به گزارش خبرگزاری تسنیم از رباطکریم، آزادراه تهران–ساوه بهعنوان یکی از شریانهای حیاتی کشور، روزانه پذیرای بیش از 180 هزار وسیله نقلیه سبک و سنگین است. حجم سنگین تردد، مجاورت با شهرهای پرجمعیت و قرارگیری در محدوده صنعتی و ترانزیتی پایتخت، این محور را به یکی از مهمترین مسیرهای مواصلاتی استان تهران تبدیل کرده است.
با وجود اهمیت این آزادراه، در سالهای اخیر بروز تصادفات پرتلفات، فرسودگی زیرساختها و مشکلات ایمنی، دغدغه جدی مردم و مسئولان شده است. نقاط پرحادثهای همچون سهراه آدران، منجیلآباد و نسیمشهر در صدر اولویتهای راهداری قرار دارند.
از سوی دیگر، سرقت مکرر کابلها و تجهیزات روشنایی، مشکلات ناشی از فرسودگی سامانههای هوشمند و کمبود اعتبارات نگهداری جاده، روند خدمترسانی را دشوار کرده است. با این حال، اداره راهداری رباطکریم و بهارستان با برنامهریزی دقیق، اجرای پروژههای ایمنسازی و آمادگی کامل زمستانی تلاش دارد تا سطح ایمنی جادهها را ارتقا دهد.
در همین راستا، خبرنگار تسنیم گفتوگویی تفصیلی با مهدی شیرازی، رئیس اداره راهداری و حملونقل جادهای شهرستانهای بهارستان و رباطکریم، انجام داده که متن کامل آن را در ادامه میخوانید:
تسنیم: اتوبان تهران–ساوه یکی از پرترددترین محورهای کشور است؛ مهمترین چالشهای ایمنی و نگهداری این محور در محدوده شهرستانهای بهارستان و رباطکریم چیست؟
آزادراه تهران–ساوه با تردد روزانه بیش از 180 هزار وسیله نقلیه، یکی از پرترافیکترین مسیرهای کشور است. در این محور تردد خودروهای سبک و سنگین بهصورت همزمان جریان دارد که همین تداخل، عامل بروز برخی تصادفات با شدت بالا میشود. مجاورت این مسیر با شهرهای پرجمعیتی مانند رباطکریم، نسیمشهر و شهرکهای صنعتی و همچنین بازار تهران، تقاضای دسترسی به آزادراه را بسیار بالا برده است و همین دسترسیهای متعدد، یکی از چالشهای اصلی مدیریت و نگهداری محور محسوب میشود.
از سال گذشته تاکنون، حدود 8 کیلومتر نیوجرسی مفصلی در آزادراه تهران–ساوه نصب کردهایم تا پرتگاهها و نقاط خطرناک ایمن شوند. همچنین تعدادی از راههای دسترسی غیرمجاز مسدود شدهاند و این روند تا حذف کامل مسیرهای ناایمن ادامه خواهد داشت. اداره راهداری رباطکریم و بهارستان با ناوگان فعال شامل چهار دستگاه سنگین، شش دستگاه نیمهسنگین و چهار خودروی سبک و پرسنل آمادهبهکار، بهصورت شبانهروزی در حال خدمترسانی است. ما برای عملیات زمستانی نیز آمادگی کامل داریم و مخازن شن و نمک مجهز هستند. بزرگترین مشکل ما در حوزه تجهیزات، فرسودگی ناوگان است که البته در سطح استان عمومیت دارد.
تسنیم: بارها شاهد وقوع تصادفات مرگبار در محدوده سهراه آدران، نسیمشهر و منجیلآباد بودهایم؛ راهداری چه اقداماتی برای ایمنسازی این نقاط انجام داده یا در دستور کار دارد؟
در راستای حذف نقاط پرحادثه آزادراه تهران–ساوه، تمرکز اصلی ما بر اصلاح دسترسیها و تقاطعها بوده است. در کمتر از یک سال گذشته، چند اقدام اساسی انجام شده یا در دست اجراست. دسترسی نسیمشهر به آزادراه در هر دو باند شرقی و غربی اصلاح هندسی شده، قوسهای خطرناک بهبود یافته، سرعتگاهها و تابلوهای پیشآگاهی و هشداردهنده نصب شده و ایمنی ورودیها افزایش یافته است.
