«معجزۀ آبخیزداری» | نسخۀ شفابخش برای درمان "نشست زمین"

«معجزۀ آبخیزداری» | نسخۀ شفابخش برای درمان "نشست زمین"

از تغذیۀ آبخوان­‌ها به‌صورت طبیعی و مصنوعی می‌توان به‌عنوان داروی شفابخش آبخیزداری برای درمان «فرونشست زمین» استفاده کرد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، پیشینۀ وقوع سوانح طبیعی به قدمت تاریخ بشر بوده، سوانح و مخاطرات طبیعی همواره زیستگاه­‌های بشری را با چالش روبه‌رو کرده است. سرزمین ایران نیز از این امر مستثنی نیست. در کشور ما پس از زلزله، سیلاب و خشکسالی، پدیدۀ «فرونشست» را می­‌توان یکی از مهمترین و شایع­ترین مخاطراتی دانست که در سال­‌های اخیر با رشد عجیبی در کشور مواجه بوده است. گزارش­‌های مختلفی از این پدیده در شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، اصفهان، شیراز، همدان، سمنان و غیره مخابره شده است.

فرونشست زمین، معضلی جهانی

فرونشست یک معضل جهانی است. در مقیاس جهانی، خطر فرونشست زمین بر اثر افت سطح آب به‌دلیل برداشت­‌های بی­‌رویه از آب­‌های زیرزمینی بین سال­‌های 1950 تا 1970 و همزمان با صنعتی شدن و رشد شهرنشینی، به اوج رسید. مطالعات انجام‌شده در کشورهای جهان نشان داده که فرونشست زمین ناشی از جابه‌جایی شن و ماسه­‌های ریز بر اثر جریان آب­‌های زیرزمینی پدید می‌آید. این رخداد در کشورهای مختلفی ازجمله آمریکا، ژاپن، تایلند، مکزیک و اندونزی گزارش شده است.

برداشت­‌های بی­‌رویۀ آب زیرزمینی علت اصلی فرونشست

بر اساس آمار اعلام‌شده در ایران، اثرات سوء ناشی از رخداد فرونشست رقم قابل ملاحظه­‌ای بوده و به‌سرعت در حال ایجاد و گسترش در دشت­‌های مختلف سراسر کشور می­‌باشد و عدم مدیریت و کنترل به‌موقع آن می­‌تواند خسارات جانی و مالی جبران‌ناپذیری به‌جای بگذارد. برداشت بی‌رویه از آبخوان­‌ها و عدم تعادل دشت­­‌ها، یکی از علت­‌های اصلی فرونشست در ایران است.

از 609 دشت کشور، تا سال 1394 تعداد 309 دشت از نظر توسعۀ برداشت آب زیرزمینی ممنوعه اعلام شده است؛ 300 دشت دیگر نیز یا فاقد منابع آب زیرزمینی شیرین قابل توجه و یا دارای آب­‌های شور و فاقد کیفیت مناسب است. در چنین شرایطی با کاهش بارش­‌ها، افزایش تبخیر از سطح، برداشت­‌های بی­‌رویه از آب­‌های زیرزمینی، مهار آب‌های جاری و مصرف غیراصولی آب، بروز بحران آب در دشت­‌ها و تالاب­‌های کشور و عدم نفوذ آب در زمین، پدیدۀ فرونشست امری اجتناب‌ناپذیر است.

عوارض و آثار ناگوار فرونشست زمین

فرونشست از جمله مهمترین مخاطرات زمین‌شناسی است که آثار و پیامدهای ناگوار فراوانی به‌همراه دارد و به‌علت تلفات کم انسانی در مقایسه با سایر سوانح کمتر مورد توجه قرار گرفته است. برخی از این پیامدها عبارت است از:

  1. آسیب به زمین­‌های کشاورزی و سیستم­‌های آبیاری و از بین رفتن دشت­‌ها
  2. آسیب به ایستگاه پمپاژ آب­‌های سطحی یا چاه­‌های زیرزمینی
  3. آسیب به کارخانه­‌ها، نیروگاه­‌های برق و مسیرهای دسترسی
  4. آسیب به سیستم حمل‌ونقل نظیر جاده­‌ها، خطوط راه‌آهن، فرودگاه­‌ها و غیره
  5. آسیب به شریان­‌های حیاتی مثل خطوط برق، نفت، مخابرات و آب
  6. آسیب به محیط زیست نظیر زمین­‌های کشاورزی، پارک­‌های بومی، گونه­‌های گیاهی و جانوری نایاب
  7. آسیب به تأسیسات مهم نظیر پالایشگاه­‌ها، نیروگاه­‌ها، بنادر و...
  8. ایجاد لرزش­‌های کوچک بر اثر ناپایداری زمین.

