به گزارش خبرگزاری تسنیم از ورامین، یکی از ویژگی‌های برجسته مردمان دشت ورامین در طول تاریخ، پیوند عمیق آنان با هنر و تولید صنایع دستی بوده است؛ پیوندی که نه‌تنها معیشت، بلکه هویت فرهنگی این سرزمین را شکل داده است. در میان این هنرهای ماندگار، شیشه‌گری و آبگینه جایگاهی ممتاز و ریشه‌دار دارد.

هنر شیشه‌گری ورامین قدمتی دیرینه دارد و شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در دوره سلجوقیان، هم‌زمان با شکوفایی معماری، آجرکاری و گچبری، آبگینه‌سازی نیز به اوج خود رسید و آثاری خلق شد که تلفیقی از مهارت فنی و ذوق هنری ایرانی بود. با وجود افول نسبی این هنر در برخی مناطق ایران طی دوران ایلخانان مغول، ورامین مسیر متفاوتی را تجربه کرد.

مهاجرت هنرمندان از ری به این منطقه و تبدیل ورامین به یکی از مراکز اداری و اقتصادی، موجب حفظ و تداوم شیشه‌گری در این دشت شد. در همین دوره، شکل‌گیری کارگاه‌های متعدد شیشه‌گری و رواج تولیدات فوتی و قالبی، ورامین را به یکی از کانون‌های مهم هنر آبگینه تبدیل کرد؛ جایگاهی که به‌تدریج نام این شهرستان را با شیشه پیوند زد.

در عصر صفویه، با گسترش مصرف ظروف شیشه‌ای در زندگی روزمره و حمایت حکومت از صنایع دستی، شیشه‌گری ورامین بار دیگر رونق گرفت و کارگاه‌های کوچک و بزرگ در این منطقه فعال شدند. دوران قاجار را می‌توان فصل طلایی شیشه‌گری ورامین دانست. نزدیکی به پایتخت، دسترسی بهتر به مواد اولیه، توسعه کوره‌ها و ورود رنگ‌ها و ترکیبات جدید، تنوع و کیفیت تولیدات را به‌طرزی چشمگیر افزایش داد. در همین دوره، شیشه‌گری سنتی به‌تدریج وارد مرحله تولید صنعتی شد؛ تحولی که هرچند ساختار تولید را تغییر داد، اما روح هنر دست‌ساز و خلاقیت استادکاران ورامینی همچنان حفظ شد.

در دوره پهلوی اول نیز با الگوبرداری از دوران شکوفایی صفویه و تأسیس کارگاه‌ها و کارخانه‌های شیشه‌گری در تهران، ری و ورامین، این هنر بار دیگر مورد توجه قرار گرفت و زیرساخت‌های آن تقویت شد.

امروز، شیشه‌گری ورامین یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های اقتصاد مبتنی بر هنر در کشور است. فعالیت ده‌ها کارگاه، اشتغال هزاران هنرمند و سهم عمده در تولید شیشه دست‌ساز ایران، نشان‌دهنده ظرفیت بالای این هنر در توسعه پایدار منطقه است.

تنوع تکنیک‌ها از شیشه‌گری فوتی و قالبی تا هنرهای تکمیلی همچون تراش، میناکاری، نقاشی، همجوشی و معرق شیشه، آبگینه ورامین را به محصولی با ارزش هنری و فرهنگی والا تبدیل کرده است. تشکیل انجمن صنفی شیشه و بلور و راه‌اندازی نخستین آموزشگاه تخصصی شیشه و آبگینه در شهرستان ورامین، نشانه‌ای از نگاه آینده‌محور به این میراث کهن و تلاش برای انتقال آن به نسل‌های بعد است.

در نهایت، ورامین امروز تنها یک مرکز تولید شیشه نیست، بلکه نگهبان بخشی از حافظه فرهنگی ایران‌زمین است؛ شهری که آتش کوره‌ها و شفافیت شیشه‌هایش، روایتگر تاریخ، هویت و توان هنرمند ایرانی بوده و می‌تواند در آینده‌ای نزدیک، با ثبت جهانی این هنر فاخر، نام خود را در نقشه میراث فرهنگی جهان تثبیت کند.

یادداشت:محمدرضا تاجیک_رییس اداره میراث فرهنگی ورامین

انتهای پیام/