نگاهی به پشت جبهه‎های درگیری در دفاع مقدس

نگاهی به پشت جبهه‎های درگیری در دفاع مقدس

نقش پشت جبهه بسیار مهم و اساسی بود و در این میان در جنگ میان ارتش بعث و جمهوری اسلامی ایران بر خلاف آنچه تصورات جهانی انتظار داشت، آن طرفی پیروز بود که مقاومت و ایستادگی کرد و متکی به ملت خود عمل کرد.

خبرگزاری تسنیم-علیرضا جلالیان

دفاع مقدس هشت ساله مفهومی فراتر از یک جنگ میان نیروهای مسلح دو کشور دارد. به این معنا که هم در طرف دشمن بعث و هم در طرف جریان انقلاب اسلامی مفهومی از پشت جبهه و عوامل کمک کننده و محرک را می‎توان یافت. در کارنامه جبهه بعث طبق آنچه که تاکنون از اسناد برآمده، پشتیبانی بیش از 80 کشور و تامین تسلیحات، کمک مالی، کمک اطلاعاتی، کمک دیپلماسی و کمک‎های مستشاری و حتی ارتش اجاره‌‏ای ثبت شده است. این جدای از بسیج‎سازی مردم عراق، حضور سازمان منافقین، همسوسازی تمامی دستگاه‌‏های حکومتی در عراق برای پشتیبانی از جنگ و نیز طرح سرباز مختصص پنج ساله در این رژیم در زمان جنگ بود.

به صورتی که ارتش عراق در لحظه آغاز رسمی و علنی جنگ با استعداد سه سپاه و حجم تسلیحات مشخصی وارد جنگ شد. در طول هشت سال هزاران اسیر عراقی به اسارت نیروهای ایرانی در آمدند، تعداد قابل توجهی از تانک‎ها، زره پوش‎ها و ادوات نظامی سنگین عراق یا به غنیمت گرفته و یا منهدم شد، تعداد زیادی از بالگردها و هواپیماهای عراق منهدم شد و تلفات زیادی به نیروهای ارتش بعث وارد آمد، بسیاری از تاسیسات نفتی عراق که اصلی‌ترین شاهرگ اقتصادی صدام برای ادامه جنگ بود از بین رفت و... در اینجا زمانی که استعداد و توان نظامی ارتش بعث را با این حجم تلفات در پایان دفاع مقدس مقایسه می‌کنیم، تعجب برانگیز خواهد بود که با یک ارتش مجهزتر از همیشه و تسلیحات جدیدتر و بیشتر و با استعداد تیپ و لشکرها و سپاه‎های بیشتری روبرو می‎شویم که در این میان عامل اصلی چنین موضوعی تنها حامیان اصلی و عقبه و پشت جبهه ارتش بعث یعنی قدرت‎های نظامی، مالی و اطلاعاتی و... دنیا بودند.

ارتش بعث در پایان جنگ مانند یک ارتش هیبریدی، بخشی با تسلیحات بلوک شرق و بخشی با تسلیحات بلوک غرب انباشته شده بود. قسمتی از ساختار آن به تبعیت از ناتو و ارتش‎های پیمان‎های ذیل ناتو مانند سنتو شکل گرفته بود، بخشی هم به تبعیت از ساختار و سازمان ارتش‏‌های شوری سابق، بالگردهای روسی، هواپیماهای جنگنده روسی، فرانسوی و... انباشت این قدرت نظامی آن هم بعد از آن همه ضربه‎های کاری به بدنه ارتش عراق نشان از عزم جهانی برای پشتیبانی از صدام و مهار و نابودی ایران و انقلاب اسلامی داشت.

اما در طرف مقابل جمهوری اسلامی وجود داشت و به تعبیر رهبر معظم انقلاب در دفاع مقدس با آن مختصاتی که از ارتش عراق عرض شد «نقش پشت جبهه کمتر از خط مقدم نبود.» در کمترین میزان در امور پشتیبانی و لجستیک در بسیاری از عملیات‏‌های سال‎های دوم تا انتهای جنگ، حتی در خطوط مقدم در شب عملیات رزمندگان با غذای گرم پذیرایی می‎شدند. یعنی شبکه و زنجیره پشتیبانی از جنگ آنچنان قدرت داشت که بتواند چنین عملیات تأمین اقلام، پخت‏ و توزیع غذای گرم قبل از شب عملیات را انجام دهد و جالب این که بالای 90 درصد این شبکه و زنجیره مبتنی بر کمک‎های مردمی و پشتبیانی مردم از جنگ بود. یعنی هم در تامین مواد اولیه، هم پخت و هم توزیع نقش اصلی را خود مردم داوطلب و کمک‎های مردمی داشتند.

