مدرک تحصیلی شما را بیکار میکند!
موضوع بیکاری در کشور ما در چندین سال اخیر بهعنوان یک مسأله مهم گریبانگیر جامعه بهخصوص قشر تحصیلکرده شده است. تا جایی که آمارهای خطرناک و ناامیدکنندهای از این موضوع بعضاً به گوش میرسد.
به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، موضوع بیکاری در کشور ما در چندین سال اخیر بهعنوان یک مسأله مهم گریبانگیر جامعه بهخصوص قشر تحصیلکرده شده است. تا جایی که آمارهای خطرناک و ناامیدکنندهای از این موضوع بعضاً به گوش میرسد. نتایج آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن نشان میدهد که مجموعاً 768 هزار و 51 نفر بیکار فارغالتحصیل دانشگاهی در کشور وجود دارند که از این تعداد 207 هزار و 310 نفر دارای مدرک فوقدیپلم، 505 هزار و 10 نفر دارای مدرک لیسانس، 52 هزار و 169 نفر فوقلیسانس و دکترای حرفهای و سه هزار و 388 نفر نیز دارای مدرک دکترای تخصصی هستند. حال باید پرسید ریشه پدید آمدن این بحران که بیشتر نیز دامنگیر قشر دانشگاهی کشور شده، چیست؟
برای پاسخ به این سؤال باید روند نظام آموزشی موجود در کشور را در مقاطع مختلف از مدرسه تا دانشگاه و مؤسسات عالی بررسی کرد. درواقع باید گفت آموزشهایی که در نظام آموزشی کشور به افراد داده میشوند شاید روند صحیحی برای پاسخ به نیازهای جامعه و افراد ندارد.
نظام صنعتی عامل ایجاد این نظام آموزشی است
در همین زمینه آقای مهندس مجید اردوان، کارشناس و پژوهشگر آموزشی با اشاره به مأموریت اصلی نظام آموزشی فعلی و صنعتی خواندن آن، به خبرنگار صبح نو گفت: «در نظام صنعتی وقتی نقش تولید نیروی کار به نظام آموزشی سپرده شد؛ لازم بود با توجه به خصوصیت نظام صنعتی افرادی بامهارت بالا و تخصص کم تربیت شوند تا بتوانند کارهایی را انجام دهند که درواقع کنترل یک دستگاه نیاز دارد. درواقع آموزشها به سمتی رفت که افراد طبق یک دستورالعمل کاملاً مشخص یک وظیفه را انجام دهند. چون دستگاههای نظام صنعتی در آن موقع با نگاه تیلوری یک دستورالعمل کاملاً مشخصی برای اجرا داشت؛ لذا افرادی باید تربیت میشدند که یک دستورالعمل کاملاً مشخصی به آنها داده میشد و بدون فکر کردن آن را اجرا میکردند. از همین رو زندگی افراد مختلف به این شکل برنامهریزی شد.»
وی در ادامه با اشاره بهنظام آموزشی ماشینی و ماحصل آن میگوید: «این دیدگاه یک نظام ماشینی را طلب میکرد. نظام آموزش صنعتی در دوره نظام صنعتی موفق شد برای این موضوع استانداردی را تعریف کند.»
در این نظام آموزشی مربیان و معلمها هم با این دستورالعملهای کلیشهشده کار میکنند. درواقع در این فضا خلاقیت از بین میرود و هرکسی به شکل ماشینی آن چیزی را که به او گفتهشده، عمل میکند. معلم به شکل ماشینی کار میکند و شاگرد هم مسائل را به شکل دستورالعمل شده یاد میگیرد. نهایتاً زمانی که این قشر فارغالتحصیل میشوند، وارد جامعهای میشوند که این جامعه با آن چیزی که در مدرسه و دانشگاه یاد گرفتند و با آن دستورالعملها و قواعد استانداردشده و کلیشههایی که به آنها گفتهشده است، تطبیق نمیکند. درنتیجه میبینند که در این محیط نمیتوانند کار کنند و سرخورده میشوند و بااینکه مدرک تحصیلی دارند ولی در محیط کار عملاً ناتوان هستند و کاری نمیتوانند از پیش ببرند.
