به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، لیلی عزالدینلو به مناسبت 15 فروردین روز ملی ذخایر ژنتیکی با بیان اینکه تنوع ژنتیکی یکی از اجزای اصلی تنوع زیستی و اساس تنوع گونه و اکوسیستم است، اظهار کرد: جمعیتها برای سازگاری با تغییرات محیطی، نیازمند تنوع ژنتیکی هستند و بر همین اساس حفظ تنوع ژنتیکی یکی از الویتهای سه گانه در جهان شمرده میشود.
وی افزود: تنوع ژنتیکی برای حفظ بقا و پتانسیل تکامل و سازش جمعیتها و گونهها بسیار ارزشمند است و بقای طولانی مدت گونه را تضمین کرده و برای پایداری کل اکوسیستم اهمیت دارد از اینرو کاهش تنوع ژنتیکی به معنای کاهش توانایی جمعیتها برای سازگاری با تغییرات محیطی از طریق انتخاب طبیعی است.
رئیس گروه ژنتیک دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی گفت: با توجه به نرخ رو به رشد انقراض گونهها، بسیاری از زیستشناسان معتقدند که امروزه وارد دوره ششم انقراض دسته جمعی گونهها شدهایم و این سرعت رشد در طول قرن آینده، بسیار نگران کننده است. حال سوال اینجاست که چرا گونههای بسیار زیادی در معرض خطر انقراض هستند؟ پاسخ در بسیاری از شرایط، فعالیتهای انسانی است.
عزالدینلو بیان کرد: کشاورزی، جنگل تراشی، معدنکاری، سدسازی و شهرسازی، زیستگاه تعداد بیشماری از گونهها را در سرتاسر دنیا نابود کرده است. گونههای بسیار زیادی به دلیل ورود گونههای وارداتی توسط انسان به صورت عمدی یا غیرعمدی در معرض نابودی قرار گرفتهاند. شکار، صید و تجارت گونهها و اجزای آنها به بهرهبرداری بیرویه از آنها منجر شده است و بسیاری از گونهها از آلودگیهای صنعتی و کشاورزی متأثر شدهاند.
وی افزود: فرآیندهای تهدیدکننده بسیار متنوع هستند ولی نتیجه همه آنها کاهش اندازه جمعیتهای وحشی و کاهش تنوع ژنتیکی گونهها است. تاکنون تنوع ژنتیکی در هزاران گونه مورد ارزیابی قرار گرفته و تحلیل صدها مجموعه داده، نشان میدهد که تنوع ژنتیکی به ویژه از زمان انقلاب صنعتی به بعد در حال کاهش است.
رئیس گروه ژنتیک دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی ادامه داد: در چنین شرایطی است که حفاظت ژنتیکی اهمیت پیدا می کند. نادیده گرفتن مباحث ژنتیکی در مدیریت گونهها اغلب منجر به مدیریت نامطلوب شده و در برخی موارد سبب اتخاذ تصمیمات فاجعه بار میشود. امروزه ژنتیک به جز جداییناپذیر از علم حفاظت تبدیل شده است.
عزالدینلو تصریح کرد: ژنتیک حفاظت یک علم جدید است که از ژنتیک تکامل ( Evolutionary genetic ) منشعب شده است و برگرفته از تمام رشتههای زیستشناسی است. در ژنتیک حفاظت از نظریهها و تکنیکهای ژنتیکی به منظور کاهش خطر انقراض گونههای در معرض تهدید استفاده میشود.
وی تأکید کرد: هدف بلندمدت ژنتیک حفاظت، حفظ گونهها به صورت موجوداتی پویا است که قادر باشند بر تغییرات محیطی فائق آیند. ژنتیک حفاظت در شاخههای متعددی فعالیت میکند و تمرکز آن، بررسی عواملی است که منجر به کوچک شدن جمعیتها میشود.
رئیس گروه ژنتیک دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی اضافه کرد: علاوه بر این، ژنتیک حفاظت با استفاده از آنالیزهای ژنتیک مولکولی به تشریح جنبههای زیست شناختی گونههایی که به حفاظت نیازمند هستند، میپردازد. ژنتیک حفاظت یک دانش کمی است که نقطه قوت آن در پیشبینیهایش نهفته است.
عزالدینلو گفت: موضوعاتی که در ژنتیک حفاظت به آنها توجه خاص میشود، فشار درونآمیزی بر تولید مثل،کاهش تنوع ژنتیکی که منجر به کاهش سازگاری گونه با تغییرات محیط میشود، بخشبندی جمعیتها و کاهش جریان ژنی، رانش ژنتیکی، پالایش جهشهای زیانبار، مدیریت ژنتیکی جمعیتهای کوچک و محصور، رفع ابهامات تاکسونومیکی، تعریف واحدهای مدیریتی در داخل گونهها، استفاده از آنالیزهای ژنتیک مولکولی در مسائل حقوقی و پزشکی قانونی هستند.
وی افزود: یکی از پیش شرطهای ضروری برای مدیریت ژنتیکی جمعیتهای یک گونه، تشخیص وضعیت ژنتیکی آنهاست. به عنوان مثال عواملی نظیر رانش ژنتیکی، پدیده گردنه بطری، انتخاب طبیعی و روش تولید مثل از مهمترین عوامل موثر بر تنوع ژنتیکی هستند.
رئیس گروه ژنتیک دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی توضیح داد: اصلیترین چالش برطرف نشده در ژنتیک حفاظت، مدیریت جمعیتهای بخشبندی شده جهت حداقل کردن پس رفت همخونی و افت تنوع ژنتیکی است. برای حداقلسازی خطرات انقراض، جابجایی افراد بین زیر جمعیتهای جدا از هم یا ایجاد دالانهایی، جهت برقراری جریان ژنی بین آنها ضروری است. البته چنین امکاناتی در موارد بسیار محدود فراهم میشود.
عزالدینلو تصریح کرد: از طرف دیگر باید به اختلاط گونهها، زیر گونهها یا جمعیتهایی که با شرایط محیطی مختلف سازگار شدهاند نیز توجه داشت، زیرا چنین آمیختهگریهایی میتوانند اثرات زیانباری بر تولیدمثل و بقا داشته باشد.
وی گفت: حفاظت ژنتیکی یکی از روش های کاربردی و نسبتاً دشوار حفاظت است که در آن چگونگی استفاده از دادههای ژنتیکی برای تعیین گونهها و جمعیتهای متمایز به عنوان جمعیتها و گونههای قابل حفاظت مورد مطالعه قرار میگیرد.
رئیس گروه ژنتیک دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی خاطرنشان کرد: در حفاظت ژنتیکی با بهرهگیری از ژنتیک مولکولی میتوان برای مدیریت جمعیتهای وحشی و یا در اسارت، تصمیمهای درستی اتخاذ کرد.
شایان ذکر است روز 15 فروردین سالروز صدور دستور تشکیل زیست بانک کشور از سوی مقام معظم رهبری به جهاد دانشگاهی، به عنوان روز ملی ذخایر ژنتیکی نامگذاری و در تقویم رسمی درج شده است.
انتهای پیام/