"آزادی و عدالت" دو بال اندیشه شریعتی/ گستره چتر اندیشه از "مزینان" تا "سوربن"
علی شریعتی، مردی است که واپسین روزهای خردادماه مجدداً بحث درباره وی داغ میشود؛ اما به راستی امروز شریعتی چه نقشی میتواند در فضای فعلی جامعه ایفا کند و آیا همچنان آثار و نظرات وی بعد از گذشت سالها میتواند کاربردی باشد؟
به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد مقدس، مشهد از دیرباز و از زمان مبارزه علیه رژیم ستمشاهی نقش بارزی در انقلاب و نهضتهای گوناگون مردمی ایفا کرده است و قیامهای متعددی در تاریخ مشهد به ثبت رسیده است؛ قیامهایی که یک سوی آن مردم بودهاند و سوی دیگر آن افرادی که توانستند این نهضت را رهبری کنند.
در این میان اما مشهد از دیرباز مهد ظهور و بروز افرادی بوده است که همواره پیشگام حرکتهای مردمی بودهاند و اگر دایره را کمی وسیعتر تعریف کنیم افرادی مانند شهید مطهری، دکتر شریعتی، مقام معظم رهبری، شهید هاشمی نژاد و ... در این دایره قرار میگیرند.
29 خرداد، سالروز رحلت جانسوز فردی است که به اذعان بسیاری از افراد نقش بارزی در پیروزی انقلاب اسلامی ایفا کرده است، البته نقش وی نقشی تئوریک بوده است و مستقیماً در قیام علیه نهضت حضور نداشت و حتی آن قدر نیز عمر نکرد که پیروزی انقلاب را به چشم ببیند زیرا وی در سال 56 دار فانی را وداع گفت.
گستره چتر اندیشه وی بسیار فراگیر بود و برای دانش مرزی قائل نبود، فردی که در بهترین دانشگاههای اروپایی نیز تحصیل کرد و در نهایت با بازگشت به ایران تلاش کرد نقشی در انقلاب ایران و تهییج جوانان و تبیین اندیشه ایفا کند.
دکتر علی شریعتی، مردی است که واپسین روزهای خردادماه مجدداً بحث درباره وی داغ میشود؛ اما به راستی امروز شریعتی چه نقشی میتواند در فضای فعلی جامعه ایفا کند و آیا همچنان آثار و نظرات وی بعد از گذشت سالها میتواند کاربردی باشد؟
محمد علی تقوی؛ استاد اندیشه سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد و عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی این دانشگاه در این زمینه اظهار داشت: دکتر شریعتی یکی از نویسندگان تاثیرگذار در ایجاد انگیزه در جوانان دوران انقلاب بوده است، وی در راستای تبیین اندیشههای نسل جوان نقش محوری داشته است.
وی افزود: در دوران مبارزات انقلابی جوانان نیاز به برداشتی فکری و اجتماعی از دین داشتند و این مسئله برای آنها محسوس بود و شریعتی این نیاز را در یک قالب نظری ریخت و با توانمندی تبیین نظری نیازهای خود توانست به عنوان معلم انقلاب ایفای نقش کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: نیاز به یک برداشت اجتماعی و سیاسی در آن زمان عرف جامعه نبود و مردم معتقد بودند که دین پاسخگوی نیازهای فردی و عبادی است.
تقوی افزود: شریعتی با عملکرد خود وجه انقلابی و سیاسی از دین ارائه کرد و به این ابعاد از دین پرداخت و سبب شد که این مباحث امروز به نظر ما جزو بدیهیات محسوب شود و اساسا شریعتی صحنه نگرش به اسلام را تغییر داد.
وی با اشاره به کاربرد اندیشه شریعتی در شرایط فعلی گفت: باید با یک دید نقادانه به تمامی ابعاد نظری وی نگاه کرد و زمینه مناسبی برای نقد فراهم کنیم.
تقوی تاکید کرد: آثار شریعتی برای زمان حاضر از جهاتی سودمند است زیرا میتواند الگویی باشد که با توجه به شرایط، عناصر مربوط به اقتضائات فرهنگی و دینی و سیاسی خود را از دل آن بیرون بکشیم.
روح الله اسلامی، دیگر عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد مقدس نیز در این زمینه میگوید: اندیشه دکتر شریعتی در حوزه روشنفکری دینی قرار میگیرد و هدفش ایجاد پیوند میان شیعه و مقتضیات روز است.
وی افزود: تا قبل از شریعتیف قرائت فردگرایانه از دین صورت میگرفت و از دوران مشروطه مواردی مثل دموکراسی، شورا و مردم مورد توجه بود و در واقع تشیع و حقوق فردی و آزادی فردی در دین مدنظر قرار گرفته بود اما شریعتی علاوه بر آزادی، مبحث عدالت را نیز بررسی میکند.
اسلامی گفت: تشیع از منظر اسلام مورد بررسی شریعتی قرار میگیرد، وی قصد دارد موارد جمع گرایانه و اندیشه سوسیالیستی را در اسلام بازخوانی کند، در واقع حرکت وی در جواب مارکسیستهایی بود که در زمان پیش از انقلاب جوانان را به سمت خود جذب میکردند.
وی افزود: شریعتی آرا و اندیشهای ارائه داد که هم چپ گرایانه بود و هم سعی داشت مسلمان باقی بماند و اندیشهاش با اسلام تضادی نداشته باشد.
عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی اظهار داشت: اندیشههای شریعتی هنوز زنده است، در جامعه ما عدالت اصلی ترین وظیفه است و طراحی نهادهای انقلابی نشان از این دارد که اندیشه سیاسی دکتر شریعتی همچنان دارای کاربرد است.
اسلامی در مورد انقادات به اندیشه شریعتی بیان کرد: سنت گرایان معتقد بودند شریعتی بار اضافهای بر دوش اندیشه شیعه قرار داده است و در اندیشه وی بنیان اصلی اندیشه شیعی سنتی کمرنگ شده و نقش روحانیت کاهش یافته است و فقط روحانیت انقلابی را مورد قبول قرار میدهد.
وی گفت: روشنفکران دینی نیز معتقدند رویکرد جمع گرایانه اندیشه شریعتی، باعث ایجاد یک دولت قدرتمند میشود که به اسم عدالت آزادی فردی را از میان میبرد؛ جریان دیگری از روشنفکری کسانی هستند که به دولت دینی باوری نداشتند و اعتقاد داشتند که شریعتی دین را به عرصه سیاست بازگردانده است.
انتهای پیام/
