مصاحبه تفصیلی/امیر ابراهیمی‌نژاد: آغاز تحقیقات برای ساخت "سامانه موشکی پانتسیر ایرانی"/ باور۳۷۳ با موفقیت روی موشک بالستیک تست شد

معاون قرارگاه پدافند هوایی از تست سامانه باور۳۷۳ روی موشک بالستیک و آغاز تحقیقات برای ساخت سامانه پانتسیر ایرانی خبر داد.

مصاحبه تفصیلی/امیر ابراهیمی‌نژاد: آغاز تحقیقات برای ساخت "سامانه موشکی پانتسیر ایرانی"/ باور373 با موفقیت روی موشک بالستیک تست شد

گروه امنیتی ــ دفاعی  خبرگزاری تسنیمحسین دلیریان و سید محمد طاهری: 10 سال پیش فرمانده معظم کل قوا دستور تشکیل قرارگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیا(ص) را صادر کردند تا با متمرکز شدن توان پدافند هوایی نیروهای مسلح در این قرارگاه، دفاع مستحکمی از آسمان کشور پدید آید و زیرساخت‌های مهم و حیاتی کشور در برابر تهدیدهای هواپایه مصون بماند.

از آن روز تاکنون، این قرارگاه پیشرفت‌های چشمگیری در حوزه‌های طراحی و تولید انواع سامانه‌های پدافند هوایی، سامانه‌های ارتفاع پست، متوسط و بلند، انواع سامانه‌های راداری و جنگ الکترونیک داشته است تا جایی که کشورمان توانسته انواع پرنده‌های دشمن مانند پهپاد‌های RQ-170 آمریکایی، هرمس اسرائیلی، و U-2 را شناسایی و در برخی موارد (پهپاد هرمس) منهدم کند.

اما مغز متفکر قرارگاه پدافند هوایی برای طراحی و تولید انواع سامانه‌های راداری و پدافندی، جهاد خودکفایی این قرارگاه است که با اتکاه به توان دانشمندان و متخصصان دانشگاه‌های داخلی و همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان طی این سال‌ها توانسته است انواع سیستم‌های پدافندی موجود در کشور را ارتقا داده و علاوه بر آنها سامانه‌های دفاع هوایی بومی هم تولید کند.

برای اطلاع از چندوچون کار این سازمان، با امیر سرتیپ‌دوم محمود ابراهیمی‌نژاد معاون تحقیقات و جهاد خودکفایی قرارگاه پدافند هوایی هم‌صحبت شدیم. آنچه در ادامه می‌آید مشروح گفتگوی تسنیم با امیر ابراهیمی‌نژاد است.

** تسنیم: برای سؤال اول، بفرمایید که جهاد خودکفایی به‌چه‌معنا است و شما دقیقاً چه‌کاری انجام می‌دهید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: سازمان تحقیقات در واقع یک گام جلوتر از عملیات قرار دارد به این شکل که عملیات ما کارش را دارد انجام می‌دهد لذا در این مسیر اگر ضعفی احساس شود به ما منعکس می‌شود و ما بر اساس آن کارمان را شروع می‌کنیم و می‌رویم به‌سمت اینکه آن نقاط ضعف را پوشش دهیم. با کمک و همفکری شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه و مؤسسات و همچنین صنایع دفاعی و بر همان اساس به‌سمت و سوی محصولات تحقیقاتی پیش می‌روند.

** تسنیم: شما در عنوان خود واژه خودکفایی هم دارید، این به‌چه‌معنا است. اگر در سامانه‌ای مشکلی پیش بیاید شما باید مرتفع کنید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: من فکر می‌کنم که واژه خودکفایی برمی‌گردد به زمان جنگ تحمیلی که مقام معظم رهبری تدبیر کردند که باید روی پای خودمان بایستیم و آن زمان در واقع مشکلاتی در حوزه قطعات برای سامانه‌های ما پیش می‌آمد و آن تحریم‌های زمان جنگ، باعث می‌شد که ما زمین‌گیر بشویم، لذا بر همین اساس سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی تشکیل شد تا مستقل از کشورهای سازنده قطعات را خودمان تولید کنیم.

