به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، قطعه 19 راه‌آهن خراسان جنوبی به‌عنوان یکی از سنگین‌ترین و فنی‌ترین بخش‌های ابرپروژه ریلی شرق کشور، این روزها با اجرای همزمان تونل‌ها، پل‌های خاص و عملیات سنگین خاکی در همه جبهه‌ها فعال است؛ قطعه‌ای 12 کیلومتری که با وجود پیشرفت فیزیکی مناسب و عملکرد مطلوب پیمانکار، ادامه شتابان آن به تأمین به‌موقع اعتبارات گره خورده است.

راه‌آهن خراسان جنوبی، مطالبه‌ای که امروز در قامت یکی از بزرگ‌ترین ابرپروژه‌های زیرساختی شرق کشور در حال اجراست، ریشه‌ای عمیق‌تر از آن دارد که در ذهن بسیاری نقش بسته است؛ مطالبه‌ای که نه‌تنها به دهه 80 شمسی بازنمی‌گردد، بلکه بنابر اسناد تاریخی، نخستین‌بار در سال 1347، یعنی یک دهه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، در رسانه‌های محلی خراسان جنوبی مطرح شده است؛ مطالبه‌ای 56 ساله که امروز به ایستگاه تحقق نزدیک شده است.

آغاز یک مطالبه از دل تاریخ مطبوعات

اگرچه در سال‌های اخیر و در مرور گزارش‌های رسانه‌ای، اغلب نقطه آغاز مطالبه اتصال خراسان جنوبی به شبکه ریلی کشور به دهه 80 نسبت داده می‌شد، اما آن‌طور که سید محمدرضا هاشمی، استاندار خراسان جنوبی در بازدید از قدیمی‌ترین روزنامه فعال استان در عصر حاضر بیان کرده اسناد موجود در آرشیو روزنامه «آوای بیرجند» یا همان «آوای خراسان جنوبی» امروز نشان می‌دهد این مطالبه نخستین‌بار در سال 1347 مطرح شده است.

بر اساس این اسناد مردم منطقه در آن زمان نیز خواستار اتصال بیرجند و شهرهای اطراف به شبکه حمل‌ونقل ریلی بودند؛ مطالبه‌ای که به‌دلیل شرایط سیاسی، اقتصادی و زیرساختی آن دوران، سال‌ها مسکوت ماند.

دهه 80؛ مطالبه‌ای که دوباره زنده شد

با این حال آنچه در حافظه رسانه‌ای خراسان جنوبی پررنگ‌تر است بازگشت جدی این مطالبه در دهه 80 شمسی است؛ به‌ویژه پس از تقسیم استان خراسان و تأسیس خراسان جنوبی به‌عنوان استانی مستقل. از همان سال‌ها، اتصال استان به شبکه ریلی کشور در صدر مطالبات مردمی، نخبگان و مسئولان محلی قرار گرفت.

در سال 1387، این مطالبه وارد مرحله‌ای رسمی‌تر شد؛ جایی که مجمع نمایندگان استان‌های خراسان رضوی، خراسان جنوبی و سیستان‌وبلوچستان طی نامه‌ای مشترک از رئیس‌جمهور وقت خواستند دستور لازم برای آغاز پروژه راه‌آهن در شرق کشور صادر شود.

آغاز عملیات؛ از آرزو تا واقعیت

با وجود این پیگیری‌ها، پروژه راه‌آهن خراسان جنوبی سال‌ها در پیچ‌وخم مطالعات، تأمین اعتبار و تصمیم‌گیری‌های کلان باقی ماند تا اینکه سرانجام اواسط سال 1398، عملیات اجرایی قطعه 16 این پروژه به سمت یونسی و در محدوده خراسان جنوبی، به طول 32 کیلومتر آغاز شد؛ نقطه‌ای که می‌توان آن را شروع عملی تحقق آرزوی دیرینه مردم استان دانست.

مصوبات دولت و شتاب پروژه

پس از آن، با دریافت دو مصوبه مهم هیئت وزیران طی مدت سه ماه، روند اجرای پروژه شتاب گرفت. این مصوبات شامل اختصاص فاینانس داخلی برای اتصال بیرجند به شبکه راه‌آهن سراسری از طریق ایستگاه یونسی و همچنین تخصیص 700 میلیون یورو فاینانس خارجی برای احداث راه‌آهن زاهدان ـ بیرجند بود؛ تصمیماتی که پروژه را وارد فاز جدیدی از اجرا کرد.

