به گزارش خبرگزاری تسنیم در زنجان، سزارین، به عنوان یکی از روشهای زایمان که در موارد خاص پزشکی برای حفظ سلامت مادر و نوزاد حیاتی است، در سالهای اخیر به دلیل افزایش بیرویه و گاه غیرضروری آن، مورد توجه سیاستگذاران حوزه سلامت قرار گرفته است.
این روش جراحی که در گذشته صرفاً برای موارد اورژانسی یا وجود عوارض خاص پزشکی توصیه میشد، به تدریج در برخی مناطق و مراکز درمانی به انتخابی رایج تبدیل شده بود.
متخصصان معتقدند که افزایش نرخ سزارین، میتواند خطرات بالقوهای برای سلامت مادر در زایمانهای بعدی و نیز برای نوزادان به همراه داشته باشد؛ از جمله افزایش احتمال عفونت، خونریزی و طولانی شدن دوران نقاهت مادر، و همچنین مشکلات تنفسی و ایمنی در نوزاد انجام شود.
در واکنش به این روند و با هدف ترویج زایمان طبیعی که فواید بسیاری برای سلامت مادر و نوزاد دارد، وزارت بهداشت و درمان در سالهای اخیر با ابلاغ دستورالعملهایی، رویکرد سختگیرانهتری را در قبال انجام سزارین اتخاذ کرده است.
این سیاستها با هدف کاهش آمار سزارینهای الکتیو (انتخابی و غیرضروری) و سوق دادن مراکز درمانی به سمت افزایش سزارینهای با اندیکاسیون پزشکی صریح، تدوین شدهاند. اجرای این ممنوعیتها و محدودیتها، بیمارستانها و تیمهای پزشکی را ملزم به رعایت پروتکلهای دقیقتری در خصوص تشخیص ضرورت انجام سزارین میکند.
پیادهسازی این سیاستها، چالشها و بحثهای متعددی را در میان کادر درمان، مادران باردار و حتی افکار عمومی برانگیخته است. در حالی که برخی از متخصصان و فعالان حوزه سلامت از این رویکرد به عنوان گامی مهم در جهت ارتقای سلامت عمومی حمایت میکنند و آن را لازمه بازگرداندن جایگاه زایمان طبیعی میدانند، عدهای دیگر نگرانیهایی را در خصوص نادیده گرفتن حق انتخاب مادران و یا اعمال فشار بر پزشکان مطرح میکنند.
این دغدغهها عمدتاً حول محور فراهم آوردن امکانات و آموزشهای کافی برای ترغیب و تسهیل زایمان طبیعی، و همچنین رعایت حقوق بیماران در تصمیمگیریهای پزشکی است.
بنابراین، این موضوع نیازمند بررسی دقیق از زوایای مختلف پزشکی، حقوقی و اجتماعی است تا از یک سو اهداف کلان سلامت محقق شود و از سوی دیگر، حقوق و سلامت فردی مادران و نوزادان به بهترین شکل ممکن تضمین گردد.
با استناد به اخبار منتشر شده در رسانههای استان طی روزهای اخیر، محدودیتهای اعمال شده بر عمل سزارین به شکل چشمگیری تشدید شده و دامنه آن فراتر از بیمارستانهای دولتی نیز گسترش یافته است. بر اساس گزارشها، حتی بیمارستانهای خصوصی مانند بیمارستان بهمن که پیش از این امکان انتخاب روش زایمان را برای مادران فراهم میکردند، اکنون ملزم به اجرای دستورالعملهای سختگیرانهتر شدهاند.
این تغییر رویه، به معنای آن است که تصمیمگیری برای انجام سزارین دیگر اختیاری نیست و منوط به تشخیص قطعی پزشک متخصص مبنی بر خطرات جدی زایمان طبیعی برای مادر یا نوزاد شده است.
هدف اعلامی از این اقدام سختگیرانه، بازگرداندن تمرکز بر سلامت مادران در بلندمدت عنوان شده است، چرا که پزشکان معتقدند کاهش سزارینهای غیرضروری به حفظ سلامت مادر برای زایمانهای احتمالی آینده و کاهش عوارض کوتاهمدت پس از عمل کمک خواهد کرد. این تغییر پارادایم در سطح مراکز درمانی استان، فشار بیشتری را بر کادر درمان وارد میکند تا در عین رعایت اصول پزشکی، با ارائه آموزشها و حمایتهای لازم، مادران را به سمت زایمان فیزیولوژیک هدایت نمایند.
در پی ابلاغ دستورالعملهای سختگیرانه مبنی بر محدودیت شدید سزارین در مراکز درمانی استان، نگرانیهایی در میان شهروندان و مادران باردار زنجانی در خصوص اجرای دقیق و عادلانه این بخشنامهها مطرح شده است.
