عادی‌سازی روابط آنکارا و قاهره باعث گسست پیوندهای اخوانی نمی‌شود

«جعفر قناد باشی» کارشناس ارشد مسائل آفریقا و سفیر سابق ایران در لیبی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری تسنیم، در خصوص دیدار وزیران خارجه مصر و ترکیه با یکدیگر برای نخستین بار پس از سرنگونی دولت محمد مرسی و عادی سازی روابط طرفین، با اشاره به گرایش‌های اخوانی آک پارتی و دفاع از مرسی اظهار داشت: اختلافات در مناسبات طرفین بعد از سقوط اخوان المسلمین روی داد و هم خانوادگی گرایش‌های اخوانی اردوغان و حزب عدالت و توسعه با اخوان المسلمین مصر موجب جدی‌تر شدن این تنش‌ها شد؛ لذا اردوغان از مرسی دفاع و دولت مصر را در سرکوب اخوان المسلمین محکوم می‌کرد.

وی دو عامل را در آغاز عادی سازی مناسبات آنکارا و قاهره دخیل دانست و ادامه داد: عامل نخست مربوط به سیاستهای اشتباه ترکیه است؛ چراکه پایه‌های داخلی و خارجی دولت این کشور سست شده است. دولت ترکیه الآن از نظر داخلی و منطقه‌ای در موقعیت نامطلوبی قرار دارد. بر این اساس آنکارا کوشش می‌کند که روابط خود با کشورهای دیگر را گسترش دهد.

کارشناس ارشد مسائل آفریقا اقدام آنکارا در عادی سازی روابط خود با همه کشورهای جهان را مورد توجه قرار داد و افزود: ترکیه اکنون دوران عادی سازی روابط خود با همه جهان را طی می‌کند. به‌ عنوان نمونه این کشور تلاش کرد که با رژیم صهیونیستی روابط خود را عادی کند؛ چراکه جایگاه دولت ترکیه در داخل و خارج ضربه خورده است. آنکارا فکر می‌کند که موقعیت این کشور به علت سیاست‌های غلط در زمان داود اوغلو ضربه دیده است؛ لذا نخست وزیر جدید کوشش می‌کند که با همه کشورهای جهان به سمت عادی سازی روابط پیش رود.

وی عامل دوم بازسازی مناسبات آنکارا و قاهره را به نیاز آنکارا برای گسترش روابط خود با کشورهای دیگر نسبت داد و تأکید کرد: عادی سازی مناسبات آنکارا و قاهره به نیاز کشور ترکیه به گسترش روابط با کشورهای جهان عرب و شمال آفریقا مربوط می‌شود؛ چراکه شرکت‌های ترکیه‌ای به شمال آفریقا امید بسته‌اند. این شرکتها اقداماتی چون ساخت مسکن، گازرسانی و طرح‌های عمرانی و اقتصادی مختلفی را به انجام می‌رساندند که سود زیادی برایشان دربرداشت.

قنادباشی اقتصاد بحران زده مصر را نیز نیازمند مساعدت دانست و بیان داشت: شرکتهای ترک زمانی که مناسبات طرفین ضربه خورد، سود خود را از دست دادند. حضور آنها در شمال آفریقا دروازه‌ای برای کل آفریقا و جهان عرب است. گرچه مصر الآن درآمد چندانی ندارد و ممکن است که قادر به برآورده کردن نیازهای ترکیه نباشد؛ اما ترکها در شمال آفریقا از جمله لیبی و تونس نیز حضور دارند. مصر در حال حاضر مشکلات اقتصادی فراوانی دارد و هر کشوری که برای اجرایی شدن سلسله طرح‌های عمرانی این کشور کمک کند، به اقتصاد بحران زده مصر مساعدت کرده و دریچه امیدی برای بازسازی اقتصاد این کشور گشوده است.

وی در پاسخ به این سؤال «آیا بازسازی مناسبات طرفین حاکی از تغییر دیدگاه‌های ایدئولوژیک آنها نسبت به یکدیگر است؟» گفت: ترکها الآن شعارهای قبلی را به‌ طور جدی مورد تأکید قرار نمی‌دهند. به نظر می‌رسد که ترکیه حمایت گذشته را نه‌ تنها از اخوان المسلمین مصر، بلکه از اخوان سوریه و مخالفان آن نیز دنبال نمی‌کند. آنها در صورت پیگیری این حمایتها نیز آن را به‌ صورت علنی مطرح نمی‌کنند.

