خبرگزاری تسنیم ـ محمد ملکزاده؛ اغتشاشات اخیر در ایران، بار دیگر سوالات عمیقی را در خصوص درک انگیزهها و اهداف اغتشاشگران و عوامل هدایتکننده آنان برانگیخته است. یکی از جنبههای قابل توجه این اغتشاشات، هدف قرار دادن مساجد و اماکن مذهبی توسط عوامل تخریبگر و تروریستها است. برای تحلیل این موضوع، ابتدا باید به نقش و کارکرد مساجد در جامعه مذهبی ایران و تاثیر آن بر انسجام جامعه و نظام اسلامی بپردازیم؛ سپس دلایل و ریشههای هدف قرار گرفتن مساجد را در جریان اغتشاشات اخیر بررسی کنیم.
نخست تذکر این نکته ضروری است که مساجد و اماکن مذهبی در ایران، صرفاً مکانهایی برای عبادت و انجام مناسک دینی نیستند، بلکه فراتر از انجام عبادات و فرایض دینی، نقش بسیار مهمی در زندگی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه ایفا میکنند. در صدر اسلام مسجد به عنوان تجمعگاه عبادى-سیاسى مسلمانان، مناسبترین مکان براى فرماندهی و اعمال مدیریت دولت اسلامى بود. فرمان بسیج عمومى، احکام حکومتى، اجراى حدود اسلامى، تقسیم غنایم جنگى و... غالبا در مسجد انجام میگرفت. در تجربه انقلاب اسلامى ایران نیز مساجد همواره به عنوان یک رسانه سنتی موثر، نقش ممتازى در تحوّلات عصر انقلاب و پیروزی نهضت اسلامی داشتهاند؛ مسجد، نقطه شروع مبارزه و کانون بسیج عمومى براى مقابله با استبداد داخلی و استعمار خارجی بود. ساماندهى تظاهرات گسترده در حوادث انقلاب اسلامى سال 57 و قبل از آن، غالبا در مساجد انجام میگرفت و پس از پیروزی انقلاب نیز امام خمینی(ره) از مسجد جماران به هدایت کشتى انقلاب مبادرت ورزید. از این رو در طول تاریخ اسلام و انقلاب اسلامی، مساجد همواره به عنوان یک پایگاه سیاسی و مرکز اصلی سازماندهی و بسیج مردمی نقش مهمی در فرماندهی تحرکات سیاسی ایفا کردهاند.
با توجه به نقش و کارکردهای ذکر شده، با بررسی دلایل هدف قرار گرفتن مساجد در جریان اغتشاشات اخیر، تذکر چند نکته حائز اهمیت است:
1. مساجد به عنوان نمادی از قدرت و اقتدار جامعه و نظام اسلامی هستند. از این رو حمله به اماکن مذهبی و تخریب آن ذیل حمایت دشمنان خارجی و سوءاستفاده از فضای اعتراضات اقتصادی، در واقع حمله به نماد اقتدار جامعه اسلامی و تضعیف یکی از اصلیترین نمادهای مقاومت نظام اسلامی در برابر نظام سلطه استکباری است.
2. هدف قرار دادن مساجد میتواند به عنوان یک استراتژی کلان و تلاش کلی برای تضعیف هویت مذهبی و فرهنگی جامعه ایران تلقی شود. تا زمانی که هویت مذهبی جامعه ایران حفظ شود و اتحاد مردم حول آموزههای اسلامی و ولایت فقیه مستحکم بماند، دشمنان نمیتوانند خللی به نظام اسلامی وارد کنند. بنابراین دشمن با تخریب مساجد به دنبال ایجاد شکاف و تفرقه در جامعه اسلامی، سلطه بر کشور و نابودی منافع ملی است.
3. بررسی ارتباط بین تخریب مساجد با فراخوانهای سلطنتطلبان خارج نشین، میراث رضاخان قلدر و نقش روحانیت در تاریخ معاصر ایران، لایههای عمیقی به درک این رویدادها میافزاید. رضاخان پهلوی، در دوران حکومتش در نقش یک دیکتاتور، سیاستهای ضد مذهبی گستردهای را برای تضعیف نقش دین و روحانیت در جامعه ایران به اجرا درآورد. بستن درب مساجد و حسینیهها؛ جلوگیری از برپایی مراسم مذهبی و اعلام ممنوعیت عزاداریها، ممانعت از فعالیتهای اجتماعی و سیاسی روحانیون؛ کاهش آموزشهای دینی در مدارس؛ کشف حجاب و مبارزه با لباس روحانیت از طریق وضع قانون متحد الشکل سازی لباس به سبک لباسهای غربی، نمادی از تلاشهای رضاخان قلدر برای تضعیف هویت مذهبی در ایران با حمایت دولت استعماری انگلیس بود. امروز نیز سلطنتطلبان، به عنوان بازماندگان نظام مستبد پهلوی، تلاش میکنند تا با حمایت از نظام استبدادی سلطنت، ایران را به دوران سیاه پهلوی بازگردانند. اقدامات سلطنتطلبان در اغتشاشات اخیر، نشاندهنده تلاش آنها برای تکرار سیاستهای شکست خورده رضاخان دیکتاتور و به حاشیه راندن نقش دین در جامعه ایران است. آنها با هدف قرار دادن مساجد و اماکن مذهبی، به دنبال تکرار اشتباهات پهلوی در تضعیف هویت مذهبی جامعه و ایجاد فضای مناسب برای بازگشت سلطه دولتهای غربی بر ایران هستند.
برخلاف تلاشهای مذبوحانه سلطنتطلبان، تجربه تاریخی ایران نشان داده است که تلاش برای تضعیف نقش دین و روحانیت در جامعه ایران، همواره با شکست مواجه شده است. دین و مذهب، ریشههای عمیقی در تاریخ و فرهنگ ایران حتی قبل از اسلام داشته است و جامعه مذهبی ایران، همواره در برابر تلاشهای تضعیف نقش دین مقاومت کرده و از آن دفاع نمودهاند. یکی از مهمترین دلایل سقوط پهلوی نیز، مخالفت این رژیم با دین بود. هدف قرار دادن مساجد در اغتشاشات اخیر، در واقع یک اشتباه تاکتیکی از سوی سلطنتطلبان و اغتشاشگران است. زیرا جامعه ایران، با تجربیات تاریخی خود، از این سیاستها درس گرفته و تکرار سیاستهای شکست خورده دوران سیاه سلطنت پهلوی در اغتشاشات اخیر، فضاحت دیگری را برای آنان رقم خواهد زد.
*عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگی و اندیشه اسلامی
انتهای پیام/