بیا حرف‌های خوب بزنیم

به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، ‌انسان مهربان، با گفتار زیبا و کلامی که ادب و عطوفت در آن هویداست، محبت خود را به دیگری اعلام کرده و خطاب به او اینگونه بیان می‌کند که مخاطب من! در دل به تو محبت دارم. او اینگونه رشته دوستی را محکم‌‌تر کرده و از ایجاد خصومت و دشمنی، جلوگیری می‌کند.

خداوند مهر و دوستی به پیامبر خود اعلام می‌فرمایند: وَ قُلْ لِعِبادی یَقُولُوا الَّتی‏ هِیَ أَحْسَنُ: «به بندگانم بگو آنچه را که بهتر و نیکوتر است.»
بی‌شک اگر نوع ارتباطمان را با کلام زیبا مدیریت نکنیم، روابطمان را به تباهی خواهد کشاند. حسن گفتار یعنی سخنی که هم از نظر محتوا نیکو و هم در طرز بیان سرشار از عطوفت و مهربانی باشد.
‌  ‌  ‌  
به حرف زدن خود فکر کرده‌اید؟


زبان و به تبع آن کلام همانند چاقوی تیزی است که از آن هم می‌توان استفاده مفید کرد و هم اینکه آن را در راه غلط و نادرست به کار برد.

چه دعاها و چه محبت‌‌هایی که به وسیله زبان، گره‌های بسیاری را باز کرده و چه سرزنش‌ها، زشت‌گویی‌‌ها و فحاشی‌‌‌هایی که هزاران گره در زندگی افراد به وجود آورده است.

به راستی که این زبان، کلید تمام خوبی‌ها و بدی‌ها است. این زبان است که سخن را می‌‌راند. سخن نیز همین‌گونه است. اگر بهترین خیر را بخواهی سخن و اگر بدترین شر را جست‌وجو کنی باز هم سخن را می‌یابی. نیکویی و پلیدی کلام با محتوای آن سنجیده می‌شود. آیا تا به حال فکر کرده‌اید که محتوای حرف‌های خود شما چگونه است؟ آیا دوست دارید همان چیزهایی که به دیگران می‌‌گویید، به شما بگویند؟


سخن باید محکم و قاطعانه باشد


نوعی از زیبایی محتوای سخن این است که محکم و قاطعانه باشد. یک مسلمان، یک مهربان، حق ندارد سخن درست و مستدل خود را به ناسزا و سخنان درشت آلوده کند.  بی‌شک بیان برگرفته از خرد، بیانی نیکوست. کلامی که سرشار از علم و عقل باشد، زیبایی به‌طور روز افزون از آن فوران کرده و می‌‌درخشد. سخنی که بعد از تفکر رانده می‌شود، بهترین سخن است و در روایات بسیاری نیز در مورد اینگونه سخن گفتن فراوان سفارش شده است.


امام مهر و محبت، امیرالمؤمنین علی(ع) از اینگونه گفتار به عنوان یک نوع گفتار مؤمنانه یاد می‌کنند و غیر از این را گفتاری منافقانه می‌خوانند. حضرت می‌فرمایند: الْمُؤْمِنَ إِذَا أَرَادَ أَنْ یَتَکَلَّمَ بِکَلَامٍ تَدَبَّرَهُ فِی نَفْسِه: «مؤمن هر زمان که بخواهد سخن بگوید نخست فکر می‌کند. اما شخص منافق هر چه به زبانش بیاید، آن را می‌‌گوید، بدون اینکه به قبح آن حرف فکر کند.»


انسان خردمند باری به هر جهت و بدون تأمل سخن نمی‌گوید. انسان فرهیخته پیش از هر سخنی نزد خود خوب اندیشیده و پس از آن دهان به تکلم می‌گشاید. تمام تلاشش هم این است که کلامش را نیکو بپروراند.


نیکویی طرز بیان


نوع بیان، تأثیر بسزایی در حسن‌گفتار دارد. گاهی نیکویی محتوای سخن را از بین می‌برد و گاهی نیز بر آن می‌افزاید. تصور کنید کسی به پیشخوان بانک مراجعه کرده و در حالی که مسئول آن قسمت، مشغول گفت‌و‌گو با گوشی همراه خود است، سؤالی را می‌پرسد. متصدی چهره در هم کشیده و بعد از اتمام صحبتش با تلفن، به تندی می‌‌گوید: آقای محترم! مگر نمی‌دیدی من با تلفن صحبت می‌‌کردم؟

محتوای این پرسش تا حدی قابل قبول است اما هیچ کس از این کلام، مهربانی و احترام برداشت نخواهد کرد. از این جهت است که ائمه و معصومین متذکر شده‌‌اند: أجمِلوا فِی الخِطاب‏: «خطاب زیبا داشته باشید.»

