به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، در ابتدا مروری بر 10 حدیث از امام جواد خواهیم داشت و در ادامه روایتی درس آموز از آن حضرت را بازگو می‌کنیم:

1-الْمُؤمِنُ یَحْتاجُ إلى ثَلاثِ خِصالٍ: تَوْفیقٍ مِنَ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، وَ واعِظٍ مِنْ نَفْسِهِ، وَقَبُولٍ مِمَّنْ یَنْصَحُهُ. (بحار‌الانوار، ج75، ص358) فرمود: مؤمن در هر حال نیازمند به سه خصلت است: توفیق از طرف خداوند متعال، واعظى از درون خود، قبول و پذیرش نصیحت کسى که او را نصیحت نماید.

٢- قالَ علیه‌السلام: مُلاقاةُ الاْخوانِ نَشْرَةٌ، وَ تَلْقیحٌ لِلْعَقْلِ وَ إنْ کانَ نَزْراً قَلیلاً. (بحار‌الانوار، ج71، ص353) فرمود: ملاقات و دیدار با دوستان و برادران [خوب]، سبب صفاى دل و نورانیّت آن مى‌گردد و موجب شکوفایى عقل و درایت خواهد گشت؛ گرچه در مدّت زمانى کوتاه انجام پذیرد.

٣- قالَ علیه‌السلام: إیّاکَ وَ مُصاحَبَةُ الشَّریرِ، فَإنَّهُ کَالسَّیْفِ الْمَسْلُولِ، یَحْسُنُ مَنْظَرُهُ وَ یَقْبَحُ أثَرُهُ. (بحار‌الانوار، ج71، ص198) فرمود: مواظب باش از مصاحبت و دوستى با افراد شرور؛ چون که او همانند شمشیرى زهرآلود، برّاق است که ظاهرش زیبا و اثراتش زشت و خطرناک خواهد بود.

4- قالَ علیه‌السلام: کَیْفَ یُضَیَّعُ مَنِ اللّهُ کافِلُهُ، وَکَیْفَ یَنْجُو مَنِ اللّه طالِبُهُ، وَ مَنِ انْقَطَعَ إلى غَیْرِ اللّهِ وَ کَّلَهُ اللّهُ إلَیْهِ. (بحار‌الانوار، ج68، ص155) فرمود: چگونه گمراه و درمانده خواهد شد کسى که خداوند سَرپرست و متکفّل اوست. چطور نجات مى‌یابد کسى که خداوند طالبش است. هر که از خدا قطع امید کند و به غیر او پناهنده شود، خداوند او را به همان شخص واگذار مى‌کند.

5- قالَ علیه‌السلام: مَنْ لَمْ یَعْرِفِ الْمَوارِدَ أعْیَتْهُ الْمَصادِرُ. (بحار‌الانوار، ج68، ص340) فرمود: هرکس موقعیت‌شناس نباشد، جریانات، او را مى‌رباید و هلاک خواهد شد.

6- قالَ علیه‌السلام: مَنْ عَتَبَ مِنْ غَیْرِ ارْتِیابٍ أعْتَبَ مِنْ غَیْرِ اسْتِعْتابٍ. (بحار‌الانوار، ج71، ص181) فرمود: سرزنش کردن دیگران بدون علّت و دلیل، سبب ناراحتى و خشم خواهد گشت، درحالى‌که رضایت آنان نیز کسب نخواهد کرد.

٧- قالَ علیه‌السلام: أفْضَلُ الْعِبادَةِ الاْخْلاصُ. (بحارالانوار، ج68، ص245) فرمود: با فضیلت‌ترین و ارزشمندترین عبادت‌ها آن است که خالص و بدون ریا باشد.

٨- قالَ علیه‌السلام: یَخْفى عَلَى النّاسِ وِلادَتُهُ، وَ یَغیبُ عَنْهُمْ شَخْصُهُ، وَ تَحْرُمُ عَلَیْهِمْ تَسْمِیَتُهُ، وَ هُوَ سَمّیُ رَسُول اللّهِ صلى‌الله‌علیه‌وآله وَ کَنّیهِ. (بحارالانوار، ج51، ص32) فرمود: زمان ولادت امام عصر علیه‌السلام بر مردم زمانش مخفى است، و شخصش از شناخت افراد غایب و پنهان است؛ و حرام است که آن حضرت را نام ببرند؛ و او هم‌نام و هم‌کنیه رسول خدا صلى‌الله‌علیه‌وآله است.

٩- قالَ علیه‌السلام: عِزُّ الْمُؤْمِنِ غِناه عَنِ النّاسِ. (بحارالانوار، ج72، ص109) فرمود: عزّت مؤمن در بى‌نیازى و طمع نداشتن به مال و زندگى دیگران است.