در نقطه احمدآباد جانسپار، باندهای افزایش سرعت اصلاح شده و در خروجی آدران نیز آسفالتریزی و ایجاد باند سرعت جدید انجام شده است. همچنین رمپ و لوپ رباطکریم به آزادراه تهران–ساوه با همکاری فرمانداری و شهرداری اجرا شده است. پروژه بزرگ پل رودخانه شور نیز در حال اجراست و فازهای آن پیشرفت قابل توجهی دارد. در محور رباطکریم–شهریار و زیرگذر منجیلآباد نیز عملیات اصلاح هندسی در حال انجام است که البته بهدلیل معارضات تاسیساتی با کندی مواجه بوده اما روند اجرایی آن ادامه دارد.
تسنیم: آیا برای رفع مشکل نبود روشنایی کافی و خطکشی استاندارد در بخشهایی از اتوبان تهران–ساوه، بهویژه در محدوده بهارستان، برنامه عملیاتی مشخصی دارید؟
آزادراه تهران–ساوه از نخستین پروژههای دارای سیستم روشنایی در استان تهران است، اما با گذشت بیش از 20 سال، تجهیزات آن فرسوده شدهاند. با این حال، نگهداری و تعمیر سیستم روشنایی بهصورت روزانه انجام میشود و در صورت بروز خرابی، بلافاصله اقدامات اصلاحی صورت میگیرد.
در حال پیگیری تأمین اعتبار برای تعویض چراغها با مدلهای LED هستیم تا مصرف انرژی کاهش یافته و کیفیت نور افزایش یابد. البته طبق مصوبات جدید صرفهجویی انرژی، موظفیم نیمی از چراغهای آزادراه را خاموش نگه داریم. بزرگترین معضل ما در این بخش، سرقت کابلها و تابلوهای فلزی است. کابلهای مسی از نیممتر تا چند ده متر سرقت میشوند و با وجود دستگیری سارقان، تکرار این پدیده موجب تحمیل هزینههای سنگین شده است. در حال حاضر گشتهای راهداری در محور مستقر هستند تا در کمترین زمان ممکن نسبت به جایگزینی تجهیزات اقدام کنند.
تسنیم: وضعیت دوربینهای نظارت تصویری و سامانههای هوشمند کنترل ترافیک در مسیر تهران–ساوه چگونه است؟ آیا این سامانهها در کاهش تصادفات مؤثر بودهاند؟
در حال حاضر در مسیر رفت و برگشت آزادراه تهران–ساوه 8 سامانه ثبت تخلفات هوشمند فعال داریم که در سال جاری دو سامانه جدید به آنها افزوده شده است. تا پایان سال نیز دو سامانه دیگر نصب خواهد شد. در محورهای فرعی مانند آدران، جاده قدیم ساوه و وهن آباد نیز سامانههای پلاکخوان و نظارت تصویری فعالاند.
عملکرد این سامانهها در کاهش تخلفات سرعت، سبقت غیرمجاز و تصادفات قابل توجه بوده است. افزایش چشمی این نظارتها باعث تغییر رفتار رانندگان شده و این مهم از اولویتهای راهداری است. برنامه ما توسعه مستمر این تجهیزات در تمام مسیرهای مواصلاتی رباطکریم و بهارستان است.
