به گزارش خبرگزاری تسنیم در زنجان، نرگس رسولی - در روزگار ما، که جهان پر از صدا و تصویر و مشغله شده، بازگشت به سادگی و خلوت ـ آنهم به نام «اعتکاف» ـ نه تنها یک سنت عبادی، بلکه ضرورتی انسانی است. هر ساله در میانهی ماه رجب، هنگامیکه حرمها و مساجد شهرها از زمزمهی دعا و نیایش پر میشود، انسان معاصر بار دیگر به سنت دیرینهای پناه میبرد که هزاران سال است او را از فرسودگیِ جهان بیرون به طراوتِ درون دعوت میکند.
اعتکاف، عبادتی است میان عزلت و حضور. عزلت از دنیا، ولی حضوری تمامقد در پیشگاه خدا. در روایتهای اهل بیت(ع) آمده است که «معتکف همانند کسی است که در آستانه خانه خدا توقف کرده و حاجت خویش را جز از او نمیخواهد». این سه روز، تمرینی است برای آنکه انسان بتواند صدای حق را در میان غوغای نفس بشنود؛ تمرینی برای آرامش، و بازگشت به نقطهای که ایمان از آن آغاز شد.
اما فلسفهی اعتکاف تنها در فاصله گرفتن از هیاهوی بیرونی خلاصه نمیشود. درون مسجد، میان دیوارهای سادگی و سکوت، انسان فرصت مییابد تا خویشتن را داوری کند. گویی خداوند میخواهد بگوید: “برای دیدن من، باید دوباره خودت را ببینی.” اعتکاف یعنی لحظهای توقف در مسیر پرشتاب زندگی، تا یادمان نرود مقصد از ابتدا چه بوده است.
از همین روست که اعتکاف در فرهنگ اسلامی، با توبه و بازسازی روح پیوند خورده است. معتکفِ واقعی، تنها به ماندن در مسجد قانع نیست؛ او در جستوجوی خروجی معنوی است. خروجیای که پس از سه روز، نه در چهره و لباس، بلکه در نگاه و رفتار او دیده میشود. تواضع، آرامش، صبر و حتی لبخند صادقانهای که از مسجد به خانه میبرد، همه نشانههای تغییرند؛ تغییر از بیرونگرایی به درونجویی.
در سالهای اخیر، حضور پرشور جوانان در مراسم اعتکاف، جلوهای امیدبخش در جامعه اسلامی پدید آورده است. نسلی که در ظاهر شاید با بحرانهای فکری و فرهنگی مواجه باشد، در باطن هنوز تشنهی معنا و بازگشت به خداست. صحنههایی که در مساجد سراسر کشور دیده میشود ـ نوجوانانی که شب تا صبح زیر نور ضعیف مسجد قرآن میخوانند، اشک میریزند، و برای فردای بهتر دعا میکنند ـ نشان میدهد که هنوز در اعماق این جامعه، ایمان زنده است.
البته اعتکاف، تنها یک عمل فردی نیست. هرچند ظاهرش خلوت است، اما پیام اجتماعی بزرگی در خود دارد: بازسازی انسان برای ساختن جامعهای بهتر. معتکفی که دل خود را از نفس و خودخواهی پاک میکند، وقتی به جامعه بازگردد، نگاهش به مردم و مسئولیتهایش متفاوت است. رسانهها و اندیشمندان دینی نیز بر این بُعد اجتماعی اعتکاف تأکید دارند؛ چراکه تهذیب نفس، مقدمهای است برای خدمت و اصلاح بیرونی.
در این میان، نقش روحانیان، مسئولان فرهنگی و دانشگاهیان در تبیین فلسفهی اعتکاف بسیار مهم است. اگر اعتکاف تنها به مراسم ظاهری تقلیل یابد، یا به تکرار بیهدف سنتی کهن تبدیل شود، روح خود را از دست میدهد. باید به جوانان یاد داد که در این سه روز، تماشای خویشتن و محاسبهی نفس مهمتر از هر ذکر زبانی است. همانطور که قرآن کریم فرمود: «قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا» رستگار کسی است که جان خود را پاک کند.
امروز بیش از هر زمان دیگر، جامعه ما به چنین لحظات خلوتی نیاز دارد. در زمانهای که کار، رسانه و فضای مجازی فرصت اندیشیدن را از انسان گرفتهاند، اعتکاف میتواند پادزهر فراموشی باشد. مسجد، برای سه روز، به پناهگاه حقیقت بدل میشود. نه خبری از رقابت است، نه فریب، نه دغدغهی ظاهر. تنها انسان است و خالقش.
باید گفت، اعتکاف نه آیینی مخصوص اهل مسجد که تجربهای انسانی و همگانی است؛ تجربهای برای بازگشت، برای آشتی با خویش، و برای اندیشیدن به جاودانگی. شاید سه روز اندک باشد، اما اگر با صفای نیت همراه شود، میتواند سرآغاز عمری تازه باشد. همانگونه که یکی از معتکفان جوان در گفتوگویی با خبرگزاری تسنیم میگفت: «اینجا فهمیدم گاهی باید از زندگی فاصله گرفت تا دوباره بتوان درست زندگی کرد.
انتهای پیام/