تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا از قلعه الموت تخیلی است/ دژی که بهشت آن پیدا نشد + تصاویر

باستان شناسان در جستجوی مقبره حسن صباح هستند ولی به رغم ۱۴ فصل کاوش در دژ الموت، باستان شناسان همچنان به دنبال یافتن مقبره حسن صباح، بنیانگذار فرقه اسماعیلیه در ایران هستند.

تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا از قلعه الموت تخیلی است/ دژی که بهشت آن پیدا نشد + تصاویر

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، افسانه های قلعه الموت فراوان است افسانه‌هایی که مردم محلی آنها را سینه به سینه نقل کرده اند و کتاب خداوند الموت پل آمیر ترجمه ذبیح الله منصوری نیز به آنها دامن زده است؛ حتی دانشگاه کلمبیا هم تصویر بازسازی شده ای از این دژ تاریخی منتشر کرده است اما مورخین و باستان شناسان چیز دیگری می‌گویند و معتقدند در الموت به رغم همه زیبایی و ابهت آن خبری از بهشت نبوده و تصویر بازسازی شده دانشگاه کلمبیا نیز تخیلی است.

 

در این رابطه حمیده چوبک - باستان شناسی که از 14 سال پیش تاکنون بر روی الموت کار می‌کند؛ با صراحت می‌گوید: اگر به دنبال کتاب هایی برای شناخت درست از قلعه الموت هستید، کتاب جهانگشای جوینی نوشتهٔ عطاملک جوینی یا کتاب تاریخ و عقاید اسماعیلیه ترجمه فریدون بدر را بخوانید.

وی با تاکید بر اینکه حمله مغول به الموت سال‌ها بعد از فوت حسن صباح اتفاق افتاده است، می‌گوید: حسن صباح در سال 518 هجری قمری فوت کرده است اما مغول‌ها در سال 554 هجری قمری به الموت حمله کرده اند.

قلعه الموت در زمان اسماعیلیه دوبار ویران شد

این باستان شناس که 14 فصل کاوش در الموت را در کارنامه خود دارد، با استناد به متون تاریخی و کشف دو قطعه کاشی زرین فام می‌گوید: اسماعیلیان سال‌ها بعد از حمله مغول و تخریب الموت بار دیگر به این محل باز گشته و در الموت ساکن می شوند.

به گفته چوبک؛ یافته‌های جدید باستان شناسی در الموت نشان می‌دهد؛ مغول ها آخرین افرادی نبودند که این قلعه ارزشمند را ویران کردند و احتمالا قبل یا بعد از دوره تیموری نیز برای دومین بار این قلعه مورد حمله قرار گرفته و تخریب شده است.

حال باستان شناس‌ها به دنبال یافتن مقبره حسن صباح - بنیانگذار فرقه اسماعیلیه در ایران هستند، مقبره ای که در متون آمده است، زیارتگاه پیروانش بوده و جانشینانش هم در نزدیکی او دفن شده اند.

چوبک با اشاره به کاوش‌های متعدد برای یافتن مقبره حسن صباح در الموت می‌گوید: متاسفانه تاکنون موفق به کشف این مقبره را نشده ایم اما امیدوارم بتوانم در دوره فعالیتم آن را پیدا کنم هرچند ممکن است این قبرها در طی حملات و ویرانی ها از بین رفته باشند.

مولاسرا یکی از مکان هایی است که با فرضیه احتمال وجود مقبره حسن صباح کاوش شد، محلی که چوبک از آن تحت عنوان یکی از مهمترین یافته‌های باستان شناسی در یک دهه اخیر نام می‌برد. این محل در واقع یک گنبدخانه با معماری شبیه به گنبدخانه‌های دوره سلجوقی و با تزیینات پر کار است.

چوبک با استناد به متون می‌گوید: مولاسرا مرکز فرمانروایی حسن صباح و جانشینانش و نیز مرکز حکومت و مسجد بوده است و واژه مولاسرا به معنای محل استقرار ولی امر مسلمین است.

رد پای معماری مصر در الموت

وی با اشاره به اینکه معماری الموت در زمان حسن صباح تحت تاثیر مصر بوده است از تاثیر معماری این قلعه در بناهایی از جمله گنبد سلطانیه و رصدخانه مراغه خبر می‌دهد.

