خطر سیلاب در کمین "حرم حضرت معصومه"(ع) / انبوه درخواست‌­های مردمی برای آبخیزداری در قم


خطر سیلاب در کمین "حرم حضرت معصومه"(ع) / انبوه درخواست‌­های مردمی برای آبخیزداری در قم

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم گفت: درخواست‌­های بی‌شمار مردمی جهت انجام طرح‌های آبخیزداری در قم نشان‌دهندۀ آگاهی مردم و مسئولان استان از آثار و کارکردهای عالی آبخیزداری است.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، قم از مناطقی است که استعداد سیل­‌خیزی داشته است و در گذشته شاهد سیل­‌های مخرّب بوده است، از این رو اهمیت عملیات آبخیزداری برای این شهر بر همگان مبرهن است. خوشبختانه در سال­‌های اخیر با انجام طرح­‌های آبخیزداری، خسارات آبخیزداری در قم به حداقل رسیده است. برای تبیین اهمیت، ضرورت و جایگاه آبخیزداری و میزان موفقیت طرح­‌های آبخیزداری در حوزۀ آبخیز قم مصاحبه­‌ای با سید محمدتقی سجادی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم انجام دادیم. اهم مطالبی که مهندس سجادی در این گفتگو بدان اشاره کرد به‌شرح زیر می­‌باشد:

  • بارگاه مقدس حضرت معصومه سلام الله علیها به‌خاطر همجواری با کنار رودخانه از مراکزی است که ممکن است خطر سیل آن را تهدید کند.
  • در زمان حاضر عالی­‌ترین شخص کشور یعنی مقام معظم رهبری در آبخیزداری، خیلی جلوتر از ما حرکت می­‌کنند و می‌فرمایند "طرح­های آبخیزداری اجرا کنید."
  • قم از مراکز حساس و استراتژیک کشور است که منابع طبیعی آن به‌دلیل نزدیکی به پایتخت و توسعۀ آن و استان­‌های مجاور در معرض نابودی و تخریب شدید است.
  • مردم و مقامات مسئول قم از جمله استاندار، معاونان ایشان به اهمیت و ضرورت آبخیزداری در قم کاملاً آگاهند و آن را برای قم ضروری می­‌دانند.
  • در زمان حاضر بیش از 50 درخواست مردمی برای انجام طرح­‌های آبخیزداری در استان قم وجود دارد که نشان از آگاهی مردم قم نسبت به طرح­‌های آبخیزداری است.
  • برای جلوگیری از آسیب­‌های سیل در قم، مشارکت شهرداری برای انجام طرح­‌های آبخیزداری شهری ضروری است.
  • علی‌رغم افزایش شدت و میزان بارش در سال­‌های اخیر، به‌خاطر انجام طرح­‌های آبخیزداری مثل گذشته شاهد خسارات سیل در قم نبودیم.
  • علاوه بر مهار سیل، از آثار و پیامدهای آبخیزداری در قم می­‌توان به تغذیۀ سفره­‌های زیرزمینی، افزایش دبی قنوات و جلوگیری از خشکیدن باغ‌ها اشاره کرد.

کل پروندۀ «معجزه آبخیزداری» اینجا در دسترس است

نظر مخاطبان را به گفتگوی تفصیلی با مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم جلب می­‌نماییم:

تسنیم: آقای مهندس سجادی، ارزیابی جناب‌عالی از طرح­‌های آبخیزداری انجام‌شده در استان قم چیست و انجام این طرح‌‌ها در قم دارای چه ضرورت و جایگاهی است؟

سجادی: مقولۀ آبخیزداری از مقولات و مفاهیم جدیدی است که متأسفانه جایگاه خودش را پیدا نکرده است، ولی در سال­‌های اخیر فعالیت­‌های خوبی صورت گرفته که نتیجۀ آن حس اعتماد و اثربخشی بین مردم و مسئولان بوده است. مبنای کار در آبخیزداری، حوزۀ آبخیز است. حوزۀ آبخیز عبارت از عرصه­‌ای است که تمام رواناب ناشی از بارندگی از یک خروجی تخلیه و خارج می­‌شود. مثال بسیار سادۀ حوزۀ آبخیز پشت‌بام منزل است که آب جمع‌آوری‌شدۀ پشت‌بام، توسط ناودان خارج می­‌شود.

