به گزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، وقتی صحبت از عدالت آموزشی می‌شود، ذهن‌ها اغلب به سمت ساختمان‌های فرسوده، کلاس‌های کانکسی یا کمبود معلم می‌رود؛ اما یافته‌های جدید علمی نشان می‌دهد که بی‌رحمانه‌ترین شکل نابرابری، نه در کلاس درس، بلکه پیش از نواختن زنگ مدرسه و بر سر سفره‌های خالی صبحانه رقم می‌خورد.

پژوهش‌های علوم اعصاب شناختی و اقتصاد آموزش پرده از واقعیتی تلخ برداشته‌اند؛ مغز دانش‌آموزی که بدون صبحانه وارد مدرسه می‌شود، در وضعیت «بقای زیستی» (Survival Mode) قرار می‌گیرد. پس از یک ناشتایی 10 تا 12 ساعته، افت شدید گلوکز و افزایش کورتیزول باعث می‌شود توانایی حافظه و یادگیری تا 30 درصد کاهش یابد. در این شرایط، دانش‌آموز «می‌شنود» اما «نمی‌فهمد»؛ زیرا مغز انرژی خود را از تحلیل و استدلال دریغ کرده و صرفاً برای زنده ماندن تلاش می‌کند.

این شکاف بیولوژیک دقیقاً همان نقطه‌ای است که فقر اقتصادی را به فقر آموزشی گره می‌زند. آمارها حاکی از آن است که در مناطق محروم و روستایی، بیش از 40 درصد دانش‌آموزان گرسنه به مدرسه می‌روند، در حالی که این رقم در مناطق برخوردار کمتر از 20 درصد است.

روایت رسمی: توزیع شیر در 17 منطقه و چالش‌های اقتصادی

نظام آموزشی چه پاسخی برای این بحران دارد؟ سارا موسوی، معاون تربیت‌بدنی و سلامت آموزش و پرورش آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با تأکید بر نقش حیاتی صبحانه در متابولیسم و یادگیری گفت: ما با برگزاری دوره‌های توانمندسازی و جشنواره‌های صبحانه سالم تلاش داریم فرهنگ تغذیه را اصلاح کنیم.

وی درباره سرنوشت طرح توزیع شیر در مدارس استان توضیح داد: در حال حاضر توزیع شیر در 17 منطقه با اولویت مناطق محروم و در چهار نوبت انجام شده است. با توجه به سردسیر بودن استان و کمبود نور خورشید، تأمین ویتامین D و کلسیم برای پیشگیری از ناهنجاری‌های اسکلتی دانش‌آموزان حیاتی است و پیگیر اجرای سراسری آن هستیم.

معاون تربیت‌بدنی و سلامت آموزش و پرورش آذربایجان شرقی البته از چالش‌های اجرایی نیز پرده برداشت و تصریح کرد: به‌جز کارخانه شیر پگاه، سایر شرکت‌ها به دلیل موانع اقتصادی همکاری لازم را نداشته‌اند که رایزنی برای رفع این مشکل ادامه دارد.

روایت میدانی: «دو سال است رنگ شیر را ندیده‌ایم»

اما آن سوی دیوارهای ادارات کل، واقعیت در مدارس روستایی چهره‌ای متفاوت دارد. مدیر یکی از مدارس روستایی استان در گفت‌وجوی بی‌پرده با تسنیم، ادعاهای موجود را به چالش کشید و گفت: حدود دو سال است که مدرسه ما هیچ سهمیه‌ای از شیر دریافت نکرده و وعده‌های وزیر درباره توزیع سراسری شیر همچنان در حد حرف باقی مانده است.

این مدیر مدرسه با اشاره به وضعیت معیشتی دانش‌آموزان افزود: بسیاری از بچه‌ها بدون صبحانه می‌آیند. ما در جلسات انجمن اولیا و بولتن‌های مدرسه مدام از اهمیت صبحانه می‌گوییم و حتی زنگ اول تلاش می‌کنیم بچه‌ها لقمه‌ای بخورند؛ اما واقعیت این است که تعدادی از دانش‌آموزان به دلیل مشکلات شدید اقتصادی خانواده، اساساً چیزی برای خوردن ندارند که همراه بیاورند. این دانش‌آموزان نیازمند حمایت واقعی هستند، نه شعار.

فاصله معنادار سیاست تا واقعیت

بررسی‌های میدانی تسنیم نشان می‌دهد که در استان آذربایجان شرقی تصویری دوگانه از وضعیت تغذیه حاکم است. در حالی که آموزش و پرورش از سفیران سلامت و جشنواره‌های صبحانه سخن می‌گوید، گزارش‌ها از مدارس حاشیه و روستاها حاکی از آن است که چرخه‌های فقر مانع از دسترسی کودکان به حداقل‌های کالری مورد نیاز برای یادگیری شده است.

عدالت آموزشی تنها با ساختن کلاس درس محقق نمی‌شود. وقتی مغز دانش‌آموز به دلیل گرسنگی توان پردازش اطلاعات را ندارد، بهترین معلم‌ها و هوشمندترین کلاس‌ها نیز بی‌اثر خواهند بود. به نظر می‌رسد تا زمانی که امنیت غذایی دانش‌آموزان مناطق محروم تضمین نشود، چرخه بازتولید فقر در نسل‌های آینده همچنان با قوت به کار خود ادامه خواهد داد.

انتهای پیام/