** تسنیم: فکر می‌کنید به اهدافی که پدافند در حوزه جهاد خودکفایی داشته، دست پیدا کرده است؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: من اشاره‌ای کنم به سامانه هاگ. شاید آن زمانی که سازمان راه‌اندازی شد ما به‌دنبال یک لامپ این سامانه بودیم. این استارت تشکیل این سازمان بود اما امروز با ساخت سامانه‌های موشکی در ارتفاعات مختلف و سامانه‌های راداری و کشف در رنج‌های مختلف توانستیم گستره فعالیت سازمان تحقیقات را به‌شدت گسترش دهیم.

امروز نگاه ما حفظ سیستم‌ها نیست و خیلی فراتر از آن فکر می‌کنیم، به‌دنبال آن هستیم که ببینیم تهدید ما چیست و ما بر اساس تهدیدمان چه سامانه‌هایی را باید در مقابل دشمن صف‌آرایی کنیم.

** تسنیم: نتیجه تحقیقاتی که شما انجام می‌دهید چه می‌شود؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: یکی از مشکلاتی که در سطح کشور ما و کشورهای دیگر وجود دارد این است که از تمام محصولات تحقیقاتی استفاده نمی‌شود. ما سعی کردیم در مورد موضوعاتی تحقیق کنیم که مورد نیاز ما باشد. بهره‌برداری کردن از این تولیدات یعنی اینکه بتوانیم تولید انبوه کنیم، اما اینکه ما بیاییم در برخی حوزه‌های تحقیقاتی برویم و بعد بگوییم چنین چیزی را ساختیم کافی نیست.

 

سعی کردیم در تولیدات زمان را دخیل کنیم زیرا اگر یک موضوع تحقیقاتی به‌جای یک سال 5 سال زمان ببرد دیگر پاسخگوی تهدیدات نیست این موضوع باعث می‌شود تولیدات را برای بالابردن توان رزمی مورد استفاده قرار دهیم.

 

لذا اول براساس دشمن‌شناسی موضوعاتی را تحقیق می‌کنیم و سعی می‌کنیم بالای 50 درصد سامانه‌ها، مورد استفاده رینگ عملیات باشد که به این توفیقات رسیدیم. امروز سعی کردیم در تولیدات زمان را دخیل کنیم زیرا اگر یک موضوع تحقیقاتی به‌جای یک سال 5 سال زمان ببرد دیگر پاسخگوی تهدیدات نیست این موضوع باعث می‌شود تولیدات را برای بالابردن توان رزمی مورد استفاده قرار دهیم.

ما نمونه اول یک سامانه را تولید می‌کنیم و برای تولید انبوه به وزارت دفاع می‌دهیم چرا که در حوزه تحقیقات وظیفه تولید انبوه نداریم. ما دوشادوش تحقیقات صنایع دفاع باید به‌دنبال نمونه تحقیقاتی باشیم و بعد برویم سراغ پروژه‌های دیگر.

** تسنیم: بسیاری از سامانه‌های موجود که از آنها استفاده می‌کنید با توجه به تهدیدات نیاز به ارتقا دارند. در این زمینه چه‌کار می‌کنید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: برای حفظ وضعیت موجود، سعی شده نیازمندی از طریق خود نیرو انجام شود. اگر قرار باشد رفع این نیازمندی به‌صورت عمده صورت بگیرد، از صنایع دفاعی کمک می‌گیریم. سازمان جهاد به‌همراه آماد و پشتیبانی یک وظیفه دیگری هم علاوه بر چشم‌انداز آینده دارد، آن‌هم حفظ منابع موجود است. اگر یک سامانه موشکی داریم که یونیت‌هایش مطابق روز نیست وظیفه داریم به‌کمک آماد آن را ارتقا داده و بهره‌برداری کنیم.

 قادر به ارتقا و بهینه‌سازی انواع سامانه‌های پدافندی هستیم

** تسنیم: آیا ما به دانش ارتقای سامانه‌ها رسیده‌ایم؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: تحریم همیشه بد نیست. در تنگنا قرار گرفتن همیشه بد نیست و این باعث می‌شود خودباوری ما افزایش پیدا کند. این توانمندی از دل همین تحریم‌ها موجب می‌شود هیچ امیدی به کشور سازنده نداشته باشیم و این تجریه در زمان جنگ باعث شد بسیاری از سامانه‌هایی که ساخت آمریکا و انگلیس بودند و هیچ پشتیبانی‌ای از آنها انجام نمی‌شد ــ که یکی از بزرگترین علت‌های تشکیل جهاد خودکفایی هم قطع همین حمایت‌ها بود ــ مجموعه توانمند نیروهای مسلح با استفاده از متخصصین خودشان، پنجه در پنجه دشمن سامانه‌ها را ارتقا دهند.