تسنیم: با توجه به عبور روزانه حجم بالایی از خودروهای سنگین در محورهای مواصلاتی بهارستان و رباطکریم، بهویژه در مسیر اتوبان تهران–ساوه و محور آدران، میزان تردد این وسایل نقلیه در شبانهروز چقدر است و چه تأثیری بر افزایش تصادفات، فرسایش آسفالت و هزینههای نگهداری جاده دارد؟
محور تهران–ساوه بهدلیل قرارگیری در مسیر ترانزیتی و صنعتی پایتخت، یکی از پرترددترین راههای عبور کامیونها و تریلیهاست. بر اساس آمار ما، حدود 30 تا 35 درصد ترافیک روزانه این محور را وسایل نقلیه سنگین تشکیل میدهند؛ یعنی بهطور میانگین بیش از 50 هزار دستگاه در شبانهروز از محدوده شهرستانهای رباطکریم و بهارستان عبور میکنند. این حجم تردد سنگین، علاوه بر فرسایش شدید روسازی، موجب افزایش هزینههای نگهداری، افزایش تصادفات و کاهش ایمنی راه میشود.
یکی از اثرات منفی این تردد بالا، تخریب زودهنگام لایههای آسفالتی و نشست موضعی جادههاست که هزینه ترمیم آنها چندین برابر مسیرهای کمتردد است. با این حال، اداره راهداری تلاش میکند با روکشهای موضعی، ترمیم شانهها و خطکشی مستمر، سطح سرویس جاده را در وضعیت مطلوب نگه دارد. همچنین نصب علائم هشداردهنده ویژه وسایل سنگین، ایجاد باندهای کاهش سرعت در ورودیها و کنترل هوشمند تخلفات از جمله اقداماتی است که برای کاهش تصادفات این بخش انجام شده است.
تسنیم: بر اساس آمار راهداری، چند نقطه حادثهخیز در حوزه استحفاظی بهارستان و رباطکریم شناسایی شده و تاکنون چه میزان از آنها ایمنسازی شدهاند؟
در بررسیهای کارشناسی، بیش از 15 نقطه حادثهخیز در محورهای اصلی و فرعی دو شهرستان شناسایی شده است. از این تعداد، تاکنون حدود 70 درصد با اجرای طرحهای اصلاح هندسی، نصب گاردریل، نیوجرسی و بهسازی علائم ترافیکی ایمنسازی شدهاند. در آزادراه تهران–ساوه نیز که حساسترین محور ماست، نقاط پرترافیکی همچون ورودی نسیمشهر، پل شور، خروجی آدران و محدوده احمدآباد جانسپار جزو نقاط حادثهخیز محسوب میشدند که بخش قابل توجهی از آنها اصلاح شده است.
بهطور خاص، پروژه پل رودخانه شور یکی از اقدامات مهم در حذف نقاط پرخطر است که اکنون پیمانکار آن در حال فعالیت بوده و عملیات سازهای و بتنریزی فاز دوم در حال انجام است. در سایر محورها نظیر رباطکریم–شهریار و جاده منجیلآباد نیز اصلاح زیرگذرها، نصب تابلوهای هشداردهنده و ایجاد شانه ایمن در دستور کار قرار دارد. ما با همکاری شورای ترافیک استان و کمیته ایمنی، هر سال بازبینی نقاط پرتصادف را انجام میدهیم تا ایمنی محورها بهصورت پویا و مستمر ارتقا یابد.
تسنیم: چه برنامهای برای اصلاح هندسی مسیرها، نصب علائم هشداردهنده و اجرای حفاظهای ایمنی (گاردریل و نیوجرسی) در محورهای روستایی و اصلی در دست اقدام است؟
یکی از اولویتهای اداره راهداری رباطکریم و بهارستان، اصلاح هندسی مسیرها و رفع نواقص ایمنی در محورهای اصلی و روستایی است. تاکنون در قالب چند طرح اجرایی، بیش از 10 کیلومتر شانهسازی و رفع اختلاف سطح کناره راهها انجام شده و نصب گاردریلهای جدید در محورهای پرتردد نظیر آدران و مهنآباد نیز بهپایان رسیده است.
در کنار آن، بهصورت روزانه عملیات جمعآوری نخالههای ساختمانی، پاکسازی سطح سوارهرو، نصب تابلوهای اطلاعاتی و بازسازی علائم مخدوش در حال انجام است. همچنین با مشارکت بخش خصوصی، خطکشی 60 کیلومتر از آزادراه تهران–ساوه با خط گرم اجرا شده و 20 درصد باقیمانده نیز پس از پایان عملیات روکش آسفالت انجام خواهد شد. در نقاط پرپیچ یا دارای دید کم، نصب مسیرنماهای استیل و تودلی، بشکههای ایمنی و تابلوهای بالاسری از دیگر اقدامات ما بوده است. این برنامهها با هدف کاهش تصادفات و ارتقای دید رانندگان بهصورت مستمر در حال پیگیری است.
