به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، انسجام اجتماعی، همان نغمه پنهانی است که اگر از یاد برود، حتی شکوفههای پیشرفت نیز بیریشه خواهند شد. تنها زمانی آسمانِ جامعه، زیبا بهنظر میرسد که تک تک ستارههایش باوری مشترک در سینه داشته باشند تا خوش بدرخشند. ما در سرزمینی زندگی میکنیم که تاریخش با تاروپودِ همبستگی بافته شده؛ از حماسههای فردوسی تا پندهای سعدی، همه گواه این حقیقتاند که ملتی پایدار میماند که "دلهایش به یک آواز بتپد". انسجام اجتماعی، همان راز ماندگاری است که امروز، گاه به نظر میرسد این آواز، آهستهتر به گوشمیرسد. رازی که اگر از یاد برود، هیچ دیواری، هرچند بلند، نمیتواند جای آن را پر کند. این انسجام، نه در سنگفرش خیابانها، که در نگاههای مشترک مردمان یک سرزمین ریشه دارد.
ایران میتواند با کمک انسجام اجتماعی دوباره، آسمانِ همدلی را بر فراز این خاک بگستراند. ما مردم با همبستگی در برابر دشمنان پنهان کشورمان میتوانیم کاری کنیم که هر کودک ایرانی، با شنیدن نام "ایران"، نه فقط جغرافیا، که "تعلق" را در ذهن خود تصور کند. در همین راستا خبرنگار تسنیم در گفتوگویی با دکتر امانالله قرائیمقدم استاد جامعهشناسی دانشگاه خوارزمی به راههای تبدیل تهدیدهای امروز به فرصتهای فردا پرداختهاند که در ادامه میخوانید.
از آموزشِ هویت ملی، تا نقشِ عدالت در انسجام اجتماعی
تسنیم: چگونه میتوان انسجام اجتماعی را از یک شعار به واقعیت تبدیل کرد؟
قرائی: به نظر بنده انسجام اجتماعی تنفس جمعی یک ملت است و همانگونه که تنفس برای بدن انسان حیاتی است انسجام اجتماعی نیز برای مردم یک سرزمین ضروری است.به تعبیر دیگر، انسجام اجتماعی سرمایه ای است که زیربنای توسعه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است که همین مفهوم به دودسته ی انسجام ارگانیکی و انسجام مکانیکی تقسیم میشود.
برای درک بهتر انسجام ارگانیکی میتوان آن را به بدن انسان شباهت داد، همه اعضای جامعه مانند اعضای یک بدن، به هم پیوستهاند و آگاهند که هر بخش در جای خود حیاتی است. در این جامعه، انسجام پرقدرت است که به توسعه پایدار منجر میشود و حقوق، فرصتها و امتیازات به صورت عادلانه توزیع میشود و تبعیضی وجود ندارد. در انسجام مکانیکی که همچون قطعات یک ماشین عمل میکند، افراد بدون آگاهی از نقش جمعی، صرفاً در کنار هم قرار میگیرند که این نوع انسجام ضعیف است و به توسعه پایدار منجر نمیشود.
تسنیم: برای تحقق انسجام اجتماعی به معنای واقعی، چه موانعی وجود دارد؟
قرائی: متاسفانه تبعیض ساختاری موجب ضعف اعتماد مردم میشود و درنهایت گسست نسل اتفاق می افتد. جوانان امروز خردگرا هستند و اگر احساس کنند جامعه به ارزشهای آنها بیتوجه است، از هویت جمعی فاصله میگیرند و همین امر انسجام اجتماعی را از بین می برد.جامعه برای انسجام ملی باید درجهت منسجم کردن مردم تلاش کند و قدم اول این امر توجه و رفع نیازهای مردم است.
تسنیم: از نظر شما، راهکار تقویت انسجام اجتماعی چیست؟
قرائی: اگر بخواهم راهکارهای تقویت انسجام اجتماعی را عنوان کنم میتوان به عدالت محوری، آموزش و فرهنگسازی و ترویج ارزش های ملی و میهنی از طریق مدارس مثل مطالعه تاریخ ایران و بزرگداشت اسطوره های ملی همانند فردوسی و قهرمانان ملی از طریق رسانه ها و فضای مجازی اشاره کرد که این مهم، در تقویت ساختارملی وپیوند میان نسل جوان و جامعه نقش بسزایی دارد.