یک مادر باردار زنجانی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم، اظهار داشت: این محدودیتها موجب بروز سوءاستفادههایی در سطح تخصصی شده است.
این شهروند مدعی شد: این اقدام موجب شده برخی از متخصصین زنان و زایمان زیرمیزی بگیرند و پرونده را طوری گزارش کنند که نیاز به سزارین ضروری باشد.
وی در ادامه به مثالی عینی اشاره کرد و افزود: چند هفته پیش یکی از همکارانم با پرداخت مبلغی نوزادش را از طریق سزارین به دنیا آورد.
سزارین تنها در صورت ضرورت و تأیید متخصص انجام میشود
از سوی دیگر مریم سکاکی، مسئول اداره مامایی معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی زنجان، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در زنجان در زمینهی شایعات مطرح شده مبنی بر ممنوعیت سزارین در بیمارستانهای استان، بهویژه بیمارستان موسوی زنجان توضیحاتی ارائه داد.
وی اظهار داشت: به عنوان مسئول اداره مامایی معاونت درمان دانشگاه، ابتدا در مورد ماده 50 قانون جوانی جمعیت توضیحاتی ارائه دهم در بحث جوانی جمعیت که دغدغه این روزهای کشور است و وظیفه تکتک ماست که در این راستا گام برداریم و جمعیت را از بحران پیری نجات دهیم، مجلس قانونی را تصویب کرده است که در آن مادههای مختلفی برای رسیدن به نتیجه بهتر در راستای پویایی جمعیت وجود دارد.
وی تصریح کرد: یکی از این مادهها، ماده 50، ترویج زایمان طبیعی و جلوگیری از سزارینهای غیرضروری است. در این ماده آمده است که همه بیمارستانها موظف هستند در همه دانشگاههای کشور هر سال 5 درصد میزان سزارین را نسبت به سال پایه خود کم کنند؛ یعنی اگر آمار سزارین در سال 1403 هرچه بوده، پایان 1404 باید 5 درصد نسبت به آن سال کمتر شود.
سکاکی ادامه داد: در این قانون که صراحتاً گفته شده از انجام سزارینهای غیرضروری جلوگیری شود، وظیفه همه ماست که از انجام سزارین غیرضروری خودداری کنیم؛ ما نگفتیم که سزارین انجام نشود. من میخواهم به مادران عزیز و خانوادهها این اطمینان خاطر را بدهم که هر زمان مادر و جنین در خطر باشند، حتماً متخصصان، سزارین را انجام میدهند. این خبری کذبی که در رسانههای اجتماعی پخش شده است را من تکذیب میکنم؛ در همه بیمارستانهای ما هر وقت ضرورت داشته باشد، سزارین انجام میشود.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا اصرار بر ضرورت توسط پزشک تأیید میشود یا اگر مادر باردار نگران باشد یا ترس از زایمان طبیعی داشته باشد نیز سزارین انجام میپذیرد، پاسخ داد: «مادران عزیزی که ترس از زایمان دارند و سزارین انتخابی را ترجیح میدهند، باید از قبل در کلاسهای آمادگی برای زایمان ما شرکت کنند، مزایا و معایب سزارین و زایمان طبیعی را بدانند و کاملاً آگاه باشند که بدون دلیل تصمیم به انجام سزارین نگیرند.
ما یک دستورالعمل کشوری داریم؛ یعنی وزارت بهداشت تمام مواردی را که یک خانم باید سزارین شود و اینکه چه زمانی میتواند سزارین شود را ابلاغ کرده است و متخصص زنان بر اساس آن دستورالعمل، ارزیابی میکند و هر زمان احساس کند که سزارین مورد نیاز است، آن را انجام میدهد.
مقایسه آمار سزارین زنجان با استانداردهای بینالمللی
در ادامه این گزارش، الهام جعفری، عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، به بررسی ابعاد بینالمللی و روانشناختی گرایش بالای جامعه به سزارین انتخابی پرداخت.
