به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، ایستگاه پایانی سال 2025 میلادی و ورود به سال جدید برای ترکیه، از حیث ارزیابی رویدادهایی که از سر گذرانده، نقطه مهمی است. به گواه اغلب تحلیلگران و ناظران سیاسی، ترکیه سال سخت و دشواری را سپری کرد و در مورد سال جدید نیز، چشمانداز روشنی وجود ندارد.
بدون شک، جدیترین مشکل ترکیه در سال 2025 میلادی، فرسایش ثبات اقتصادی و رفاه اجتماعی بود. اگرچه دولت اردوغان سعی کرد از طریق سیاستهای پولی سختگیرانهتر و سیگنالهای اقتصادی به سبک مهمت شیمشک، اضاع را کنترل کند، اما تورم بالا همچنان پابرجا ماند، قدرت خرید همچنان کاهش یافت و توزیع درآمد بدتر شد.
لیره ترکیه از نظر ساختاری در ردیف ضعیفترین واحدهای پولی باقی ماند و در نتیجه پساندازها به طلا، ارز یا املاک و مستغلات روی آورد و رشد به طور فزایندهای به مصرف متکی بود تا بهرهوری. در این سال، معضلاتی مانند بیکاری گسترده جوانان، فقر طبقه متوسط و افزایش بدهی خانوارها، این حس را که سیستم اقتصادی دیگر برای شهروندان عادی کار نمیکند، عمیقتر کرد.
تنش در سیاست داخلی و خارجی
دولت اردوغان تلاش کرد تا با پروژه انحلال و خلع سلاح پ.ک.ک، شرایط خوبی را رقم بزند. اما همزمان، با مخالفین و رقبا از درِ جنگ و تنش وارد شد و ترکیه با بحران عمیقی در حکومتداری و مشروعیت مواجه بود.
در سالی که سپری شد، نظام سیاسی در ترکیه همچنان بسیار متمرکز، با نظارتهای نهادی ضعیف، پارلمان محدود و استقلال قضایی محدود باقی ماند و حذف رقبای قدرتمندی مانند اکرم امام اوغلو شهردار سابق استانبول، اعتبار دولت و نهاد قضایی ترکیه را زیر سوال برد.
این امر به افزایش قطبی جامعه انجامید و بیاعتمادی شهروندان نسبت به نهادها به سطوح نگرانکنندهای رسید. در همین حال، فرسایش شایستهسالاری، محدودیتهای رسانهها و جامعه مدنی و کاهش فضا برای روشنفکران مستقل، فضایی از رکود سیاسی ایجاد کرد.
در سیاست خارجی، ترکیه در سال 2025 میلادی با کاهش اهرمهای نفوذ مواجه شد. روابط با غرب شکننده باقی ماند و رکود و انجماد در روابط با اتحادیه اروپا و بیاعتمادی در روابط با ناتو، دولت اردوغان را در شرایط دشواری قرار داد.
شکست سنگین ارسین تاتار نامزد مورد حمایت ترکیه در انتخابات ریاست جمهوری قبرس شمالی، رویای استقلال ترکها در جزیره را نقش برآب کرد و در مدیترانه شرقی، ترکیه در برابر آمریکا، رژیم صهیونیستی، یونان و دیگران، عملاً در موضع ضعف و انزوا قرار گرفت. در دریای سیاه نیز، ترکیه در جریان درگیری روسیه – اوکراین، عملاً در تردید و بیتصمیمی ماند.
طاها آک یول از تحلیلگران مشهور ترکیه میگوید: «سال 2025 سال بدی برای ترکیه و جهان بود و حقیقتاً سالی پر از مشکل را پشت سر گذاشتیم. تنها اشاره به نسلکشی فاشیستی اسرائیل در غزه کافیست تا سال 2025 را به نام سال شرمساری ثبت کنیم. ظاهراً آتشبس برقرار شده اما اسرائیل هنوز هر زمان که بخواهد غیرنظامیان را بمباران میکند و دسترسی به کمکهای بشردوستانه همچنان محدود است. البته یکی از عوامل متعددی که سال 2025 را به سالی بد برای جهان تبدیل کرد، خودنمایی فردی بیثبات و خودبزرگبین به نام دونالد ترامپ بود. آمریکا در سال 2012 در شاخص شادی رتبه یازدهم را داشت، ولی در سال 2025 به رتبه 24 سقوط کرد و در واقع، بدبینی در آمریکا بود که ترامپ را به قدرت رساند».
آک یول در ادامه میگوید: «ترکیه در شاخص شادی جهانی، به طور مداوم در میان کشورهای ناراضی قرار دارد و هر سال چند امتیاز به بالا یا پایین نوسان میکند. در شاخص 2025، ما در رتبه 94 قرار داریم. به همین خاطر در گزارش کمیسیون اروپا درباره ترکیه در نوامبر 2025 میلادی، به این موارد منفی اشاره شد: پسرفت و نگرانیهای جدی در اغلب زمینهها. بدون شک، این نگرش کمیسیون اروپا به ترکیه، بدبینانه نیست. بیایید از خودمان بپرسیم: کدام یک از مشکلاتی که مردم را در ترکیه ناراضی میکند، بهبود یافته است؟ توزیع درآمد؟ تورمی که شهروندان احساس میکنند؟ قانون؟ عدالت؟ آزادیها؟ روابط مدنی در سیاست؟ آیا تحولاتی رخ داده که خشم ما را تسکین دهد، ما را آرام کند و لبخند را به چهره ما بیاورد؟ آیا نهادِ سیاست زبان خشم و خشونت را کنار گذاشته است؟ آیا قطبی شدن را کنار گذاشته است؟»
طبق نظرسنجی دسامبر 2025 گالوپ، ترکیه از نظر درصد افرادی که میگویند در زندگی روزمره خود احساس خشم میکنند، در بین همه کشورها رتبه ششم را دارد. درصد افرادی که در ترکیه میگویند در زندگی روزمره خود احساس خشم میکنند، 38 درصد است که بالاتر از میانگین جهانی 22 درصدی است. به این ترتیب، ترکیه از نظر احساس خشم و ناآرامی در زندگی روزمره شهروندان، در کنار قبرس شمالی، لبنان، افغانستان، عراق، سیرالئون، ارمنستان، فلسطین و اردن قرار گرفته است.