در استان قم در طول 30 سال اخیر فعالیت­‌های آبخیزداری به‌صورت تدریجی و بطئی انجام شده است و اوج این فعالیت­‌ها در دو سال اخیر بوده است. این مسئله به‌خاطر اختصاص بودجۀ مناسب از طرف مقام معظم رهبری و از صندوق توسعۀ ارزی کشور بوده است. مقام معظم رهبری در سال 1397 اعتباری حدود 700 میلیارد تومان و در سال 1398 حدود 1500 میلیارد تومان به آبخیزداری اختصاص دادند. آبخیز قم در حدود 1 میلیون و 123 هزار هکتار مساحت داد که از این مساحت حدود 975 هزار هکتار عرصۀ منابع طبیعی خارج از حریم شهرهاست که در اختیار منابع طبیعی قرار دارد. حوزۀ آبخیز قم شامل 8 زیرحوزۀ شاخص است. حدود 300 هزار هکتار در بالادست شهر قم و مشرف به قم است که شهر قم را تحت تأثیر قرار می­‌دهد، یعنی به‌نوعی رواناب ناشی از بارش سالانه در این حوزه که سدّ 15 خرداد در آن قرار دارد، می­‌تواند باعث خسارت به شهر قم شود، از این رو انجام عملیات آبخیزداری در این منطقه اولویت دارد.

عملیات آبخیزداری به‌صورت پراکنده در حوزه­‌های آبخیز انجام شده است. تاکنون حدود 750 سازۀ آبخیزداری در استان قم انجام شده است که حدود 150 سازه در مناطق بالادست قم بوده است.

تسنیم: طرح‌­های آبخیزداری انجام‌شده چه تأثیراتی را به‌دنبال داشته است؟

سجادی:تأثیرات آبخیزداری در استان قم بدین‌گونه بوده که سازه­‌های آبخیزداری توانسته است حدود 150 میلیون مترمکعب از سیلاب­‌های ناشی از بارش باران را کنترل و مدیریت کند. بخشی از این میزان آب یعنی حدود 45 میلیون مترمکعب سیلاب توسط طرح­‌های آبخیزداری کنترل و مدیریت شده، 8 میلیون مترمکعب به سفره­‌های زیرزمینی نفوذ کرده و بقیه نیز در عرصه کنترل و مدیریت شده است.

باید توجه داشت حدود 90درصد جمعیت قم در شهر قم ساکن هستند و با توجه به مهم بودن جان شهرنشینان از مشکلات ناشی از سیل، بیشتر تأکید آبخیزداری به‌منظور کنترل سیل بوده است تا از ایراد خسارت به شهر جلوگیری کند. در حدود 300 هزار هکتار بالادست قم که ممکن است هنگام وقوع سیل خسارت فراوانی داشته باشد و کل شهر را تحت تأثیر قرار دهد، باید عملیات آبخیزداری انجام شود. در زمان حاضر حدود 70 هزار هکتار تحت پوشش فعالیت­‌های آبخیزداری قرار گرفته است و حدود 230 هزار هکتار دیگر نیز باید برنامه‌ریزی شود تا آبخیزداری بالادست قم تکمیل شود و به‌نوعی بالادست قم از خطر سیل در امان بماند.

تسنیم: اهداف و مبنای طراحی آبخیزداری در استان قم چیست و طرح­‌های آبخیزداری این استان دارای چه خصوصیات و ویژگی­‌هایی است؟

سجادی: مبنای طراحی پروژه­‌های آبخیزداری ارزان بودن، کوچک بودن، پراکنده بودن در سطح عرصه است. ما اعتقاد نداریم رواناب ناشی از بارندگی باید تجمیع شود و در خروجی حوزۀ آبخیز با سد بزرگ کنترل شود بلکه باید در سطح عرصه کنترل شود یا اینکه حداکثر در اولین آبراهه­‌های فرعی که اولین شاخه­‌های آبراهه­‌ای است کنترل شود تا حتی‌الامکان رواناب به پایین‌دست نیاید.

در انجام طرح­‌های آبخیزداری در قم، سعی بر پایین بودن هزینه­‌ها بوده است و این‌که از مصالح محلی برای پروژه­‌های آبخیزداری استفاده شود و در اجرای سازه­‌ها به‌گونه­‌ای نیست که از مصالح گران‌قیمت استفاده شود و مبنای طراحی­‌های پروژه­‌های آبخیزداری با دوره بازگشت­‌های 25 تا 50 ساله و به‌طور خاص 100ساله است، این امر بدان معناست که اگر سیل با دورۀ بازگشت بالاتر اتفاق افتد، سازه­‌های آبخیزداری تنها می­‌تواند بخشی از سیل را کنترل کند و بخشی دیگر ادامه مسیر پیدا می­‌کند و رواناب جاری می‌‌شود.

