عموماً در شعر ضعیفیم
آقای قاسم صرافان در دو حوزه عاشقانه و آیینی میسراید و انصافاً هم در هر دو شاعر توانایی است. از صرافان تاکنون کتابهای «از آهو تا کبوتر» و «مولای گندمگون» توسط انتشارات آرامدل و «حیدرانه» و «هـ دو چشم» توسط انتشارات فصل پنجم چاپ شده است.
به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، از صرافان تاکنون کتابهای «از آهو تا کبوتر» و «مولای گندمگون» توسط انتشارات آرامدل و «حیدرانه» و «هـ دو چشم» توسط انتشارات فصل پنجم چاپ شده است. مجموعه عاشقانه «اتفاق» را نیز انتشارات نیماژ به چاپ رسانده است. صرافان متولد سال 55 است. تحصیلاتش را در دانشگاه اصفهان تا کارشناسیارشد مهندسی کامپیوتر گذرانده است. دو مجموعه شعرش در جایزه کتاب فصل سیزدهم و بیستم برگزیده و مجموعه «از آهو تا کبوتر» او در جشنواره گام اول بین 700 کتاب شعر برنده شد. در این روزهای عزیز با وی درباره شعر عاشورایی به گفتوگو نشستیم.
به عنوان کسی که شعرهای شما را دنبال میکند با دو صرافان مواجهیم. یک صرافانی که عاشقانههای فوقالعادهای میگوید و دیگری شاعری که شعرهای آیینی دقیق و تاثیرگذاری میسراید. خودتان بین این دو فضا تفاوت قائلید یا منشاء هر دو را یکی می دانید؟
به نظرم خیلی تفاوتی وجود ندارد. به دلیل آنکه ما انسانهای تک بعدی هستیم و سعی نمیکنیم شخصیتی داشته باشیم که دارای ظرفیتی باشد و همزمان در ساحتهای گوناگون بیندیشد و زندگی کند. به نظر میرسد که اینها جمع نقیضین است. رگ و ریشه هر دو حوزه به مقوله عشق برمیگردد. بنابراین اگر من نتوانم زیبایی یک گل را درک کنم، نمیتوانم زیباییهای عاشورای امام حسین (ع) و دین را درک کنم. همانطور که از یک آدم بیسواد نمیتوانیم بپذیریم که کتابی را بنویسد یا صاحب کرسی در حوزه ادبیات باشد. کسی که زیباییهای اطراف خود را نمیبیند؛ نمیتواند زیباییهای زندگی و رفتار امام علی (ع) را درک کند و ببیند. معتقدم عکس این قضیه تعجبآور است یعنی چطور کسی از عشق امام حسین(ع) دم میزند اما نسبت به زیباییهای دنیا حسی و دریافتی ندارد. شاعر در عصر جدید شعرش را زندگی میکند شاعر نمیتواند فقط در زندگیاش در هیأت باشد و فقط شعر آیینی بگوید و نسبت به بقیه اتفاقات عاشقانه و اجتماعی پیرامونش بی تفاوت باشد. برای بنده هم فعالیت در دو حوزه خللی ایجاد نکرده است و کماکان در هر دو قلم میزنم. مطالب و توضیحات مفصل دیگری هم وجود دارند اما سعی کردم با توجه به فضای مصاحبه گوشهای از مصدایق و توضیحات گفته شود.
بهترین تعریفی که از شعر عاشورایی سراغ دارید چیست؟
شعر عاشورایی یک شعر کامل است. یعنی هم عاشقانه است، هم حماسی است، هم مذهبی است، هم اجتماعی است، هم سیاسی است و... شعر عاشورایی از این نظر با شعر انتظار و شعر مهدوی گره خورده است. در شعر مهدوی هم مباحث عاشقانه، سیاسی، فراق، عاطفه، اندیشه و... مطرح است.
این روزها شعرهای گوناگونی در هیأت و مراسم محرم شنیده میشوند که برخی از آنها واقعاً سخیف و کم ارزشاند. مشکل کار کجاست؟ کجا بد عمل شد که نتایجش را امروز در این نواهای عاشورایی میشنویم و میبینیم؟
این را که ما عموماً در شعر ضعیف هستیم قبول دارم و دلیل آن هم مشکل ساختاری است و این خاص شعر عاشورایی نیست و نسبت به سطح شعر بینالمللی و شاعران قدیم خودمان و حتی آنچه جامعه نیاز دارد دچار ضعفیم. این هم برمیگردد به نکتهای که حضرت آقا در جلسات تأکید دارند که شعر جدی گرفته نمیشود و این جدی گرفته نشدن یک موضوع ساختاری است و فقط مخاطب آن شاعران نیستند و روی سخن ایشان هم با مدیران فرهنگی است.
تا زمانی که ساختاری را فراهم نکنیم تا نیروهای جوان و با استعداد را جذب این حوزه بکنیم و چندین سال برای آنها برنامه داشته باشیم و اینها وقتی جذب شدند برنامهای برای رشدشان داشته باشیم و زمان ارائه محصول هم حمایت بکنیم جوانان هم هرچند استعدادی قوی داشته باشند، هنگام بزنگاه انتخاب ترجیح میدهد در حوزه مهندسی، پزشکی یا حقوق فعالیت کند و نهایتاً شعر برایش تفنن است. وقتی نتوانیم یک کار را حرفهای و جدی انجام دهیم نباید انتظار نتیجه درست هم داشته باشیم. این یک ایراد ساختاری است و تا زمانی که این مشکل اصلی حل نشود مشکلات دیگر هم قابل حل نیست. اگر این مشکل ساختاری حل شد میتوانیم به جزئیات برسیم مانند نقد شعر، انگیزهها و...
الان که به شعر حتی توسط شاعران بنام حوزه هیأت بهصورت تفننی و غیر حرفهای پرداخته میشود قاعدتاً نمیتوان انتظار داشت که با شرایط ایدهآل و ظرفیت کامل از آن خروجی گرفت. وقتی شاعر هزاران دغدغه دارد و در کنار اینها میخواهد قلمی هم بزند و فرصتی برای فراغت و آرامش شاعر نیست نتیجه خیلی خاصی هم نمیتوان متوقع بود. تعدادی از شاعران شعر هیأت هم هستند که فرصت دارند، مطالعه میکنند و مقدماتی برای آنها جور است و در کنار اینها استعدادی هم دارند؛ کارهای خوبی ارائه میکنند و البته تعدادشان زیاد نیست. عدهای هم در کنار اینها هستند که علاقهمندند به این حوزه اما استعداد و مطالعه و تجربه کافی را ندارند؛ مطالبی را مینویسند و چون فضای مخاطبان ما حرفهای نیست و با توجه به رنگ و روی احساسی این اشعار، در جلسات و هیأتها دیده و شنیده میشود و تا زمانی که این ساختار درست نشود فقط میتوان حرکاتی مقطعی مانند برگزاری جلسات نقد انجام داد.
به عنوان سؤال آخر از کارهای جدیدتان بگویید.
«بیتهای بارانی» قبل از محرم منتشر شد که در واقع گردآوری بود. یک مجموعه شعر آیینی آماده دارم که انتشارش نیاز به زمانی برای اصلاح و انتخاب دارد که اگر اهل بیت مدد کنند برای نمایشگاه سال بعد آماده میشود. یک مجموعه هم برای دفاع مقدس دارم که باید ناشری را پیدا کنم که حمایت کنند. امیدوارم این دو مجموعه به نمایشگاه سال بعد کتاب برسند.
منبع: صبح نو
انتهای پیام/
