«معجزه آبخیزداری»|۱۱۰ میلیون هکتار اراضی در معرض بیابانی شدن/ آبخیزداری راهکار بیابانزدایی است


«معجزه آبخیزداری»|110 میلیون هکتار اراضی در معرض بیابانی شدن/ آبخیزداری راهکار بیابانزدایی است

طبق بررسی های معتبر حدود ۵۵ درصد مساحت کشور را بیابان تشکیل می دهد. طرح های آبخیزداری و آبخوانداری از راه های موثر مقابله با بیابانزایی است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم «پرونده معجزه آبخیزداری»؛ بیابان ها و حاشیه کویرها، اکوسیستم های بی نظیر و سازگار با محیط زیست هستند که از تنوع مهم گیاهان و جانوری برخوردارند و جمعیتی بیش از 500 میلیون نفر یعنی نزدیک به 8 درصد از جمعیت جهانی نقش موثری در حفظ و حمایت از این سرمایه عظیم را عهده دار هستند. کشور ایران با وسعت حدود 165 میلیون هکتار در منطقه خشک و نیمه خشک قرار گرفته است. بر اساس آخرین آمار ارائه شده توسط سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور حدود 110 میلیون هکتار از این وسعت در معرض خطر بیابانی شدن قرار دارد.

آمارهای سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری نشان می دهد در حال حاضر وسعت بیابان های کشور به رقمی بالغ بر 32 میلیون هکتار می رسد که از این وسعت سطحی بالغ بر 5.7 میلیون هکتار بیابان های شدیدا در معرض فرسایش بادی و حرکت شن روان و مولد گردوغبار هستند. بنابر یک برآورد کلی 5.2 میلیون هکتار از این عرصه ها مولد طوفان های گردوغباری هستند که شعاع تاثیر آنها از محدوده منشا فراتر رفته و مناطق اطراف را تحت تاثیر خود قرار می دهد. روند افزایشی وسعت عرصه های بیابانی یا همان بیابانزایی بسیار نگران کننده است. گرچه آمار دقیقی ارائه نشده است ولی یک برآورد حکایت از افزایش 7 تا 10 درصدی در سال دارد.

طبقه بندی بیابان های ایران بر اساس میزان بارش

برای تعریف بیابان شاخص های متفاوتی ارائه شده است که یکی از این شاخص ها طبقه بندی بیابان بر اساس میزان بارش است. اکثر متخصصان و اقلیم شناسان از بین عناصر اقلیمی، میزان بارندگی را برای مشخص کردن محدوده های بیابانی به کار گرفته و در این میان اعدادی از 50 تا 250 میلیمتر و گاهی بیشتر را برای تعریف و تفکیک بیابان برشمرده اند. برای مقایسه مساحت بیابان های ایران از این منظر نقشه پهنه های بیابانی برای مقادیر بارندگی 50، 100، 150، 200 و 250 میلیمتر محاسبه و ترسیم شده است. مساحت یابی نقشه های تهیه شده نشان می دهد که چنانچه مقدار 50 میلیمتر بارندگی مبنای تفکیک مناطق بیابانی ایران قرار گیرد حدود 100 هزار کیلومتر مربع از مساحت ایران در زمره بیابان قرار می گیرد. مناطق بیابانی تعیین شده در این تعریف، سطح بسیار کوچکی از استان های یزد، سمنان و کرمان و مناطقی از نوار مرزی سیستان را در بر می گیرد.

طبقه بندی بیابان بر اساس میزان بارش 100 تا 250 میلیمتر

چنانچه رقم 100 میلیمتر بارندگی مبنای تفکیک بیابان باشد، 390 هزار و 97 کیلومتر از گستره کشور را مناطق بیابانی در بر می گیرد. بخش هایی از استان های یزد، اصفهان، سمنان، کرمان، خراسان، قم و نوار باریکی از مرزهای سیستان و بلوچستان با افغانستان در این محدوده قرار می گیرند. توزیع مکانی سطوح تحت تاثیر بارندگی 150 میلیمتر در کشور، مناطق مرکزی و شرقی کشور را در بر می گیرد و بجز لکه کوچکی از حوالی چابهار و بندرعباس سراسر ناحیه ساحلی جنوب کشور، خارج از این قلمرو قرار می گیرد. مساحت این مناطق معادل 679 هزار و 381 کیلومتر مربع محاسبه شده است. به استناد نقشه های تهیه شده مساحت مناطق با بارندگی 200 و 250 میلیمتر به ترتیب معادل 871859 کیلومتر مربع و 1060249 کیلومتر مربع برآورد شده است.

همچنین به دلیل تفاوت دامنه اعداد پیشنهادی بارندگی برای تفکیک مناطق بیابانی کشور از سوی مختصصان مختلف ارائه یک تعریف جامع یا یک طبقه بندی واحدی برای بیابان های ایران امکانپذیر نیست؛ زیرا ارقام مربوط به وسعت و پراکندگی بیابان ها از این جنبه تفاوت های آشکاری ارد. از این رو در معیار اقلیم برای شناسایی و تفکیک مناطق بیابانی ایران، فقط اشاره به میزان بارندگی کفایت نمی کند، بلکه برای تعیین ویژگی های بیابان علاوه بر میزان بارندگی باید از سایر عناصر جوی نیز کمک گرفت، زیرا تاثیر متقابل عوامل و عناصر جوی، فضای جغرافیایی بیابان را شکل می دهد.

55 درصد مساحت کشور بیابانی است

طبق مطالعات انجام شده، تلفیق نقشه های پنج عامل (اقلیم، زمین شناسی، ژئومورفولوژی، خاکشناسی و پوش گیاهی) مورد مطالعه دخیل در ایجاد شرایط بیابانی ایران، بیانگر آن است که مجموع سطوح بیابانی زیرپوشش این عوامل اعم از سطوح مشترک و غیرمشترک معادل 907 هزار و 290 کیلومتر (بیش از 90 میلیون هکتار) است که این مقدار 55 درصد از مساحت ایران را در برمی گیرد.

نکته پایانی آنکه به اذعان کارشناسان با توجه به حجم گسترده بیابان در ایران و در معرض بیابانی شدن 110 میلیون هکتار از اراضی کشور، باید عملیات آبخیزداری و آبخوانداری برای مقابله با گسترش بیابان انجام شود و این مساله در اولویت طرح های بیابانزدایی واقع شود و اعتبارات مناسب بدان اختصاص یابد و این مساله ای است که در برنامه ریزی ها و سیاستگذاری ها توجه چندانی بدان نمی شود. از این رو ضروری است این مساله مهم در تدوین قوانین و برنامه ریزی ها بدان اهتمام جدی صورت پذیرد.

از همین پرونده بیشتر بخوانید:

انتهای پیام/

 

 
واژه های کاربردی مرتبط
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار اقتصادی
اخبار روز اقتصادی
مهمترین اخبار
کارگزاری فارابی
hamrah aval
رازی
بیمه ملت
میهن
triboon
دیوار
بانک ایران زمین
فولاد
بلیط هواپیما
بانک سرمایه
آموزش خبرنگار