانها و نهادهای مربوطه، در کنترل قیمت نهادها، بهویژه قیمت حاملهای انرژی، بهره بانکی و نرخ ارز، باعثِ دامنزدن به بیثباتی تولید در بخش کشاورزی شده است. از آن طرف نیز، سیاستهای غلط سودجویی و سفتهبازی بانکها، کاملاً به این تزلزلها، نوسانات، تنزلها و کاهش تولید دامن زده است. یعنی به عبارت دیگر راهبردهای غلط بانکی و سیاستهای نابه جای پولی و مالی به عدم سرمایهگذاری در بخش کشاورزی و عدم افزایش تولید گندم و محصولات غیر نفتی دامن زده است.
منبع:خراسان
انتهای پیام/