تسنیم: چه طرح­‌های موفقی برای کنترل سیل و جلوگیری از خسارات در استان قم وجود دارد؟

سجادی: از نمونه­‌های موفق آبخیزداری که توانسته جلوی سیل را بگیرد روستای طالقان قم است که با انجام طرح­‌های آبخیزداری از ایراد خسارت به این روستاها جلوگیری شد. نمونۀ دیگر موفق طرح­‌های آبخیزداری منطقۀ پردیسان است که در سال­‌های گذشته با مشکل سیل و آبگرفتگی معابر و خسارت فراوان مواجه بوده است. برای جلوگیری از خسارت سیل در پردیسان هشت پروژه آبخیزداری انجام شد که این امر باعث شد علی‌رغم اینکه به‌گزارش سازمان هواشناسی شدت و میزان بارش افزایش یافته است، در این سال­‌ها در پردیسان سیل نداشته باشیم و این مشکل برطرف شده است.

در بازدیدی که استاندار قم از سازه­‌های آبخیزداری پردیسان انجام دادند مشاهده کردند این سازه­‌ها بعد از بارندگی پر از آب بوده است. البته عرض بنده این نیست که از این سازه­‌ها به‌صورت قطعی و تضمینی سیلاب عبور نخواهد کرد بلکه با توجه به ارزان بودن سازه­‌های آبخیزداری و دوره بازگشت 20 تا 50 ساله چنانچه سیل با دورۀ بازگشت مثلاً صدساله اتفاق بیفتد، قاعدتاً رواناب و سیل خواهیم داشت و این مسئله ملاکی برای بالابردن دورۀ بازگشت سیل نیست، چون هزینه­‌ها افزایش می­‌یابد و در زمان حاضر با مشکل اعتبارات و بودجۀ کافی مواجه هستیم و همچنین ضریب اطمینان سازه­‌های آبخیزداری باید تابع جمعیت شهرها باشد، مثلاً چون جمعیت بسیاری در شهر تهران مستقر هستند باید پروژه­‌های آبخیزداری با دورۀ بازگشت سیل بالا مثلاً 500ساله در نظر گرفته شود، یا اینکه اگر تأسیسات زیربنایی مهم و حیاتی وجود داشته باشد باید دورۀ بازگشت سیل بالاتر باشد. الآن در منطقۀ عسلویه، پروژه­‌های آبخیزداری با ضریب اطمینان بسیار بالا و با هزینه­‌های بسیار بالا ساخته شده است و این بدان خاطر است که منطقۀ پارس جنوبی که به‌لحاظ تولید نفت و گاز اهمیت بسیار حیاتی برای کشور دارد از خطرات سیل در امان بماند.

تسنیم: به‌طور کلی چه عواملی در موفقیت پروژه­‌های آبخیزداری به‌خصوص در سطح استان قم می­‌تواند مؤثر واقع شود؟

سجادی: به‌طور کلی مبنای انجام پروژه­‌های آبخیزداری وقوع یک حادثۀ سیل یا آبگرفتگی نیست، چون ممکن است امسال در یک نقطه بارش­‌های رگباری اتفاق بیفتد و سال بعد در فلان نقطۀ دیگر. مبنای عمل در طرح­‌های آبخیزداری مطالعات توجیهی است. باید برای انجام پروژه­‌های آبخیزداری نخست مطالعات توجیهی انجام ­شود و در مرحله بعد مطالعات تفصیلی، تعریف سازه و اجرای پروژه انجام می­‌شود. در زمان حاضر مطالعات توجیهی کل عرصه­‌های منابع طبیعی قم انجام شده است و مطالعات تفصیلی اجرایی نیز در حال تکمیل شدن است. البته در اینجا ممکن است برخی مطالعات نیز نیاز به بِروزرسانی داشته باشند، مثلاً ممکن است مطالعاتی که 20 سال پیش انجام شده، نیاز به بروزرسانی داشته باشند.