مطالبه‌ای که روی میز رئیس‌جمهور شهید قرار گرفت

با آغاز دولت سیزدهم، موضوع سرعت‌بخشی به اجرای راه‌آهن بیرجند ـ یونسی به‌عنوان یکی از مطالبات اصلی استان، در سفر رئیس‌جمهور فقید، آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی، به خراسان جنوبی مطرح شد. در همان سفر، رئیس‌جمهور دستور داد وزارت راه و شهرسازی این پروژه را تا حصول نتیجه به‌طور ویژه پیگیری کند.

در ادامه و با تأکید رئیس‌ جمهور شهید، موضوع تشکیل کنسرسیوم ریلی با مشارکت وزارت راه و شهرسازی و بانک‌های عامل در دستور کار قرار گرفت؛ موضوعی که در سومین سفر استانی دولت سیزدهم نیز به‌عنوان مصوبه رسمی ثبت شد.

گره تأمین مالی و مسیرهای پرپیچ‌وخم

در این مسیر، دیدارهای متعدد استاندار خراسان جنوبی با رئیس هیئت عامل صندوق توسعه ملی و مدیران عامل بانک‌های مختلف، منجر به اعلام آمادگی این صندوق برای پرداخت تسهیلات به پروژه ریلی استان شد. با این حال، موضوع تضامین مورد مطالبه از سوی صندوق توسعه ملی و بانک‌ها، بار دیگر وقفه‌ای در مسیر تأمین منابع مالی ایجاد کرد.

وحید داعی، مدیرکل سابق راه و شهرسازی خراسان جنوبی پیش‌تر در این باره گفته بود که رئیس‌جمهور شهید در سفر دوم خود به استان اعلام کرده بود: اگر از محل صندوق توسعه ملی به نتیجه نرسیدیم، تأمین اعتبار پروژه از محل تهاتر نفتی در دستور کار قرار می‌گیرد.

استجازه تاریخی و آغاز رسمی ابرپروژه

در نهایت، با پیشنهاد مکاتبه با مقام معظم رهبری و سران سه قوه و اخذ استجازه برای تأمین منابع مالی از محل تهاتر نفت، گره اصلی پروژه گشوده شد. با این تصمیم، ابرپروژه ریلی خراسان جنوبی وارد فاز اجرایی جدی شد.

نیمه شهریور سال 1402، با حضور رئیس‌جمهور شهید ایران، عملیات اجرایی هم‌زمان همه قطعات پروژه آغاز شد و سوت شروع راه‌آهن در خراسان جنوبی به صدا درآمد؛ لحظه‌ای که می‌توان آن را نقطه عطفی تاریخی در توسعه زیرساختی استان دانست.

مشخصات پروژه؛ ریل‌هایی به طول شرق کشور

راه‌آهن زاهدان ـ بیرجند ـ یونسی دارای 23 قطعه اجرایی است. این مسیر از زاهدان در شمال استان سیستان‌وبلوچستان آغاز شده و در امتداد شرقی، ضمن پوشش شهر زابل و مرز میلک افغانستان، از شهرهای نهبندان، سربیشه، بیرجند و قائن در خراسان جنوبی عبور می‌کند.

این خط ریلی در ادامه، با عبور از گناباد در خراسان رضوی، به خط موجود بافق ـ مشهد در ایستگاه یونسی متصل می‌شود و از این طریق، خراسان جنوبی برای نخستین‌بار به شبکه ریلی کشور متصل خواهد شد. در جنوب نیز این مسیر از طریق راه‌آهن زاهدان ـ بم و پروژه در حال احداث چابهار ـ زاهدان به شبکه سراسری ریلی پیوند می‌خورد.

قطعه 19؛ قلب سنگین ابرپروژه

در میان قطعات مختلف این پروژه عظیم، قطعه 19 یکی از سنگین‌ترین و پیچیده‌ترین بخش‌ها به شمار می‌رود؛ قطعه‌ای که به‌دلیل حجم بالای ابنیه فنی، تونل‌ها و پل‌های خاص، اهمیت ویژه‌ای دارد.

امیرحسن علیزاده‌مقدم، پیمانکار قطعه 19 در گفت‌وگو با تسنیم با تشریح مشخصات فنی این قطعه گفت: قطعه 19 به طول 12 کیلومتر تعریف شده که شامل 2 هزار و 100 متر تونل، یک‌هزار و 800 متر پل خاص و همچنین حدود 2 کیلومتر ترانشه و عملیات سنگین خاکی است.