ضرورت تقویت رسانههای داخلی در انسجام ملی
تسنیم: قدم نخست در ایجاد انسجام اجتماعی چیست؟
قرائی: در وحله اول، تقویت رسانههای داخلی برای ایجاد همبستگی ملی یکی از راه های پررنگ شدن انسجام اجتماعی است، نقش نهاد های مدنی و مذهبی جهت تولید محتوای جذاب با هویت ایرانی برای مقابله با تهاجم فرهنگی و تشویق به مشارکت جوانان در تصمیمگیریهای اجتماعی، نقش کلیدی دارد.
تسنیم: چه مدت زمانی نیاز است، تا انسجام اجتماعی محقق شود؟
قرائی: انسجام اجتماعی پروسهای درازمدت است و البته نیازمند عزم ملی است، اگر مردم احساس کنند جامعه مال آنهاست و همه به یک چشم دیده میشوند، توسعه در تمام حوزهها ممکن خواهد شد. وگرنه شاهد افزایش خودکشی و کاهش کارایی جمعی خواهیم بود. زمانی انسجام اجتماعی محقق میشود که مردم برای برای آنچه که معتقد هستند تلاش کنند و این امر باید همراه با باور قلبی باشد.
تسنیم: مردم در انسجام ملی چه نقشی دارند؟
قرائی: مردم نیز در قبال جامعه موظف هستند باید برای سرزمین خود در جهت توسعه و پیشرفت تلاش کنند تا با همبستگی و همدلی حیله و برنامههای دشمن را از بین ببرند. مردم باید بدانند که وطن خانه آنهاست و به هرگونه تعرض به خاک این خانه، برخورد کنند همچنین در جهت پررنگ شدن هویت ملی تمام قد در برابر جنگ نرم دشمن بایستند. مردم باید بدانند که هرفرد در جامعه نقش اساسی دارد و بودن یا نبودن آن فرد در زنجیره انسجام ملی موثر است. زمانی که فرد ارزش و جایگاه خود را در جامعه پیدا و باور کند دیگر تهاجم فرهنگی دشمن معنی ندارد.
لزوم حفظ هویت اصیل ایرانی با انسجام ملی
تسنیم: چگونه میتوان انسجام اجتماعی را برای نسل جوان امروزی باز تعریف کنیم؟
قرائی: در ابتدا باید بدانیم که انسجام اجتماعی راز ماندگاری هویت ملی است و نسل جوان در چگونگی این ماندگاری نقش والایی دارد. در ابتدا با بررسی علاقمندیهای نسل امروز باید دید که چه سبک محتوایی برای آنان جذاب است. سپس باید ارزش های ایرانی اسلامی را با همان محتوای جوانپسند همانند موسیقی و برنامههای آموزنده از طریق شبکههای اجتماعی باز تعریف کنیم همین امر موجب تقویت انسجام اجتماعی در نسل جوان میشود.
تسنیم: باتوجه به اینکه دشمن تفکرنسلجوان را هدف قرار داده، چگونه میتوانیم هویت اصیل ایرانی را در دنیای مدرن حفظ کنیم؟
قرائی: همانطور که ژاپنیها "ژاپنی ماندن در عین پیشرفت تکنولوژیک" را مدیریت کردند، ما نیز باید هویت ایرانی را با نیازهای جهان امروز پیوند بزنیم و تعامل بین جامعه و نسل جوان را در الویت قرار دهیم. باید از ظرفیت نخبگان و چهرههای محبوب جوانان برای الگوسازی استفاده کرد تا آنها درمیان حجم انبوه تبلیغات غربی و الگوهای مدرن ضداسلامی، هویت اصلی و الگوی ملی، خود را پیدا کنند. باید بدانیم که جوان دوست دارد مطرح و حرفهایش شنیده شود. زمانی که جامعه فضای نقد و گفتوگو را باز محیا کند، جوانان به جامعه احساس تعلق میکند و همین احساس تعلق، تحقق انسجام اجتماعی است.
انتهای پیام/