آک یول در ادامه میگوید: «نیاز اصلی ترکیه چیست؟ یک رهبر معقول، آرام، آگاه و بالغ که به مشکلات بپردازد و در مورد راهحلها صحبت کند، یا رهبری که برای حذف رقیب و مخالف، به فکر قانونسازی باشد؟! این یک چرخه معیوب است. مشکلات ما فقط در محیطی با آرامش اجتماعی و با ذهنیت علمی و برنامههای مبتنی بر داده قابل حل است و نه رای دادن بر اساس خشم و احساسات. همچنان که مهمت شیمشک وزیر امور مالی و دارایی بارها اشاره کرده، ترکیه راهی جز بازگشت به مسیر عقلانیت ندارد. به قول الکسی دو توکویل از پیشگامان بزرگ اندیشه دموکراتیک و علوم سیاسی، دولت نباید به فکر پرداخت رشوه به مردم از محل منابع عمومی باشد. چرا که چنین رفتاری باعث انحطاط دموکراسی، ترویج عوامفریبی و فریب انتخاباتی میشود».
چالشهای سال جدید
سیاست خارجی ترکیه در سال 2026 میلادی نیز در برابر چالشهای مهمی قرار دارد. منصور آک گون از تحلیلگران ترکیه درباره این موضوع نوشته است: «ترکیه در سال جدید میلادی، چگونه میتواند سیاست خارجی خود را در حوزههای اوکراین، قبرس، سوریه، لیبی، غزه، آفریقا و روابطش با اتحادیه اروپا و آمریکا را به درستی مدیریت کند؟ این سوال مهمی است که ساعتها به آن فکر کردم. از هوش مصنوعی جیمنی هم برای رسیدن به پاسخ کمک گرفتم. راستش را بخواهید، با یک الگوریتم خوشبینانه به من پاسخ داد. خلاصهاش این بود: ترکیه تلاش کند تا یک نقش ترکیبی پیدا کند که شامل حامی اصلی دولتسازی جدید در سوریه و نیروی متعادلکننده در بحرانهای جهانی مانند اوکراین و غزه باشد. ترکیه در سال 2026 از همکاری استراتژیک خود با دولت جدید دمشق برای پایان دادن کامل به حضور نهادهای اقماری پ.ک.ک در شمال شرقی سوریه استفاده خواهد کرد. در قبرس از ابزار دیپلماسی بهره میگیرد و در لیبی، توازن نظامی ایجاد شده در سال 2026 به یک مدل همکاری اقتصادی و متمرکز بر انرژی تبدیل خواهد شد. همچنین به عنوان تنها واسطه قابل اعتماد بین روسیه و غرب باقی خواهد ماند. این کشور کنوانسیون مونترو را با دقت اجرا خواهد کرد و از تبدیل شدن دریای سیاه به منطقه درگیری جلوگیری خواهد کرد، در عین حال موضع خود را در دفاع از تمامیت ارضی اوکراین حفظ کرده و همکاری در صنعت دفاعی را تعمیق خواهد بخشید».
به باور منصور آک گون، لازم است ترکیه در سال 2026، در بازسازی غزه و افزایش مشروعیت بینالمللی دولت فلسطین بر اساس راهحل دو دولت، نقش «ضامن» و «تسهیلکننده» را بر عهده بگیرد.
ترکیه همچنان متکی به سیاست عملگرایی ترامپ خواهد بود و امیدوار خواهد بود در مواجهه با اتحادیه اروپا، امکان مذاکرات آسانتر در مورد مسائل فنی اما حیاتی مانند بهروزرسانی اتحادیه گمرکی را فراهم میکند. اما نگرش ترکیه نسبت به آفریقا، این است که به عنوان یک تأمینکننده صنایع دفاعی و یک شریک جامع امنیتی و انرژی عمل کند.
انتظار میرود در سال 2026 روابط اقتصادی بین دو ترکیه و سوریه به سطح «مشارکت استراتژیک» برسد و توافقنامه «منطقه انحصاری اقتصادی» بین ترکیه و دولت جدید سوریه امضا شود که شامل فعالیتهای مشترک اکتشاف نفت و گاز طبیعی در شرق مدیترانه است.
پس از خط لوله گاز طبیعی کیلیس-حلب که در سال 2025 تکمیل شد، قرار است یک خط برق ولتاژ بالا در اوایل سال 2026 عملیاتی شود که ترکیه را قادر میسازد تا 500 مگاوات برق به سوریه صادر کند و شرکتهای ترکیهای در نوسازی و بهرهبرداری از فرودگاه بینالمللی دمشق، نقش ایفا خواهند کرد.
در صورتی که این موارد به درستی پیش برود، انتظار میرود، تا پایان سال 2026 تقریباً 1 میلیون سوری دیگر از ترکیه به کشورشان بازگردند.
انتهای پیام/