لجستیک و جابه‎جایی‏‌های حجم عظیم نیرو، امکانات بسیاری از عملیات‎ها در توان لجستیکی سپاه یا ارتش نبود و در این میان عمده توان مردمی، کامیون داران و رانندگان وارد میدان می‎شد. تامین لباس، غذا و اقلام ضروری مورد نیاز رزمندگان همواره از طریق کمک‎های مردمی انجام می‌گرفت و دولت عمدتا در تأمین تسلیحات و تجهیزات در جنگ مشارکت می‎کرد. خدمات بهداشتی درمانی در خطوط مقدم و عقبه از سوی بخش زیادی از جمعیت داوطلب جامعه پزشکی صورت می‎گرفت. 85 درصد از توان نیروی انسانی ایران در دفاع مقدس بدنه مردمی انقلاب یعنی بسیج بود که همگی به صورت صددرصد داوطلبانه و با انگیزه‌های معنوی در جنگ حضور داشتند و این حضور به حدی اهمیت داشت که در سال‌‏های آخر جنگ یعنی سال 66 و 67 یکی از مشکلات اصلی کشور برای ادامه دفاع مقدس، کمبود نیروی داوطلب مردمی برای جنگ به علت فرسودگی روانی مردم و عدم تبلیغات مناسب برای حضور مردم در جبهه‎ها بود.

در همین زمان ارتش بعث همه تصرفات ایران در خاک عراق شامل جزایر مجنون، فاو و سایر مناطق را با کمک سلاح‎های شیمیایی بازپس گرفت و در عملیات مرصاد بود که هجوم دوباره مردم داوطلب به جبهه‏‌ها نشان از اهمیت نیروهای مردمی در جنگ داد. بر این اساس جنگ در جبهه ایران، مردمی اداره شد و توان دولت در تأمین تجهیزات با توجه به تحریم‌‏های نفتی بسیار کاهش یافت و در پایان دفاع مقدس توان نظامی ارتش جمهوری اسلامی به شدت فرسوده شد. چرا که بخش بسیاری از این توان، آمریکایی و غربی بود و بعد از انقلاب تأمین قطعات و خدمات مهندسی برای تسلیحات از طرف آمریکایی‎ها و غربی تحریم شده بود. بر این اساس بسیاری از تجهیزات و ادوات نظامی پیشرفته آن زمان که در اختیار ارتش قرار داشت زمین‎گیر شده و عملا غیر قابل عملیاتی شده بود.

بخش زیادی از تانک‎های ارتش در همان سال ابتدایی جنگ تحت فرماندهی بنی صدر در قابل چهار عملیات ناموفق نابود شده، توان هوانیروز و نیروی هوایی ایران به سبب انهدام بخشی از هواگردها و عدم تأمین قطعات و نبود توان بازآماد از بین رفته بود و عملا هیچ حامی خارجی از جمهوری اسلامی حمایت نمی‏‌کرد. حتی در تأمین سیم‎خاردار یا گونی کنفی برای سنگرسازی هم از خارج کشور به سبب تحریم عاجز بودیم.

همه این اوصاف در دو جبهه درگیر بیان شد تا یک نتیجه کلی از ماجرای دفاع مقدس را بیان کنیم و آن اینکه در حقیقت نقش پشت جبهه بسیار مهم و اساسی بوده است و در این میان در جنگ میان ارتش بعث و جمهوری اسلامی ایران بر خلاف آنچه تصورات جهانی انتظار داشت، آن طرفی پیروز بود که مقاومت و ایستادگی کرد و متکی به ملت خود عمل کرد، نه آن طرفی که از هر لحاظ در یک توافق نانوشته و بی‌سابقه بین دو بلوک قدرت شرق و غرب از هر دو طرف مورد حمایت قرار گرفت. با همه آن تلفات در انتها فربه‎تر از گذشته شد و با آتش بس میان ایران و عراق و عدم امکان ادامه درگیری با ایران راهی کشور گشایی جدید به سمت جنوب یعنی کویت شد که همه حامیانش در نقش مقابله نظامی با او قرار گرفتند و اثبات کردند که صدام و ارتش بعث به تنهایی مقابل ایران نبود و همان حامیانی که در حمله به ایران او را فربه کردند در حمله‌ه‏ای که موافق منافع آن‎ها نبود همین ارتش فربه را از هم پاشاندند.

در جنگ با ایران در مجامع بین‌المللی سال‎ها علیه ایران قطعنامه صادر کردند اما در جنگ کویت حتی قبل از کشیدن کار به مجامع بین المللی با اعزام نیرو با صدام برخورد کردند. اما در جبهه ایران همان حامیان پشت جبهه دفاع مقدس مسیر این حماسه را ادامه دادند تا انقلاب وارد گام دوم شود و در همه صحنه‎های منطقه و بین الملل شاهد تحولات جدید و غیرقابل پیش‎بینی و دور از تصور آن‎ها در مورد قدرت‎گیری ایران باشند که همه در سایه عقبه مردمی و رهبری الهی رخ داده است.

انتهای پیام/

واژه های کاربردی مرتبط
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار فرهنگی
مهمترین اخبار فرهنگی
مهمترین اخبار تسنیم
کارگزاری فارابی
triboon