خیر دنیا و آخرت در نگاه امام صادق (ع)

خیر دنیا و آخرت در نگاه امام صادق (ع)

امام صادق (ع) فرمود: هر گاه خداوند خیر بنده خود را بخواهد او را زاهد در دنیا و فقیه در دین و نسبت به عیوب خودش بینا خواهد کرد.

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، هفدهم ربیع‌الاول سالروز ولادت پیامبر(ص) و فرزند برومندش امام صادق (ع) است. امام صادق علیه‌السلام در بین ائمه اطهار علیهم‌السلام به «شیخ الائمه» معروف است و حدود 65 سال عمر کردند و در این مدت به نشر معارف اسلامی و تربیت شاگردان زیادی مشغول بودند؛ چراکه ایشان زمانی به امامت رسید که اوضاع جامعه اسلامی آشفته بود و بین عباسیان و امویان بر سر خلافت، جنگ و درگیری بود؛ لذا فشار کمتری از سوی دستگاه خلافت بر اهل‌بیت علیهم‌السلام وارد می‌شد، به همین خاطر بود که ایشان و پدر بزرگوارشان امام باقر علیه‌السلام این فرصت را غنیمت شمرده و تا آنان مشغول جنگ و درگیری بودند، مجلس درس و بحث تشکیل داده و به تربیت شاگردان و نشر معارف اسلامی پرداختند تا جایی‌ که بیشترین احادیث شیعه در کتب روایی از این دو امام بزرگ است و حتی مذهب شیعه، به شیعه جعفری معروف شد، چون بیشترین احادیث و معارف و تفسیر قرآن را از امام صادق علیه‌السلام دارد.

حضرت در این مدت شاگردان زیادی را در زمینه‌های مختلف و بر اساس استعداد و توانایی آنان تربیت می‌کرد و به آنان علم مربوطه را می‌آموخت، علومی مانند کلام، تفسیر، فقه، لغت، حدیث و... . بر این اساس امام صادق در بین دوست و دشمن به علم و دانش معروف شد و بزرگان اهل تسنن که رهبر فرقه‌های فقهی (حنفی، حنبلی، مالکی و شافعی) آنان هستند - یا بدون واسطه یا با واسطه- شاگر امام بوده‌اند، تعداد شاگردان حضرت را حدود 4 هزار شاگرد گزارش کرده‌اند. ایشان نه تنها در میان شیعیان، بلکه در میان اهل تسنن و علمای آنان نیز به علم دانش مشهور است و علمای طراز اول اهل تسنن در سده‌های بعدی از ایشان به بزرگی و عظمت یاد کرده و حضرت را منبع علمی عظیم دانسته‌اند.

شهرستانی دربارۀ شخصیت علمی و اخلاقی آن حضرت می‌نویسد: «او در امور و مسائل دینی از دانشی بی‌پایان و در حکمت از ادبی کامل و نسبت به امور دنیا و زرق و برق‌های آن از زهدی نیرومند برخوردار بود و از شهوت‌های نفسانی دوری می‌گزید.» ابن حجر هیثمی مکّی نیز دربارۀ امام صادق علیه‌السلام می‌نویسد: «امام صادق علیه‌السلام چشمه‌های علم و حکمت را در سراسر گیتی شکافت و درهایی از علوم را به روی مردم گشود که قبل از ایشان، کسی از آن خبر نداشت؛ سراسر گیتی از علم امام صادق علیه‌السلام لبریز شد و جاحظ نیز گفته است: گروه‌ها و دسته‌های علمی از نقاط مختلف دنیا نزد ایشان می‌آمدند و مطالبی را فرا می‌گرفتند و به نقاط مختلف دنیا منتشر می‌ساختند و آوازه علمی ایشان، سراسر گیتی را فرا گرفت.»

به مناسبت ولادت حضرت، روایتی از ایشان را انتخاب کرده و شرح می‌دهیم، باشد که سرلوحه زندگی ما قرار گیرد؛ حضرت در روایتی زیبا خیر دنیا و آخرت را معنا کرده و فرمودند: «إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَیْراً زَهَّدَهُ فِی الدُّنْیَا وَ فَقَّهَهُ فِی الدِّینِ وَ بَصَّرَهُ عُیُوبَهَا وَ مَنْ أُوتِیَهُنَّ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَة : هر گاه خداوند خیر بنده خود را بخواهد او را زاهد در دنیا و فقیه در دین و نسبت به عیوب خودش بینا خواهد کرد و هر کس که به او این موارد عطا شود، خیر دنیا و آخرت به او عطا شده است».[1]

طبق این فرمایش خیر دنیا و آخرت در سه چیز است که اگر توفیق آن به انسان داده شود و آدمی موفق شود آنها را در خود به وجود بیاورد، خیر دنیا و آخرت را به دست آورده است:
1. زهد در دنیا: این جمله به این معناست که انسان به لذات دنیا و نعمت‌های آن دلبستگی نداشته باشد، هرگز حاضر نباشد برای رسیدن به دنیا و شهرت و ثروت، گناهی مرتکب شود و حرام الهی را انجام دهد، آن‌قدر سخاوت داشته باشد که بتواند از پول بگذرد و به فقرا و نیازمندان کمک کند.
2. تفقه در دین: این جمله به این معناست که اعتقادات دینی را باید از روی دلیل و برهان و عمیق یاد بگیرد و در دین و دیانت فهمی عمیق و قوی داشته باشد.
3. بصیر بودن به عیوب خود: به این معنا که آدمی آن‌قدر مواظب نفس باشد و به عیوب خود مشغول باشد که از عیوب مردم غافل و تنها به فکر خود باشد.
* حجت‌الاسلام محمد فرضی پوریان استاد حوزه علمیه قم
====================
پی‌نوشت:
[1]. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407 ق، ج‏2، ص 130.

انتهای پیام/

واژه های کاربردی مرتبط
کتاب تسنیم - جنگ شناختی
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار فرهنگی
اخبار روز فرهنگی
مهمترین اخبار
hamrah aval
رازی
بانی مد
بیمه ملت
بیمه دات کام
الی گشت
مادیران
ایران پرس
triboon
بلیط هواپیما
هتل پارسیان
کارگزاری فارابی