چوبک با اشاره به احتمال وجود اتاقی با کاربری نجوم در قلعه الموت، یکی از مشکلات کاوش های باستان شناسی در این قلعه را قرارگرفتن بنای اصلی متعلق به دوره اسماعیلیه در زیر ساخت و سازهای دوره صفوی اعلام می‌کند و می‌گوید: طبق قوانین یونسکو باید همه دوره های زیستی یک اثر حفاظت شود مگر در صورتی که اثر قبلی مهمتر باشد و یک پرسش مهم پاسخ بدهد.

وی بیشترین آسیب‌های قلعه الموت را مربوط به دوره قاجار می‌داند و می‌گوید: در دوران قاجار از آجرها و مصالح اینجا برای ساخت قلعه‌های اربابی و حمام ها استفاده می‌شد. 

تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا از الموت تخیلی است

حمیده چوبک با انتقاد از تصویر سه بعدی دانشگاه کلمبیا تحت عنوان طرح بازسازی قلعه الموت می‌گوید: این طرح با اطلاعاتی که تاکنون در کاوش ها به دست آمده است همخوانی ندارد  و تنها وقتی می توانیم این طرح را داشته باشیم که کاوش ها به طور مستمر انجام شده و قلعه و دیوارهایش از زیر خاک بیرون آورده شوند.

با این حال او پیش بینی می‌کند با توجه به روند کنونی احتمالا حتی 50 سال نیز برای دستیابی به چنین هدفی کم است مگر اینکه در روند برنامه ریزی‌ها و تامین اعتبارات تجدید نظر شود.

به گفته چوبک، مشکل قوانین و مقررات و اعتبارات هستند چرا که یک پایگاه نباید مجوزهای دو یا سه ماهه بگیرد بلکه باید در طول سال اجازه کاوش و مرمت داشته باشد.

وی با بیان اینکه از سال 92 تا امسال کاوشی در الموت نشده بود، می‌گوید: با توجه به وضعیت موجود فقط 3 ماه در سال امکان کار داریم در حالیکه به جز فصل زمستان در مابقی فصول سال می‌توان در الموت کار کرد و با استراتژی و برنامه ریزی صحیح و تامین اعتبارات می‌توان در مدت 10 سال بازسازی سه بعدی درستی از قلعه الموت داشت.

قلعه ای از زمان علویان

قلعه الموت در شمال شرق روستای گازرخان روی یک صخره قرار دارد که با دره‌ها محصور شده است.  موقعیت نظامی این قلعه حاکی از هوشمندی و دانش نظامی آن زمان بوده است. این صخره دژ محکمی در دو بخش قلعه پایین و قلعه بالا است، قلعه پایین تاسیسات راه ها و دیده بانی‌ها و دیواره‌های حفاظتی را شامل می‌شود و قلعه بالا مرکز حکومت و فرمانروایی بوده است.

حسن صباح  بعد از طی دوره‌های آموزشی در اصفهان و مصر برای تبلیغات فرقه اسماعیلیه به الموت می‌آید و نخستین ورودگاه او به الموت دره اندج بوده است. وی قلعه را در سال 483 از مهدی علوی فرمانروای آن به هزار دینار می‌خرد و در آن جا ساخت و ساز کرده و مخازن آبی ایجاد می‌کند. بعد از او 175 سال جانشینانش در این قلعه زندگی می‌کنند تا هولاکوخان مغول حمله کرده و رکن الدین خورشاه (آخرین فرمانروای اسماعیلیه در الموت) با مشاوره وزیر خود، خواجه نصیرالدین طوسی در سال 654 تسلیم می‌شود.

اگرچه در متون تاریخی آمده است که از زمان علویان (قرن 2-3) در این جا قلعه ای وجود داشته اما  به گفته چوبک هنوز در کاوش های باستان شناسی آثار و مدارکی از دوره علویان به دست نیامده است و همه آنچه در بالای قلعه شناسایی شده از زمان حسن صباح به بعد است.

انتهای پیام/

واژه های کاربردی مرتبط
بیشتر بخوانید...
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار اجتماعی
مهمترین اخبار اجتماعی
مهمترین اخبار تسنیم
پرواز خارجی
همراه اول
ایران مال
بلیط هواپیما
قاصدک۲۴
دهکده صبا