شاخص و مبنای دیگری که در موفقیت پروژه­‌های آبخیزداری مدنظر واقع می­‌شود شاخص­­‌های اجتماعی و اقتصادی است؛ مثلاً باید در پروژه­‌های آبخیزداری تجربۀ بومی اخذ شود و نقش مردم در اجرای پروژه­‌ها برجسته شود، برای نمونه پیرمرد 80ساله­‌ای که در محل زندگی می­‌کند و می­‌داند کدام مناطق سیل­‌خیز بوده و زمان بارش، خسارت بیشتری داشته است، باید نظرات و دیدگاه­‌هایش در پروژه­‌ها لحاظ شود، بنابراین در تصمیم مشاور علاوه بر مطالعات فنی باید نقش مردم و تجارب بومی لحاظ شود تا پروژه­‌ها واقعی­‌تر شود. نکته‌ای دیگر که به موفقیت، رشد و توسعۀ آبخیزداری مربوط می­‌شود، نگاه­‌ها و رویکردهای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان کشور است. یک زمانی آبخیزداری اصلاً به محاق می­‌رود و بودجه­‌ای بدان اختصاص پیدا نمی­‌کند و زمانی هم مثلاً در دو سه سال اخیر بودجۀ خوبی از صندوق توسعۀ ارزی، به آبخیزداری اختصاص پیدا می­‌کند و سبب اجرای پروژه­‌های مختلف آبخیزداری در کل کشور می­‌شود.

تسنیم: نگاه مردم و جوامع محلی قم نسبت به آبخیزداری چگونه است؟

سجادی: نگاه مردم و جوامع محلی اخیراً خیلی خوب شده است، قبلاً مردم نسبت به آبخیزداری بیگانه بودند و هنگام انجام پروژه­‌ها، صرفاً بیننده بودند و گاهی نیز اعتراض می­‌کردند و می­‌گفتند این بودجه­‌ها باید در جای دیگری هزینه شود، دقیقاً در همان سال­‌هایی که جوامع محلی اعتراض می­‌کردند، سیلی آمد و سازه­‌های آبخیزداری جلوی خسارت به آنان را گرفت و این امر باعث شد آنان خیلی خوشحال شوند و به‌صورت خودجوش جشن گرفتند و بعدها همین افراد، اصرار داشتند فازهای تکمیلی اجرا شود و برای این مسئله مطالبه داشتند و معترض بودند که چرا فازهای تکمیلی اجرا نمی­‌شود.

مردم چون اثرات و کارکردهای آبخیزداری را دیده­‌اند به‌طور مداوم درخواست دارند و تاکنون چیزی حدود 50 الی 60 درخواست انجام طرح­‌های آبخیزداری از طرف جوامع محلی دریافت شده است و برای جواب این درخواست­‌ها دنبال سازوکاری هستیم تا با مشارکت دولت، جوامع محلی و مردم این پروژه­‌ها انجام شود. البته در این سال­‌ها مردم در آبخیزداری نقش پررنگی داشتند؛ برای نمونه در استان هرمزگان حدود 10 میلیارد تومان آبخیزداری با کمک خیّرین انجام شده است.

تسنیم: علت اصلی ترغیب و تمایل جوامع محلی به آبخیزداری چه بوده است؟

سجادی: علت اصلی آن است که جوامع محلی با فواید و آثار متعدد آبخیزداری آشنا شده و تأثیرات مثبت آن را به‌خوبی لمس کرده‌اند؛ مثلاً دیده­‌اند چطور آبخیزداری بر کنترل و مهار سیل تأثیر داشته است و نیز اینکه تأثیر آبخیزداری را روی چاه­‌ها و قنوات خود مشاهده کرده‌اند و خودشان اذعان دارند از زمانی که طرح­‌های آبخیزداری در مناطق انجام شده، دبی چاه­‌ها و قنوات و چشمه­‌هایشان چند برابر افزایش یافته است یا اینکه این طرح­‌ها باعث حفظ مزارع، باغ‌ها، دام­‌ها، ابنیه و مساکن و سایر تأسیسات جوامع محلی از سیل شده است و به‌خاطر همین تقاضا برای آبخیزداری توسط مردم و جوامع محلی رو به افزایش است.