وی افزود: تاکنون حدود 11 کیلومتر عملیات خاکی، اجرای آبروها و بخش عمده مسیر انجام شده و عملیات اجرایی پل‌های خاص نیز آغاز شده است. به‌طور کلی، حدود 8 کیلومتر از این قطعه به‌صورت مؤثر اجرا شده و برای ادامه عملیات در حدود 4 کیلومتر باقی‌مانده با مشکل کمبود اعتبار مواجه هستیم.

هزینه‌ها و مطالبات پیمانکار

پیمانکار قطعه 19 با اشاره به میزان هزینه‌های انجام‌شده اظهار کرد: تاکنون حدود 450 میلیارد تومان در این قطعه هزینه شده که از این میزان، نزدیک به 130 میلیارد تومان پرداخت شده و حدود 320 میلیارد تومان مطالبات معوق پیمانکار است.

علیزاده تأکید کرد: پروژه از نظر فنی هیچ مشکل خاصی ندارد و تنها مانع ادامه پرشتاب عملیات، کمبود منابع مالی است. در صورت تأمین اعتبار، امکان خرید میلگرد، سیمان، افزایش نیرو و تسریع روند اجرا فراهم خواهد شد.

وی همچنین به اشتغال‌زایی پروژه اشاره کرد و گفت: در حال حاضر 82 نفر در این قطعه مشغول به کار هستند که حدود 90 درصد آن‌ها نیروهای بومی منطقه هستند.

استاندار: قطعه 19 عملکرد مطلوبی دارد

سید محمدرضا هاشمی، استاندار خراسان جنوبی، نیز در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به اهمیت قطعه 19 گفت: این پروژه یکی از ابرپروژه‌های شرق کشور در مسیر راه‌آهن چابهار به آسیای میانه است. مسیر چابهار تا یونسی بیش از 950 کیلومتر طول دارد که طولانی‌ترین بخش آن، بیش از 450 کیلومتر، در محدوده استان خراسان جنوبی قرار گرفته است.

وی افزود: در قطعه 19، پیمانکار عملکرد بسیار مطلوبی داشته و تاکنون بیش از 14 ستون پل، که از بزرگ‌ترین پل‌های هوایی مسیر محسوب می‌شود، احداث شده است. همچنین مسیر راه‌آهن در سه نقطه نیازمند احداث تونل است که دو نقطه آن در محدوده آرین‌شهر بازگشایی شده و پروژه در آستانه اتمام قرار دارد.

تخصیص 3 همت اعتبار و فعالیت همه قطعات

در همین راستا، میر محمد مودی مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی نیز از فعالیت همه جبهه‌های اجرایی قطعه 19 خبر داد و گفت: استاندار خراسان جنوبی به‌تازگی از این قطعه بازدید کرد و روند اجرای تونل‌ها، پل‌ها و عملیات خاک‌ریزی مورد بررسی قرار گرفت. در حال حاضر همه جبهه‌های کاری قطعه 19 فعال است.

وی افزود: قطعه 19 در کنار قطعه 18 از نظر حجم عملیات، از سنگین‌ترین قطعات ابرپروژه ریلی استان است و خوشبختانه از پیشرفت فیزیکی مناسب و حتی جلوتر از برنامه زمان‌بندی برخوردار است.

مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی همچنین از تخصیص اعتبارات سفر ریاست‌جمهوری خبر داد و گفت: در مرحله نخست، حدود 3 همت اعتبار به پروژه راه‌آهن خراسان جنوبی اختصاص یافته و با تأکید رئیس‌جمهور، مقرر شده این میزان افزایش یابد.

مودی خاطرنشان کرد: در حال حاضر همه قطعات راه‌آهن در محدوده خراسان جنوبی، حدفاصل قطعه 10 تا 22، فعال هستند و عملیات اجرایی در همه این قطعات در حال انجام است.

پایان انتظار، آغاز توسعه

امروز پس از 56 سال انتظار راه‌آهن خراسان جنوبی دیگر یک رؤیا یا تیتر آرشیوی نیست؛ پروژه‌ای است زنده، فعال و در حال اجرا. پروژه‌ای که اگرچه هنوز با چالش‌هایی در حوزه تأمین اعتبار مواجه است، اما ریل‌های آن بر زمین واقعیت نشسته و نویدبخش فصلی تازه در توسعه شرق کشور است؛ فصلی که می‌تواند خراسان جنوبی را از بن‌بست جغرافیایی خارج کرده و به شبکه ملی و فراملی حمل‌ونقل متصل کند.

انتهای پیام/258