سفیر سابق ایران در لیبی با اشاره به دیدگاه منعطف آنکارا در قبال اخوان المسلمین عنوان کرد: ترکیه الآن ترجیح می‌دهد که یک چهره انعطاف پذیری راجع به اخوان المسلمین از خود به نمایش گذارد. این کشور حتی مسئله عثمان گرایی را نیز که مرتبط با گرایش‌های اخوانی است و بر اساس آن برتری ترکیه در شمال آفریقا دنبال می‌شد، در عرصه تبلیغات حذف کرده است؛ لذا ترکیه علاقه‌مند نیست که بمانند گذشته از اخوان المسلمین دفاع کند. این موضوع با این توجیه انجام می‌شود که محتمل است طی مذاکرات با مقامات مصری قادر باشد فشارها علیه اخوان را کاهش دهد.

وی با ذکر ادعای آنکارا مبنی بر کاهش فشارها علیه اخوان اشاره داشت: ترکیه برقراری ارتباط با رژیم صهیونیستی را نیز با همان توجیه توضیح می‌دهد که مناسبات با این رژیم زمینه کاهش فشارها بر فلسطینی‌ها را فراهم می‌کند. این کشور راجع به مصر به‌ طور غیرمستقیم توجیه می‌کند که همکاری با مصر برای سرکوب اخوان نیست، بلکه پوششی بر کاهش فشارها بر این جریان است. ترکیه با این توجیه به دنبال پیش بردن اهداف اقتصادی و سیاسی خود است.

قنادباشی در پاسخ به این سؤال «آیا عادی سازی مناسبات آنکارا و قاهره بر نفوذ ترکیه بر اخوان المسلمین مصر تأثیرگذار خواهد بود و واکنش اخوان المسلمین مصر به این موضوع چیست؟» اظهار داشت: تقیه یکی از خطوط مشی اخوان المسلمین است. آنها در شرایط کنونی و در برخی از شرایط و مقاطع زمانی دست به تقیه می‌زنند. اخوانی‌ها در زمان مبارک با همین سیاست به پارلمان راه پیدا کردند.

وی عدم سستی پیوندهای بین آک پارتی و اخوان‌المسلمین به دنبال عادی سازی مناسبات آنکارا و قاهره را مورد توجه قرار داد و افزود: اخوان کنونی اهل تقیه، مماشات و پنهان کردن مواضع خود است و تجربه همکاری با مبارک را مخل اهداف خود نمی‌دانست. گرچه ممکن است برخی از آنها سیاست ترکیه را در قبال مصر مورد انتقاد قرار دهند؛ اما آنها همکاری با حکومت‌های مخالف خود را محدودیتی برای تداوم راه خود نمی‌دانند. اقدام حزب عدالت و توسعه در برقراری ارتباط با قاهره نمی‌تواند موجب سست شدن پیوندهای آنها با اخوان المسلمین شود؛ چراکه خود اخوانی‌ها نیز چنین اقدامی را دنبال کرده‌اند.

این کارشناس سیاسی وضعیت اخوان المسلمین را ملتهب توصیف کرد و ادامه داد: اخوان المسلمین در همه کشورها دچار یک التهاب شده است. پیوند حماس به‌عنوان شاخه‌ای از اخوان با مصر زیر سؤال رفته است. حمایت قطر از آنها دچار تنش‌هایی شده است. اخوان در حال حاضر در حال ترمیم شکست‌های خود در مصر است؛ لذا آنها در شرایطی نیستند که هرگونه زاویه گرفتن سیاسی را مورد انتقاد قرار دهند، بلکه سعی می‌کنند که این زاویه‌ها و حاشیه‌های برخی از کشورها را نادیده‌گیرند و در جهت اهداف درازمدت خود پیش روند.

وی در پایان اخوانی‌ها را در شرایط فعلی ناتوان از انتقاد نسبت به آنکارا دانست و بیان داشت: اخوان المسلمین الآن ضربه‌های زیادی خورده است. به‌عنوان نمونه راشد الغنوشی در تونس به‌ طورکلی از اخوان جدا شد. التهابات و فشارها بر اخوان موجب شده است که بدنه آنها در حال حاضر توانایی انتقاد از ترکیه را نداشته باشد.

انتهای پیام/