 تسنیم: دولت برای افزایش مشارکت مردم در انجام پروژه­‌های آبخیزداری چه طرح و برنامه­‌ای دارد؟

سجادی: یکی از طرح­‌های دولت برای توسعۀ آبخیزداری، تشکیل تعاونی­‌های تخصصی توسط جوامع محلی است و این‌که خود جوامع محلی در قالب تشکیل تعاونی­‌های تخصصی و با هدایت و کمک دولت به انجام طرح­‌های آبخیزداری بپردازند و آن را توسعه و گسترش دهند.

 تسنیم: با توجه به شعار امسال یعنی جهش تولید، آبخیزداری چه کمکی به جهش تولید در استان قم داشته است و در این باره چه نمونه­‌های موفقی در قم وجود دارد؟

سجادی: پایۀ تولید و جهش تولید آب است. هر میزان که بتوان بارش­‌ها را وارد سفره­‌های زیرزمینی کنیم و به‌تدریج از آنها استفاده کنیم، این ظرفیت را ایجاد کرده­‌ایم تا تولید افزایش یابد. وقتی آب کافی در اختیار داشته باشیم، می­‌توانیم آن را در مسیر تولید هرچه بیشتر محصولات کشاورزی و شیلات و غیره استفاده کنیم. پروژه­‌های آبخیزداری در قم توانسته است  آب باکیفیت و سالم را در اختیار کشاورزان و مردم قرار دهد و از عوارض ناشی از خشکسالی مثل خشک شدن باغ‌ها جلوگیری کند و با این کار ظرفیت تولید حفظ شده است.

در این باره یکی از پروژه­‌های موفق، پروژه معصومیه جعفریه است. قنات این منطقه بعد از آبخیزداری با قنات در گذشته قابل مقایسه نیست. در این منطقه باغ‌های زیادی به‌خاطر خشک شدن قنوات در آستانۀ خشک شدن بودند ولی پروژه­‌های آبخیزداری توانسته در این مناطق با احیای قنوات، ظرفیت تولید را حفظ کند و افزایش دهد.

از همین پرونده بخوانید

تسنیم: آیا دربارۀ نقش آبخیزداری در افزایش تولید و بهبود کسب‌وکارهای مرتبط، آمار و ارقامی وجود دارد؟

سجادی: متأسفانه یکی از ضعف­‌های سیستم­‌های دولتی آن است که مستندسازی­ مناسب توسط آنها صورت نمی­‌گیرد. البته در زمان حاضر طرحی در دست انجام است که پروژه­‌های آبخیزداری ارزیابی شود.

تسنیم: آبخیزداری نزد مقامات استانی چه جایگاهی دارد و آیا این مقولۀ مهم برای مسئولان استان جا افتاده است؟

سجادی: خوشبختانه نزد مسئولان قم آبخیزداری جا افتاده و ما دیگر دنبال دفاع از مفهوم آبخیزداری نیستیم. آقای استاندار و معاونان ایشان شناخت خیلی خوبی نسبت به آبخیزداری دارند و این دیدگاه در کل کشور و مسئولان عالی‌رتبۀ نظام وجود دارد. این‌که شخص مقام معظم رهبری در زمانی که کشور با تنگناهای اقتصادی مواجه است اعتبار قابل ملاحظه‌ای را به آبخیزداری اختصاص می‌دهند، نشان از اولویت‌دار بودن و اهمیت داشتن آبخیزداری در کشور است. یکی از نمایندگان مجلس نیز در این باره ادعا داشته "بعد از اختصاص اعتبارات آبخیزداری ما متوجه شدیم اولویت کشور چیست. در زمان حاضر عالی­‌ترین شخص کشور یعنی مقام معظم رهبری خیلی جلوتر از ما حرکت می­‌کنند و می­‌فرمایند «طرح­‌های آبخیزداری اجرا کنید» ولی ما نمی­‌رسیم". خوشبختانه از عالی­‌ترین شخص نظام تا مردم و جوامع محلی به آبخیزداری کاملاً توجیه هستند.