** تسنیم: ارتباط شما با دانشگاه‌های کشور در حوزه طراحی و تولید سامانه‌های پدافندی و راداری چگونه است؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: خیلی از محصولاتی که الآن تولید شدند و در رینگ عملیاتی ما قرار گرفتند متولی تحقیق و تولید آنها دانشگاه بوده است. در بحث رادارهای ماوراء افق با حمایت‌های دانشگاه و نیروهای مسلح کارهای خوبی در حال انجام است که در آینده نزدیک از آن رونمایی می‌شود.

** تسنیم: آیا کمک‌های دانشگاه‌های کشور برای شما ثمربخش بوده؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: هر کدام از ما مسئولین نیروهای مسلح اگر قدری دلمان برای نخبگان کشور بسوزد و فرار مغزها برای ما اهمیت داشته باشد، سعی می‌کنیم از دانش و توان نخبگانی که در دانشگاه‌های صنعتی ما فارغ التحصیل می‌شوند استفاده کنیم. امروز ما از دانشگاه‌های نیروهای مسلح هم استفاده می‌کنیم، این انگیزه‌ای است برای تمام متخصصان ما که بتوانیم بازار کار خوبی برای آنها فراهم کنیم و نخبگان ما هم هیچ انگیزه‌ای بالاتر از این ندارند که بتوانند در صنعت دفاعی نقش داشته باشد و آنچه توسط آنها تولید شده از نگاه ما بهترین بوده است.

** تسنیم: بعضی سامانه‌های بومی ما  در سطح دنیا مشهور شدند مثل تلاش، شما هم در تولید آنها دخیل بودید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: قطعاً در به‌ثمر رسیدن محصولات دفاعی اگر مشورت نیروهای مسلح نباشد کار به‌سختی پیش می‌رود. اگر بخواهیم یک پروژه‌ای با موفقیت دنبال شود نیاز هست که با صنایع دفاعی یک همکاری‌هایی داشته باشیم این همکاری‌ها مفهومش این است که عملیات ما بتواند از محصول استفاده کند.

یک سری تعاریف اولیه از آن سامانه هست اما اینکه بتوانیم آن سامانه را در رینگ عملیاتی قرار بدهیم قطعاً مشاوره تخصصی هم در حوزه عملیات هم در حوزه‌های فنی می‌تواند آن را تکمیل کند. پروژه تلاش هم نتیجه همین همکاری‌ها است. از سال گذشته این سامانه مورد بهره‌برداری قرار گرفته و ما در حال استفاده از این سامانه هستیم.

** تسنیم: ایده اولیه تولید سامانه تلاش برای شما بود؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: بله، چرا که نیاز عملیاتی ما بود که بتوانیم از آنچه داریم استفاده کنیم. ما تهدید و نیاز را تعریف کردیم و بر همین اساس متخصصان ما و صنایع دفاعی به سامانه تلاش دست پیدا کردند. در حوزه موشکی این سامانه متخصصان صنایع دفاعی تلاش کردند یک بخش‌هایی هم ما مشاوره دادیم.

 به‌کارگیری هرسه مدل سامانه پدافندی تلاش در آینده نزدیک

** تسنیم:گویا سامانه تلاش در سه مدل متفاوت تولید شده است، مقداری در این باره توضیح دهید و بفرمایید که؛ آیا هر سه مدل این سامانه عملیاتی است یا نه؟‌

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: در جنگ هزینه‌های فراوانی وجود دارد ولی این که بتوانیم هزینه‌های جنگ را مدیریت کنیم به ما کمک می‌کند. استفاده کردن هر سیستم دفاعی متناسب با تهدید، می‌شود اقتصاد جنگ و با همین نگاه سامانه تلاش در سه مدل پیش‌بینی شد که برمی‌گردد به استفاده از موشک‌هایی که بتوانند متناسب با سرعت، دقت و مسافت مورد بهره‌برداری قرار بگیرند.