برای آدم متخصص همیشه موقعیت شغلی هست
آقای اردوان با اشاره به این موضوع که امروز مشاغل نیازمند نیروهای متخصص و خبره بیشتر از تعداد بیکاران کشور است، گفت: «مشاغل و نیازمندیهای جامعه برای یک محیط فعال و پرتلاش و پرتنوع و پیچیدگی طراحیشده است، لذا این مشاغل نیاز به آدمهایی دارند که بر اساس یک قواعد اصولی و مبنایی راهحل را کشف و متناسب با آن کار کنند. برای چنین افرادی همیشه کاری مناسب وجود دارد و جامعه نیازمند چنین نیرویی است.»
این کارشناس آموزشی معتقد است بیتوجهی به مشکل آموزشی همان پاک کردن صورت مساله است. او میگوید: «وقتی نظام آموزشی متوجه میشود که نیازمندیهای جامعه را نمیتواند برطرف کند بهجای اینکه مشکل را حل و تغییری در خودش ایجاد کند؛ مجبور است صورت مسأله را پاک کند. صورت مسأله پاک کردن یعنی اینکه مأموریت نظام آموزشی را نادیده میگیرد. ماموریتی که بر اساس آن وظیفه آماده کردن افراد برای حضور در جامعه را بر عهده دارد. درواقع این موضوع برایش مهم نیست و فقط باید مدرک داده شود.»
رقابت کاذب برای مدرک ایجاد شده است
همچنین وی با اشاره به رویکرد مدرکگرایی در نظام آموزشی فعلی و بهتبع آن افزایش تعداد دانشگاهها و مؤسسات آموزشی در کشور گفت: «الآن آمار دانشگاههای ما چند برابر متوسط آمار دانشگاههای دنیا و متوسط آمار دانشگاههای کشورهای پیشرفته است. باید گفت این دانشگاهها به درد کار واقعی جامعه نمیخورند چون فقط مسأله اصلی گرفتن مدرک است. نظام آموزشی این چرخه را تعریف کرده است و مردم نیز ناخواسته وارد این چرخه شدند و تمام زندگیشان را گذاشتند که مدرک بگیرند. این مدرک به هیچ کاری هم نمیآید. درنتیجه مردم نیز داخل فضایی میشوند که فقط مدرک را بگیرند و یک فضای رقابتی ایجاد میشود. درواقع یک مسابقه مدرک گرفتن کاذب ایجاد میشود.»
حال در این فضا افرادی هستند که در موقعیت شغلی خود موفقاند. آقای اردوان ضمن اشاره به این موفقیت این دسته از افراد، آن را مرهون تلاشها و توانمندیهای خود آنان خواند و افزود: «آنکسانی که در محیط واقعی توانمندی پیدا کردند، این موضوع بهخاطر مدرکشان نبوده است درواقع زحمت خودشان بوده و نظام آموزشی کارکرد تربیتی برای جامعه را نداشته است.»
برای برونرفت از این چرخه ماشینی نظام آموزشی باید متوجه مأموریت اصلیاش باشد. این متوجه کردن یا از روبهرو یا پهلو است. نظام آموزشی، یا عاقلانه باید متوجه شود از روبهرو که باید به نیازمندیهای جامعه جواب دهد پس باید خودش را تغییر دهد و متناسب با نیازهای جامعه تعلیم و تربیت را انجام دهد که فارغالتحصیلان بتوانند در این جامعه حضور پیدا کنند و نقش مؤثری داشته باشند، یا اینکه جامعه از پهلو چنان بهنظام آموزشی سیلی بزند که آن نظام آموزشی پیچ و مهرهاش ازهمگسیخته شود و جامعه یک نظام آموزشی دیگری برای خودش ابداع کند. اتفاقی که الآن در جامعه در حال رخ دادن است، اتفاق دوم است. اگر نظام آموزشی نخواهد از روبهرو با مسأله مواجه شود، از پهلو مواجه خواهد شد.
منبع: صبح نو
انتهای پیام/