تسنیم: یکی از مقولاتی که در ادارۀ شهرها مهم است، آبخیزداری شهری است؛ آیا به آبخیزداری شهری در قم عنایت می‌شود؟

سجادی: چنانچه اشاره شد حدود 90 درصد از جمعیت استان قم در شهر قم ساکن هستند و این شهر در معرض سیل است و برای جلوگیری از سیل باید عملیات آبخیزداری شهری انجام شود. ما از شهرداری خواسته­‌ایم که در حوزه­‌های متصل به شهر که خطر سیل دارند با مشارکت ادارۀ منابع طبیعی عملیات آبخیزداری انجام شود، ولی در این باره مقاومت­‌هایی وجود دارد، این در حالی است که به‌گفتۀ مسئولین شهرداری در یک سال­ 30 میلیارد تومان برای جبران خسارات ناشی از سیل در شهر هزینه شده است. اگر این میزان از خسارت سیل صرف اقدامات پیشگیرانۀ آبخیزداری شهری می­‌شد، خسارت عمده­‌ای وجود نداشت و سیل وارد شهر نمی­‌شد تا به معابر و جاده­‌ها و سایر اماکن خسارت وارد کند. البته برخی شهرهای ایران مثل کرج به آبخیزداری شهری عنایت ویژه دارند و حدود 15 میلیارد تومان به آبخیزداری شهری جهت جلوگیری از خسارات سیل اختصاص یافته است.

تسنیم: انتظار شما از مجلس شورای اسلامی جدید و نیز نمایندگان استان قم در مجلس برای توسعۀ طرح­‌های آبخیزداری در استان چیست؟

سجادی: مهمترین مسئله‌ای که در این باره وجود دارد آن است که مبنای بودجه‌ریزی استان قم لااقل در بخش منابع طبیعی باید تغییر کند و بودجۀ بیشتری برای حفظ و احیای منابع طبیعی قم اختصاص یاید. استان قم بیش از یک‌میلیون هکتار مساحت دارد و این مساحت بیشتر از برخی استان­‌های کشور است. در زمان حاضر یکی از مبناهای بودجه‌ریزی در کشور، تعداد شهرستان­‌ها و شهرهاست. درست است که قم یک شهرستان بیشتر ندارد ولی باید مبنای تخصیص اعتباردهی و بودجه نسبت به قم اصلاح شود، زیرا که اولاً حدود یک‌میلیون هکتار استان قم جزء منابع طبیعی است و این مساحت از مساحت عرصه­‌های منابع طبیعی برخی استان‌های دیگر بیشتر است، گرچه این استان­‌ها نسبت به شهر قم دارای شهرهای بیشتری‌اند؛ ثانیاً استان قم در مجاورت پایتخت واقع شده و بار توسعۀ پایتخت و استان­‌های همجوار به‌روی استان قم است و به‌خاطر توسعۀ پایتخت، منابع طبیعی استان قم در معرض نابودی و تخریب واقع شده است. طرح­‌های عمرانی و توسعه­‌ای مثل ساختن اتوبان و آزادراه، قطار تهران اصفهان، استخراج معادن و غیره باعث می­‌شود عرصه­‌های منابع طبیعی در معرض تخریب واقع شوند. البته ما نمی­‌‌گوییم توسعه نداشته باشیم ولی معتقدیم باید هزینۀ این تخریب­‌ها و نابودی طبیعت پرداخت شود؛ ثالثاً آن که قم از مراکز استراتژیک کنار پایتخت است و همۀ دنیا به قم نظر دارند و هر اتفاق ناخواسته­‌ای در قم بیفتد در کل دنیا صدا می­‌کند و در کرونا این را مشاهده کردیم هرچند در ماجرای کرونا، قم مظلوم واقع شد. نمونۀ دیگر حساسیت قم سیل سال 88 بود که در 13 فروردین آن سال، در عرض 20 تا 30 دقیقه بارش شدیدی اتفاق افتاد و سیل به‌راه افتاد و ماشین­‌ها را آب برد و کلیپ­های این سیل در کل دنیا پخش شد و نقل محافل شد. تصور کنید در منطقه بالادست قم که حدود 300هزار هکتاری است، بارش شدیدی اتفاق بیفتد و سیل مخربی جاری شود، در این صورت اگر عملیات آبخیزداری انجام نشود کل شهر قم زیر آب خواهد رفت، این در حالی است که بارگاه مقدس حضرت معصومه سلام الله علیها، پارکینگ­‌های چندطبقه و سایر تأسیسات زیربنایی مهم قم کنار رودخانه واقع شده و با توجه به خطر سیل باید این مسئله زیر ذره‌بین قرار گیرد و بدان توجه ویژه بشود.

انتهای پیام/+

واژه های کاربردی مرتبط
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار اقتصادی
مهمترین اخبار اقتصادی
مهمترین اخبار تسنیم
کارگزاری فارابی
hamrah aval
شاپرک
افراتاب