جعفری با اشاره به وضعیت جامعه اظهار داشت: در جامعه ما تمایل به سزارین انتخابی زیاد است و ما باید این وضعیت را با سطح بینالملل مقایسه کنیم و ببینیم کشورهایی که در بالاترین سطح مراقبتهای سلامت مادر و کودک قرار دارند، آیا وضعیتشان شبیه ماست؟ میتوانیم کشورهایی نظیر نروژ، سوئد، هلند و بریتانیا را مثال بزنیم؛ کشورهایی که بالاترین سطح شاخصهای سلامت و امکانات را دارند. آیا در آنجا هم تمایل به این جراحی اینقدر زیاد است؟
وی با استناد به مستندات افزود: شاخصها نشان میدهند که آمار سزارین ما فراتر از آمار بینالمللی است. هر مطالعهای که شما انجام دهید، اگر به صورت میدانی از خانمها بپرسید که چرا زایمان طبیعی نمیخواهید، پاسخ این است که میترسند. میترسند از درد زایمان، میترسند از آسیب به سلامتی زنانگیشان و میترسند از آسیب به نوزادشان. اما سؤال اینجاست که چرا همین ترسها در کشورهای دیگر منجر به سزارین نمیشود؟
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی زنجان تأکید کرد: واقعیت این است که زایمان فقط یک پروسه جسمی نیست، بلکه یک پروسه روانشناختی هم هست. وقتی یک مادر از فرایند زایمان آگاه شود، میفهمد که خودش چه تواناییهایی دارد و ماما در کنارش چقدر میتواند او را توانمند و مسلط به روند زایمان بکند، طبعاً روند زایمان هم برای او خوشایندتر میشود و به عنوان یک تجربه مثبت ثبت میگردد. دیدگاه و رویکرد ما که تلاش میکنیم «زنمحور» باشد، این است که باید شرایط را فراهم کنیم تا زنان در کشورهای اروپایی زایمان طبیعی را با تجربه خوشایند انتخاب کنند. قطعاً این موضوع فقط فیزیکی نیست؛ ترسهای آنها نیز با روشهای کاهش درد و ورزشها مدیریت میشود و زن به طور کامل برای زایمان طبیعی آماده میشود و بر چالشها غلبه میکند.
جعفری خاطرنشان کرد: اگر سیستم ما به این سمت حرکت کند که مراقبتها از جانب ما که توانمند هستیم و در همکاری با متخصصین حامی زایمان طبیعی هستیم، به درستی ارائه شود و مادر در جلسات آمادگی کاملاً آماده شود و تحویل سیستمی در بیمارستان شود که مراقبتها مطابق میل، آگاهی و کنترل مادر باشد، قطعاً همانطور که در جوامع دیگر دیده شده، تجربه زایمان برای زنان خوشایندتر شده و رضایتمندیشان افزایش پیدا میکند.
در مجموع، رویکرد سختگیرانه وزارت بهداشت در راستای ماده 50 قانون جوانی جمعیت برای کاهش 5 درصدی سالانه آمار سزارینهای غیرضروری و ترویج زایمان طبیعی، در استان زنجان با اجرای محدودیتهای شدید، حتی در بیمارستانهای خصوصی، نمود پیدا کرده است.
در حالی که مسئولان دانشگاه علوم پزشکی بر اهمیت حفظ سلامت مادر در زایمانهای بعدی و انجام سزارین تنها در موارد اندیکاسیون پزشکی تأکید دارند، اجرای این بخشنامهها نگرانیهایی جدی را در میان شهروندان و مادران باردار برانگیخته است. مهمترین چالش فعلی، شایعات مطرحشده مبنی بر سوءاستفادههای مالی و دریافت مبالغ غیرقانونی (زیرمیزی) توسط برخی متخصصین برای دور زدن محدودیتها و گزارش سزارین به عنوان یک ضرورت پزشکی است؛ این امر نشان میدهد که اعمال محدودیتهای صرف، بدون افزایش نظارتهای دقیق و شفافیت در فرآیند تشخیص، میتواند به جای بهبود سلامت، به ایجاد دغدغههای اخلاقی و حقوقی جدید منجر شود.
با این حال، کارشناسان حوزه سلامت بر این باورند که حل ریشهای مشکل آمار بالای سزارین انتخابی، نیازمند فراتر رفتن از سیاستهای محدودکننده است.
همانطور که توسط عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی زنجان مطرح شد، عامل اصلی گرایش بالای جامعه به سزارین، ترسهای روانشناختی مادران از درد و عوارض زایمان طبیعی است. بنابراین، موفقیت سیاست کاهش سزارین صرفاً با ممنوعیت محقق نخواهد شد؛ بلکه مستلزم یک رویکرد جامع «زنمحور» است که شامل توانمندسازی مادران از طریق آموزشهای کافی در کلاسهای آمادگی، مدیریت مؤثر درد و ارائه حمایتهای روانی قوی در طول فرآیند زایمان است تا تجربه زایمان طبیعی به یک تجربه مثبت و خوشایند تبدیل شود و مادران با آگاهی و اعتمادبهنفس، مسیر زایمان فیزیولوژیک را انتخاب کنند.
انتهای پیام/