10- قالَ علیه‌السلام: مَنْ أصْغى إلى ناطِقٍ فَقَدْ عَبَدَهُ، فَإنْ کانَ النّاطِقُ عَنِ اللّهِ فَقَدْ عَبَدَ اللّهَ، وَ إنْ کانَ النّاطِقُ یَنْطِقُ عَنْ لِسانِ إبلیس فَقَدْ عَبَدَ إبلیسَ. (کافی، ج6، ص434) فرمود: هر کس به شخصى سخنران علاقمند و متمایل باشد، بنده اوست، پس چنان‌چه سخنور براى خدا و از احکام و معارف خدا سخن بگوید، بنده خداست، و اگر از زبان شیطان و هوا و هوس و مادیات سخن بگوید، بنده شیطان خواهد بود.

روایتی درس‌آموز 

وَ قالَ لِأبی جَعْفرِ الْجَوادُ(ع) رَجُلٌ: أوصِنی:  قالَ علیه السلام: وَتَقْبَلُ؟ قالَ: نَعَمْ.  قالَ: تَوَسَّدِ الصَّـبْرَ وَاعْتـَنِقِ الْفـَقْرَ وَارْفَضِ الشَّهَواتِ وَخالِفِ الهَوى وَاعْلَمْ أنَّکَ لَنْ تَخْلُو مِنْ عَیْنِ اللّه ِ فـَانْظُرْ کَیْفَ تـَکُونَ. مردى از امام جواد(ع) درخواست نصیحت کرد. حضرت فرمود: مى پذیرى؟ گفت: آرى. فرمود: صبر را بالش خودساز، فقر را در آغوش بگیر، لذتهـا را رهـا کن، بـا هـوس مخـالفت کـن ، و بدان که هرگز از دید خداوند بیرون نیستى، پس آنـگاه ببین در چـه حـالتى هسـتى.

فقرات این گفتار جامع را مرور کنیم:

1. تَوَسَّدِ الصَّـبْرَ؛ زیرا بن‌مایه همه بندگی صبر است؛ بندگی خداوند و انجام وظایف عبودیت صبوری می‌خواهد؛ چنان که ترک گناهان و لذایذ دنیوی نیازمند صبر است؛ همان گونه که باید با صبوری این همه ناراستی‌ها از دوست و دشمن را تحمل کرد. 

2. وَاعْتـَنِقِ الْفـَقْرَ؛ می تواند یکی از مفاهیم مورد نظر امام از فقر؛ همان زندگی زاهدانه یا فقر اختیاری و عامدانه باشد. زهد؛ یعنی بی رغبتی به دنیا.  تردیدی نیست که اقبال شگفت آور بسیاری از مردم به انباشت زر و سیم، آنان را از هر گونه رشد و تعالی بازداشته است. به قول حافظ: که قارون را غلط‌ها داد سودای زراندوزی

3. وَارْفَضِ الشَّهَواتِ؛ پیداست مراد امام شهوات گناه‌آلود است؛ همان شهواتی که امروزه بخشی از آن در قالب شهوات شنیداری و دیداری بسیاری از جوانان و نوجوانان را فریفته و در دام گناه فرو افکنده است. 
آیا بدون کنار زدن شهوات گناه آلود می توان نردبان تعالی را طی کرد؟!

4. وَخالِفِ الهَوى؛ ریشه همه گناهان حبّ به دنیا و هواطلبی است؛ همان واژه ای که برای بسیاری آشناست: «دلم چنین می خواهد»؛ «میلم چنین می‌طلبد.» پیداست که پیروی امیال نفسانی به منزله سوار شدن بر اسبی چموش است که بی درنگ انسان را در دره بیچارگی، بدنامی و بدعاقبتی ساقط خواهد کرد. 

5. وَاعْلَمْ أنَّکَ لَنْ تَخْلُو مِنْ عَیْنِ اللّه ِ فـَانْظُرْ کَیْفَ تـَکُونَ؛ این جمله به گمانم از همه فقرات دیگر شیرین تر و پرمعناتر است. باور به حضور خداوند انسان را مودب بار می‌آورد و ادب جوهر و جان همه اخلاق و اخلاق مداری است. 

خداوند به همه توفیق نیوشیدن گفتار سراسر درس و عبرت اهل بیت (ع) ارزانی دارد و دست و دامان ما را از برکات رشد و تعالی معنوی لبریز فرماید!

نویسنده: آیت الله علی نصیری، استاد حوزه و دانشگاه

انتهای پیام/