یادداشت خراسان/امیر حسین یزدان پناه

تضمین سند راهبردی اروپا درباره ایران چیست؟

شناسه خبر: 1222147 سرویس: رسانه ها
روزنامه خراسان

سند «راهبرد اتحادیه اروپا در قبال ایران پس از توافق هسته ای» دیروز در پارلمان اتحادیه اروپا در استراسبورگ فرانسه با ۴۵۶ رای مثبت در مقابل ۱۷۴ رای منفی نمایندگان این پارلمان تصویب شد.

به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، سند «راهبرد اتحادیه اروپا در قبال ایران پس از توافق هسته ای» دیروز در پارلمان اتحادیه اروپا در استراسبورگ فرانسه با 456 رای مثبت در مقابل 174 رای منفی نمایندگان این پارلمان تصویب شد. این سند (که البته هنوز متن نهایی اصلاح شده آن منتشر نشده) در پیش نویس خود که حدود 3 هفته پیش در کمیته امور خارجی پارلمان اروپا تصویب شده بود، 5 بخش دارد؛ شامل: «گفت و گو های سیاسی»، «امور اقتصادی و تجاری»، «زمینه های همکاری»، «نقش ایران در منطقه» و مسائل اجتماعی نظیر حقوق بشر. هرچند با توجه به سازوکار اتحادیه اروپا، این سند الزام آور نیست اما از 4 منظر مهم و قابل تامل است.
1- با توجه به جایگاه پارلمان اروپایی، این سند و محتوای آن را باید دیدگاه های مردم اروپا درباره ایران دانست. چرا که پارلمان اروپا تنها بخش این اتحادیه است که اعضای آن با رأی مستقیم مردم کشور های عضو این اتحادیه انتخاب می شوند و در نتیجه علاوه بر آن که اعضای آن مستقل از دولت های اروپایی هستند، دیدگاه های آن ها می تواند نشان دهنده دیدگاه های مردم اروپا باشد.
2- این سند در بخشی که به مباحث حقوق بشری اشاره کرده است، گزاره هایی مداخله جویانه و تکراری درباره ایران را مطرح می کند؛ مواردی از قبیل تعداد اعدام ها و امثالهم. همچنین این سند که 3 هفته پیش پیش نویس آن با انتقاد تشکل های صهیونیستی در اروپا مواجه شده بود، دیروز یک اصلاحیه داشت در محکومیت شدید «مواضع ایران درباره اسرائیل» و «هولوکاست»؛ اصلاحیه ای که با استقبال کمیته یهودیان آمریکا مواجه شد. با این حال بند های مبسوطی از این سند به پتانسیل های ایران برای سرمایه گذاری اشاره کرده است، به عنوان نمونه در یک بند از این سند آمده است: «ایران به طور میانگین در سال دارای 300 روز آفتابی است...و میزان تولید بالقوه برق از انرژی خورشیدی در ایران معادل 13 برابر کل مصرف انرژی در این کشور است.» این سند دربخش پتانسیل های ایران به جمعیت «جوان و تحصیل کرده» و «فناوری های پیشرفته در ایران» اشاره کرده و خواستار تحکم روابط با ایران شده است. به بیان دیگر بخشی از این سند اذعان به توانمندی های ذاتی و دستاورد ها و سرمایه های جمهوری اسلامی است که درجای خود بسیار مهم بوده و نشان دهنده نیاز اروپا به ایران در این حوزه های مهم است.
3- دربخشی از این سند به گفت وگو های ایران واروپا پرداخته شده و بر ادامه آن ها تاکید شده است. ایران و اتحادیه اروپا مرداد 94سال گذشته در جریان سفر فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران از آغاز «دور جدید» مذاکرات 2 جانبه با عنوان گفت وگو های «سطح بالا» (high level dialogue) خبر داده بودند تا به این ترتیب سومین دور گفت و گو های 2 طرف طی 25 سال اخیر، بعد از گفت و گو های «انتقادی» (critical dialogue)
 اوایل دهه 70 شمسی و گفت وگو های «سازنده و جامع»