زمانی نیاز است از موشکی استفاده کنید که هدف را در 120 تا 150کیلومتر هدف قرار دهد ولی زمانی نیاز است تا از موشکی استفاده کنید که بتوانید نهایت صرفه‌جویی را داشته باشید. ما سعی کردیم این سامانه را در سه مدل طراحی کنیم. در آینده نه‌چندان دور به هر سه مدل این سامانه دست پیدا می‌کنیم.

** تسنیم: روی سامانه‌های پدافندی سایر کشورها هم مطالعه دارید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: نگاه ما به تهدیدات است. وقتی که تهدید در یک‌قدمی ما است و ما فرصت اینکه در مورد سامانه‌ها تحقیق کنیم نداریم، قطعاً ما از برخی از سامانه‌هایی که در کشورهای دیگر بهره‌برداری می‌شوند و در جنگ‌های اخیر هم خوب درخشیدند ایده گرفتیم و نقاط ضعف آنها را شناسایی کرده و به‌سمت ساخت محصولات جدید می‌رویم.

رسیدن به محصول اولیه یک قدم است اما اینکه بتوانیم آن محصول را ارتقا دهیم چشم‌انداز آینده ما است. روی بسیاری از سامانه‌هایی که مورد نیاز ما است کار کرده‌ایم و در آینده نزدیک هم شاهد خواهید بود که آنها را به‌کارگیری می‌کنیم.

 آغاز تحقیقات برای ساخت پانتسیر ایرانی

** تسنیم: سامانه پانتسیر (Pantsir) یکی از سامانه‌های خوب دنیا برای مقابله با موشک‌های مهاجم است، فکر نمی‌کنم که ساخت چنین سامانه‌ای برای ما سخت باشد، در این زمینه تحقیقاتی برای ساخت داشته‌اید‌؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: بله. این کار را شروع کردیم و این کار را یکی دو سال است به‌صورت جدی دنبال می‌کنیم و در زمان مقتضی اطلاعات خوبی را به مردم می‌دهیم. آنچه همه اذعان داریم آن است که تهدیدات ما یک بخش عمده‌اش برمی‌گردد به سامانه‌های موشکی بالستیک و کروز و پهپاد‌ها و بدون سرنشین‌ها. اینها نکات مهمی هستند که روی آنها کار می‌کنیم و حتماً هم باید پاسخگو باشیم و اطمینان می‌دهم که ملت ایران بدانند کارهای خیلی خوبی در این حوزه انجام شده و به توفیقات خوبی هم دست پیدا کرده‌ایم.


سامانه موشکی پانتسیر

متحرک‌سازی و ارتقای سامانه اس‌ــ200

** تسنیم: یکی از تأکیدات رهبر انقلاب متحرک‌سازی سامانه اس‌ــ200 بود، این موضوع به نتیجه رسیده است؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: جنگ‌هایی که در این چندساله انجام گرفته، باعث شده تا ما به این سمت برویم که آنچه داریم باید تاکتیکی بشود و زمان در جنگ خیلی مهم است. ثانیه‌ها در جنگ خیلی مهم است، لذا تاکتیکی کردن سامانه‌ها در جنگ یکی از نیازهای اساسی است و ما نه‌تنها در اس200 بلکه در سایر سامانه‌ها هم این کار را انجام می‌دهیم.

 

ما نه‌تنها در بحث تاکتیکی‌کردن اس‌ــ200 کار کردیم و در آینده نه‌چندان دور شاهد این خبر خوب خواهیم بود، در بحث بهینه‌سازی و کوچکتر کردن کلیه المان‌های آن هم کار کردیم. آنچه ما به آن رسیدیم دیگر سامانه اس‌ــ200 نیست

 

سامانه اس‌ــ200 متحرک هست اما با آن متحرک‌سازی که مد نظر ما است خیلی متفاوت است. ما نه‌تنها در بحث تاکتیکی کردن اس‌ــ200 کار کردیم و در آینده نه‌چندان دور شاهد این خبر خوب خواهیم بود، در بحث بهینه‌سازی و کوچکتر کردن کلیه المان‌های آن هم کار کردیم و آنچه ما به آن رسیدیم دیگر سامانه اس‌ــ200 نیست، هم در بحث متحرک‌سازی و المان‌ها و مقدوراتش آن نقیصه‌هایی را که سامانه اس‌ــ200 داشته برطرف کردیم.

** تسنیم:‌ آیا شاهد استفاده از موشک بومی هم در سامانه اس200 خواهیم بود؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: قطعاً همین طور است. ما روی این موضوع کار کردیم و در آینده نزدیک خبر خوبی از این موضوع خواهید شنید.