تسنیم: در سالهای اخیر بارندگیهای فصلی و آبگرفتگی جادهها مشکلات زیادی ایجاد کردهاند، آیا طرحی برای بهسازی سیستم زهکشی و آبروهای جادهای در این شهرستانها وجود دارد؟
بله، با توجه به در پیش بودن فصل بارندگی و تجربه سالهای گذشته، بهسازی و لایروبی آبروها یکی از محورهای اصلی فعالیت راهداری است. در حال حاضر بیش از 40 دهانه پل و آبرو در محورهای اصلی لایروبی شده و عملیات رهاسازی آبهای سطحی در مسیرهای رباطکریم–آدران و آزادراه تهران–ساوه در حال انجام است.
بخش عمده آبگرفتگیها ناشی از استفاده غیرمجاز مردم از آبروها بهعنوان گذرگاه محلی است که موجب انسداد مسیرهای طبیعی آب میشود. این مسئله با همکاری دهیاریها و بخشداریها در حال ساماندهی است. در کنار آن، پروژه بازسازی پلهای فرسوده، از جمله پل رودخانه شور و اصلاح درز انبساط آنها نیز در دستور کار قرار دارد تا با بارشهای پاییزی و زمستانی، مشکلی از بابت هدایت روان آبها نداشته باشیم.
تسنیم: سهم اعتبارات راهداری و نگهداری راههای بهارستان و رباطکریم از بودجه استانی و ملی چقدر است و آیا این میزان پاسخگوی حجم تردد و آسیب جادههاست؟
در حال حاضر حدود 70 درصد اعتبارات ما از محل بودجههای ملی و 30 درصد از اعتبارات استانی تأمین میشود. اما واقعیت این است که حجم تردد و گستردگی شبکه راههای این دو شهرستان بهمراتب بیش از میزان تخصیص یافته است. محور تهران–ساوه بهتنهایی بیش از 270 کیلومتر راه همسنگ ( 6 لاین )دارد و نگهداری آن هزینههای سنگینی دارد.
با این وجود، تاکنون بیش از پنج هزار میلیارد ریال پروژه روکش آسفالت، خطکشی و ایمنسازی از طریق پیمانکاران بخش خصوصی انجام شده است. اگرچه این رقم قابل توجه است، اما برای نگهداری کامل همه مسیرها کافی نیست. ما پیگیر افزایش سهم اعتبارات از محل طرحهای ملی هستیم تا بتوانیم پروژههای نیمهتمامی مانند روکش محور وهنآباد–علیآباد و اصلاح گرههای ترافیکی را تکمیل کنیم.
تسنیم: چه میزان از وظایف نگهداری و ترمیم جادهها به پیمانکاران بخش خصوصی واگذار شده و آیا نظارت کافی بر عملکرد آنها صورت میگیرد؟
بیش از 70 درصد عملیات اجرایی و عمرانی راهداری در شهرستانهای رباطکریم و بهارستان توسط پیمانکاران بخش خصوصی انجام میشود. این شامل پروژههایی مانند روکش آسفالت، خطکشی، نصب علائم و حتی عملیات زمستانی در برخی نقاط است. حدود 20 تا 30 درصد فعالیتها نیز بهصورت مستقیم توسط نیروهای راهداری با استفاده از ماشینآلات خود اداره انجام میشود.
نظارت بر عملکرد پیمانکاران بهصورت مستمر و دقیق انجام میگیرد. کارشناسان ما بهصورت روزانه از محل پروژهها بازدید میکنند و گزارشها مستقیماً به اداره کل راهداری استان ارسال میشود. در صورت مشاهده ضعف یا تأخیر، تذکر کتبی داده شده و در موارد تخلف نیز پیمانکار از فهرست واجدان شرایط خارج میشود. هدف ما استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای سرعتبخشیدن به اجرای پروژهها در عین حفظ کیفیت و ایمنی است.