تندی و خشونت در سخن، تأثیر کلام را از بین می‌برد و هر قدر که بیان به نرمی و متانت باشد، گیرایی بیشتری خواهد ‌داشت. خداوند متعال وقتی به حضرت موسی و هارون مأموریت می‌دهند که به سراغ فرعون رفته و او را به راه راست بخوانند، خطاب به آنان می‌فرمایند: فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَیِّناً لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخشى: «به نرمی با او سخن بگویید، شاید متذکر شده و از خدا بترسد.»


پروردگار جهانیان اینگونه سفارش می‌کنند که اگر به دنبال تأثیر و جذب هستید، از تندى و خشونت خوددارى کنید که خویشتندارى از تندى در سخن، واجب‏‌ترین آداب دعوت است چراکه زبان خوش در قلب شنونده اثر بیشترى مى‏ گذارد، حتى اگر قلب، قلب فرعون باشد.


یکی از مهربانی‌‌ها و عطوفت‌های خداوند به پیامبر، نرمی در گفتار است که به ایشان عنایت فرمودند. ایشان تأثیر این لحن مهرانگیز را اینگونه توصیف می‌کنند که اگر خشن، تندخو و سنگدل بودى از اطرافت پراکنده مى‏‌شدند.  یعنی اگر این کلام پر بار فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُم نبود، اعلام رسالت و دعوتت بی‌نتیجه بود و مردم رغبتی به پذیرش دعوت نداشتند. از این جهت است که بارها به نرم‌‌گویی سفارش شده‌‌ایم. خداوند تبارک و تعالی به بندگان خود سفارش می‌فرمایند که زبانتان را به نرم‏‌گویى و سلام دادن به همه‏ عادت دهید تا دوستانتان فراوان و دشمنانتان اندک شوند.


انسان مهربان لحنی آرام دارد


هر کسی را از نوع سخن‌ گفتنش می‌‌توان شناخت. انسان مهربان، لحنی آرام و چهره‌ای گشاده دارد. او بدین وسیله مهرش را آشکار می‌‌کند و این را برای خود به عنوان عبادت ثبت کرده و خود را دوست‌داشتنی می‌کند.


هر کسی می‌‌تواند خطاى دوست و طرف مقابل خود را با لحنى آرام، سخنانى شمرده و با جملاتى مرتب ‏ و بدون خشم و خشونت بیان کند و علاوه بر آن همچنین مى‏‌تواند شیطان را به میانه خود راه داده و همان سخنان را با فریاد و ‌تندی بگوید. اما کدام‏ یک آدمی را دوست‏‌داشتنى مى‏‌کند؟ کدام شیوه، ارتباط انسان با دیگران را تقویت مى‏‌کند؟ نرم‏‌گویى یا درشت‌‏ گویى؟ براى جلب دل انسان‌‌ها، چیزى مؤثرتر از زبان نرم نیست. این فرموده‌ امیر دل‌ها است.
ایزد متعال در قرآن کریم پس از ذکر خلقت انسان، از نعمت بیان، سخن گفته و فرموده است: «خداى رحمان، قرآن را یاد داد، انسان را آفرید، و به او «بیان» را آموخت.»


مراقب زبانمان باشیم


باید به یاد داشت که توان تکلم با آن که از نعمت‏‌هاى گرانسنگ پروردگار و از خصایص بشر است و با آن که فوایدى بسیار را در راه رشد و تکامل انسان در بر دارد مى‌تواند منشأ بسیارى از ضررهاى مادى و معنوى شود و گاه انسان را به پرتگاه سقوط بکشاند. از این‏ رو، بر هر فردى واجب است که مراقب زبان خویش باشد، زیرا بیشترین گناه از زبان سر مى‌زند. قرآن کریم در آیات زیادى به زشتى‏‌هاى گفتار اشاره مى‌‏کند و روایات بسیارى نیز از معصومان(ع) رسیده است. امیر مؤمنان(ع) مى ‏فرمایند: «بلا و مصیبت انسان در زبان اوست.» ایشان در روایتی دیگر بیان مى‌دارند: «بسا آدمى که زبانى او را هلاک کرده باشد. مرد باید زبانش را حفظ کند، زیر همانا این زبان سرکش، صاحب خود را به هلاکت مى‏‌اندازد. به خدا سوگند، پرهیزگارى را ندیده‌‏ام که تقوا براى او سودمند باشد مگر آن که زبان خویش را حفظ کرده بود.»


چه نیکوست این نوع سخن‌ گفتن را در دنیا با یکدیگر داشته باشیم و با آن بهشتی را برای خود بسازیم. اینگونه آرامش حیاتمان دو چندان خواهد شد. بدانیم که خوبان و کریمان روزگار، نرم‌‌گوی هستند. امید که کلام ما نیز مهرانگیز شود و نیک و کریم روزگار شویم. پس بیایید یکدیگر را به خوب حرف زدن و حرف خوب زدن دعوت کنیم.

منبع: جوان

انتهای پیام/