** تسنیم‌: باور‌ــ373 چه‌امتیازی نسبت به اس‌ــ300 دارد، شما به فرآیند تحقیق و توسعه اس‌ــ300 ورود کرده‌اید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: رسیدن به باور373 شاید یکی از انگیزه‌هایی بود که توانستیم اس‌ــ300 را تحویل بگیریم. ما آن‌قدر به باور‌ــ373 اعتقاد داریم که به اس‌ــ300 اعتقاد نداریم. باور‌ــ373 مطمئن‌تر و بااقتدارتر از اس‌ــ300 برای کشور است. همین قدر بگویم که یک محصول بومی این اطمینان را به متخصص می‌دهد که هر قطعه‌ای را که نیاز داشته باشد خودمان تولید و استفاده کنیم.

باور‌ــ373 زاییده فکر ایرانی است و صفر تا صد آن در اختیار ما است و این بزرگترین امتیازی است که باور به اس‌ــ300 دارد. سامانه باور‌ــ373 می‌خواهد به ما بگوید آنچه را می‌خواهیم می‌توانیم تولید کنیم، این بزرگترین دستاوردی است که برای نیروهای مسلح و صنایع دفاعی داشته است.

 تست موفقیت‌آمیز باور373 روی موشک بالستیک

**تسنیم: در جریان بازدید رئیس جمهور از سامانه باور‌ــ373، ایشان گفتند که این سامانه روی موشک بالستیک تست شود؛ آیا این تست انجام شده است؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: سال گذشته این اتفاق افتاد و یک تست مثبت و خیلی خوب هم انجام گرفت.

** تسنیم:‌ روی مهندسی معکوس اس‌ــ300 کار کرده‌اید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: ما باور‌ــ373 را ساختیم، اگر نیاز داشته باشیم که اس300 را بسازیم قطعاً آن را هم خواهیم ساخت، اما ما چند پله بالاتر آن را با فکر ایرانی ساخته‌ایم، سعی کردیم در باور نقاط ضعف اس300 را برطرف کنیم.

 

طبیعی است یک سامانه (اس300) که خریداری شده ممکن است یک موقع نیازمندی‌ای داشته باشد که ما را دچار مشکل کند به همین خاطر صنایع دفاعی ما شبانه‌روز مشغول آن هستند که اگر نیازمند قطعه‌ای شدیم دستمان را روی زانوی خودمان بگذاریم.

 

طبیعی است یک سامانه که خریداری شده ممکن است یک موقع نیازمندی‌ای داشته باشد که ما را دچار مشکل کند به همین خاطر صنایع دفاعی ما شبانه‌روز مشغول آن هستند که اگر نیازمند قطعه‌ای شدیم دستمان را روی زانوی خودمان بگذاریم.

** تسنیم: برای مقابله با موشک‌های کروز، تحقیقی درباره شیوه‌های مقابله با اینها انجام  داده‌اید. اگر با این تهدید مواجه شویم قرارگاه پدافند هوایی توان آن را دارد که حجم بالایی از این موشک‌ها را منهدم کند؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: موشک کروز تهدید امروز ما نیست. موشک کروز از سال‌ها پیش به‌عنوان تهدید مطرح بود. برای مقابله با موشک کروز از سال‌ها پیش کار را شروع کردیم و این اطمینان را به همه ملت ایران می‌دهیم که اقدامات خوبی در این زمینه انجام داد‌ه‌ایم که در زمان مقتضی اطلاع‌رسانی می‌کنیم.

**تسنیم: روی سامانه‌های جنگ الکترونیک هم کار کرده‌اید؟

ــ امیر ابراهیمی‌نژاد: در کلیه حوزه‌ها به‌خصوص جنگ الکترونیک نیروهای مسلح توفیقات خوبی را به‌دست آوردند، این دستاوردها عملیاتی هم شدند.

انتهای پیام/*

امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
امیر محمود ابراهیمی نژاد فرمانده سازمان جهاد خودکفایی پدافند هوایی خاتم الانبیا(ص) آجا
واژه های کاربردی مرتبط
بیشتر بخوانید...
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار سیاسی
مهمترین اخبار سیاسی
مهمترین اخبار تسنیم
آدرس‌ پیام‌رسان‌ها
ایران مال
فنی