تسنیم: وضعیت ماشینآلات راهداری در این دو شهرستان چگونه است؟ آیا کمبود تجهیزات و نیروی انسانی بر سرعت واکنش در زمان بحران تأثیر گذاشته است؟
اداره راهداری شهرستان رباطکریم و بهارستان دارای چهار دستگاه سنگین، شش دستگاه نیمهسنگین و چهار دستگاه سبک فعال است. این ناوگان در سه نقطه اصلی آزادراه مستقرند تا در مواقع حادثه یا بحران، سریعاً وارد عمل شوند. از نظر موقعیت مکانی، این استقرارها منطقی و بهینه هستند، اما از نظر حجم ترافیک، گاهی خود ماشینهای ما در ترافیک آزادراه گرفتار میشوند که این مسئله طبیعی است.
مشکل اصلی ما مربوط به فرسودگی تجهیزات است. سن ناوگان راهداری بالا رفته و نیاز به نوسازی فوری دارد. با این حال، پرسنل ما با وجود محدودیتها، در تمامی شرایط جوی، حتی شبهای سرد زمستان، بهصورت آمادهباش هستند و هیچگاه خدماترسانی متوقف نشده است. برای عملیات زمستانی نیز مخازن شن و نمک کاملاً پر و آماده استفاده هستند و امسال همانند سال گذشته، مشکلی از این بابت نخواهیم داشت.
تسنیم: با توجه به افزایش جمعیت و گسترش شهرکهای صنعتی در منطقه، چه طرحهایی برای توسعه محورهای دسترسی و ایمنسازی مسیرهای کارگری و ترانزیتی در دستور کار دارید؟
توسعه محورهای دسترسی و ایمنسازی مسیرهای صنعتی و کارگری یکی از برنامههای میانمدت ماست. در محدوده شهرکهای صنعتی پرند، نصیرشهر و منجیلآباد، مطالعات اصلاح هندسی و توسعه باندهای دسترسی انجام شده و برخی پروژهها در مرحله عقد قرارداد با پیمانکار هستند.
محور وهنآباد–علیآباد یکی از اولویتهای مهم ماست. این مسیر سالها با گره ترافیکی مواجه بوده و بهدلیل دوخطه شدن مقطعی، تصادفات متعددی در آن رخ میداد. خوشبختانه عملیات تعریض این محور با انتخاب پیمانکار آغاز شده و امیدواریم با تأمین اعتبار لازم، این مشکل قدیمی حل شود. همچنین برای ورودی و خروجی شهرکهای صنعتی نیز برنامه نصب علائم هشداردهنده، خطکشی جدید و اجرای روشنایی موضعی در دستور کار قرار دارد.
تسنیم: آیا برای سال آینده برنامهای برای احداث یا تعریض مسیرهای جایگزین اتوبان تهران–ساوه به منظور کاهش بار ترافیکی و خطر تصادفات وجود دارد؟
موضوع احداث مسیر جایگزین برای آزادراه تهران–ساوه یکی از نیازهای اساسی استان تهران است، اما اجرای چنین پروژهای در حوزه اختیارات راهداری نیست و باید از سوی وزارت راه و شهرسازی و با اعتبارات ملی تأمین شود. ما پیشنهاد تعریض آزادراه را ارائه کردهایم و مطالعات مقدماتی آن نیز در دست بررسی است، اما تا این لحظه برنامه اجرایی قطعی برای احداث مسیر جدید ابلاغ نشده است.
اجرای این پروژه نیازمند بودجهای کلان و ملی است و در وهله نخست باید مطالعات ترافیکی و زیستمحیطی آن انجام شود. در حال حاضر تمرکز ما بر ایمنسازی مسیر موجود و ارتقای استانداردهای نگهداری است تا تا زمان تحقق طرحهای توسعهای، کمترین خطر متوجه کاربران جاده باشد.
گفتوگو: از احسان همتی
انتهای پیام /