این پدیده در طول زمان سبب ایجاد شکاف­‌های طولی ممتد، منقطع، حفره­‌های مدور، چاله­‌ها و فروچاله­‌های وسیعی می­‌شود که این عوارض باعث تخریب اراضی کشاورزی، کانال­‌های آبیاری، تهدید شبکه­‌های انتقال نیرو و سایر تأسیسات عمرانی می­‌شود.

به‌علت این عوارض ناگوار از فرونشست به‌عنوان «زلزلۀ خاموش» یاد شده است؛ زلزله­‌ای که نتیجۀ آن چیزی جز نابودی و مرگ خاموش زمین نیست.

از همین پرونده بیشتر بخوانید


تغذیۀ مصنوعی سفره­‌های زیرزمینی نسخۀ شفابخش درمان فرونشست

حال باید دید راهکار مقابله با این معضل چیست؟ یکی از راهکارهای اساسی برای مقابله با معضل فرونشست، تغذیۀ طبیعی و مصنوعی آبخوان­‌ها با استفاده از تکنیک­‌ها و فنون آبخیزداری و آبخوانداری است که از این راهکار به‌عنوان نسخۀ شفابخش درمان فرونشست یاد می­‌شود. آبخیزداری کمک می­‌کند چرخۀ آب به روال طبیعی خود بازگردد و مانع از آن شود که این چرخه معیوب شود؛ زیرا معیوب شدن چرخۀ آب به‌معنای بروز معضلاتی مثل نابودی و مرگ آبخوان­‌ها با ظهور پدیدۀ فرونشست است.

10 پیشنهاد جهت مقابله با فرونشست زمین

علاوه بر تغذیۀ آبخوان­‌ها، فهرست 10 پیشنهاد دیگر جهت مقابله با معضل فرونشست زمین که خطر آن در مناطق پرجمعیت و پرتراکم مثل تهران و البرز بیشتر است، ارائه می­‌گردد:

اول. یکپارچگی نهادها و سازمان­‌های دولتی ذی‌ربط از جمله وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت راه و شهرسازی و سازمان محیط زیست جهت تصمیم‌گیری­‌ها و برنامه­‌ریزی­‌های کاهش خطر منطقه­‌ای آتی

دوم. آموزش لازم به کشاورزان و عموم مردم از سوی سازمان جهاد کشاورزی، شرکت آب منطقه­‌ای و شرکت آب و فاضلاب در راستای مصرف بهینۀ آب و جلوگیری از هدررفت و خالی شدن سفره­‌های آب زیرزمینی

سوم. ایجاد و توسعۀ کانون­‌های زیستی، توسعۀ اراضی و کلیۀ فعالیت­‌های عمرانی بر اساس شناخت کافی از مناطق مستعد فرونشست

چهارم. در نظر گرفتن تهدیدات فرونشست در برنامه­‌ریزی­‌های منطقه­‌ای

پنجم. ثابت نگه‌داشتن افت آبخوان­‌ها

ششم. اجرای عملیات عمرانی در سطح استان­‌ها با توجه به مخاطرات فرونشست

هفتم. نظارت و پایش مستمر چاه­‌های مجاز و منع استفاده از چاه­‌های آب غیرمجاز در تمامی مناطق استان­‌ها

هشتم. جایگزینی پساب با چاه­‌های کشاورزی در دشت­‌های ممنوعه

نهم. مدیریت آبی و اصلاح الگوی کشت

دهم. جلوگیری از مهاجرت به شهرهای بزرگ و پرجمعیت و حاشیه‌نشینی

کل پروندۀ «معجزه آبخیزداری» اینجا در دسترس است

انتهای پیام/+

واژه های کاربردی مرتبط
تبلیغات
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار اقتصادی
مهمترین اخبار اقتصادی
مهمترین اخبار تسنیم
کارگزاری فارابی
hamrah aval
بلیط هواپیما
بانک ایران زمین
ایمن بورس
بانک سرمایه
بانک سپه