(constructive and comprehensive dialogue) اواخر دهه 70، آغاز شود. در حوزه سیاسی شاید یکی از پیچیده ترین موضوعات، بحث حقوق بشر باشد که به دلیل ادعا های یک سویه و مداخله جویانه اروپایی ها درباره ایران، همواره یکی از چالش های بین دوطرف بوده است. با این حال طی ماه های اخیر مذاکرات حقوق بشری بین این اتحادیه با ایران و نیز برخی کشور های مطرح آن آغاز شده است. محمد جواد لاریجانی دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه اوایل سال جاری با اشاره به گزارش های ادعایی اروپا درباره ایران گفته بود: «گفت وگو های حقوق بشری ایران و اروپا باید پرده از روی این فریبکاری ها بردارد و این اتحادیه باید ایران را به عنوان بزرگترین دموکراسی منطقه مد نظر داشته باشد.» در سندی که دیروز تصویب شد به این گفت وگو ها نیز پرداخته شده است. در حوزه سیاسی همچنین این سند از مشارکت ایران در حل بحران های منطقه استقبال کرده و در مقام واسطه بین تهران و ریاض از کشور های حوزه خلیج فارس خواسته است که روابط خود با ایران را تقویت کنند. به گفته «الدار ممدوف» در گزارشی که اخیرا در «لوبلاگ» نوشت: «در سند اروپا عبارت کلیشه ای" سیاست های مخرب منطقه ای ایران" که همیشه دیده می شد، دیده نمی شود.» این موضوع نشان می دهد که فضای عمومی اروپا تحت تاثیر نفوذ تروریست ها به کشور های مطرح این اتحادیه به نقش موثر ایران در مقابله با تروریست ها پی برده است؛ موضوعی که البته شاید مورد اعتراف صریح مقامات اروپایی نباشد اماهمکاری برای مبارزه با تروریسم نیز از دیگر مولفه های مورد تاکید اروپا در رابطه با ایران است؛ موضعی که دیروز برخی اعضای پارلمان اروپایی در نطق های خود اشاره کردند. همزمان با این گزاره های سیاسی، تاکیدات اقتصادی اروپا درباره ایران، نشان می دهد که اتحادیه اروپا تلاش می کند ایران را به «مهم ترین طرف سیاسی و اقتصادی» خود در منطقه تبدیل و «شریک اول تجاری با کشورمان» شود. دیروز «ریچارد هوویت» از اعضای پارلمان اروپا که از حزب کارگر انگلیس و متحد نزدیک جرمی کوربین است و از او به عنوان نویسنده این گزارش یاد می شود، در گفت وگویی با پایگاه خبری این اتحادیه تاکید کرده بود که ایران باید به «شریک اقتصادی اصلی» اتحادیه اروپا تبدیل شود. رشد 43 درصدی روابط تجاری ایران و اتحادیه اروپا ظرف 6 ماه نخست سال 2016 و تاکیدات این سند برای همکاری اتحادیه اروپا با ایران در حوزه انرژی به خصوص گاز طبیعی، از جمله دیگر گزاره های اقتصادی هدف گذاری شده اروپا دررابطه با ایران است.
4- هرچه این سند و عبارت ها و بند های آن مثبت تفسیر شود اما 2 نکته را باید مدنظر داشت: اول این که این سند یک سند حقوقی الزام آور نیست که اتحادیه اروپا را ملزم به رعایت آن کند بلکه صرفا می توان آن را در مقام یک «قطعنامه» غیر الزام آور تصور کرد اما نکته دوم این که از آن جایی که این سند همانطور که دربالا اشاره شد نشان دهنده نگاه عمومی مردم اروپا به ایران است، باید منتظر ماندو دید آیا درباره تاکیداتی که برای روابط اقتصادی با ایران انجام شده قدم های اجرایی و عملی از سوی این مقام های اتحادیه و کشور های عضو برداشته می شود یانه؟ به عنوان نمونه یکی از چالش های اصلی پیش روی روابط اقتصادی ایران و اروپا، همان چیزی است که بار ها سران کشور های اروپایی و حتی موگرینی به آن اشاره کرده اند و آن «موانع آمریکایی ها» در مقابل تجارت و رابطه با ایران است.باید دید اروپایی ها آیا حاضرند مقابل موانع آمریکا درباره ایران بایستند یانه؟ تضمین سندی که دیروز تصویب شد، رفتار ها و عملکرد این اتحادیه در قبال ایران خواهد بود.

انتهای پیام/

برای دریافت مهمترین اخبار عضو کانال تسنیم در تلگرام شوید.
مهمترین عناوین اخبار
مهمترین عناوین اخبار رسانه ها
خبر فوری