به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، استان البرز با همسایگی تهران و موقعیت استراتژیک خود، نه تنها به دلیل صنایع و اقتصاد پویا شناخته میشود، بلکه به عنوان محلی که فرهنگها و اقوام گوناگون در آن همزیستی دارند نیز مطرح است. جمعیت استان، شامل اقوام مختلف ایرانی و مهاجرانی از استانهای دیگر است که هر کدام با زبان، لباس، غذا و آداب و رسوم خاص خود، زیبایی و تنوع فرهنگی البرز را شکل دادهاند. در خیابانهای کرج و شهرستانهای اطراف، میتوان ردپای فرهنگ ترکها، کردها، لرها، بلوچها، گیلکها و مازنیها را در سبک زندگی شهری و روستایی مشاهده کرد.
این تنوع قومی باعث شده است که استان البرز در طول سال میزبان مراسمات ملی و محلی متعدد باشد. جشن نوروز در البرز، رنگارنگتر از بسیاری از استانهاست زیرا هر قوم، سنتهای خاص خود را با دیگران به اشتراک میگذارد. سفره هفتسین ترکها با خوراکیهای سنتی و موسیقی محلی آنها، با اجرای رقصهای کردی و غذاهای شمالی گیلکها در یک فضای مشترک ترکیب میشود. در این ترکیب فرهنگی، نه تنها هر قوم جایگاه خود را حفظ کرده است، بلکه همزیستی مسالمتآمیز و تبادل فرهنگی میان آنها جریان دارد.
مراسم مذهبی و ملی نیز در البرز جلوهای از این تنوع را نشان میدهد. محرم و رمضان با شور و حضور اقوام مختلف برگزار میشوند و مراسم عید فطر و اعیاد ملی، پلی برای نزدیکی اقوام و تعامل اجتماعی فراهم میکنند. در این میان، اقوام مختلف با لباسهای محلی خود و آیینهای مخصوصشان، جلوهای از فرهنگ خود را به نمایش میگذارند و به همین دلیل هر جشن در البرز نه تنها یک مراسم، بلکه یک تجربه چندلایه فرهنگی محسوب میشود.
زبان و موسیقی نیز شاخصهای مهم در تنوع فرهنگی البرز است. هر قوم به زبان مادری خود سخن میگوید و این تنوع زبانی، محیطی چندزبانه ایجاد کرده است که بر مراکز آموزشی، فرهنگی و محافل محلی تأثیرگذار است. آوازهای محلی، رقصهای گروهی و نواهای سنتی اقوام مختلف، از موسیقی کردی و ترکی تا موسیقی شمالی و لری، همه و همه حس زندگی و جنبوجوش فرهنگی را در استان تقویت میکنند.
غذاهای محلی البرز نیز نمایانگر تنوع قومیتی استان هستند. هر قوم با سبک و روش خاص خود، غذاهایی را تهیه میکند که هم در زندگی روزمره و هم در مراسمات ویژه مصرف میشوند. غذاهای گوشتی و آشی ترکها، خوراکهای محلی کردها، سبزیپلو و ماهی تازه شمالی گیلکها و مازنیها، و خوراکهای محلی لرها و بلوچها، تنها بخشی از این نقشآفرینی فرهنگی از طریق غذا است. در بازارها و محلههای استان، میتوان ترکیب این غذاها و تأثیر متقابل فرهنگها را مشاهده کرد، جایی که هر طعم، داستانی از قومیت خود را بازگو میکند.
نزدیکی استان البرز به تهران باعث شده است که این استان مهاجرپذیر باشد و جمعیتهای زیادی از سراسر کشور، از جمله تهران و سایر استانها، در آن ساکن شوند. این مهاجرتها موجب شده است که تعامل فرهنگی میان اقوام مختلف افزایش یابد و ترکیب سنتهای محلی با سبک زندگی شهری، جلوهای ویژه به جشنها و مراسمات استان بدهد. جشن نوروز در کرج مثال بارزی است؛ جایی که آیینهای محلی ترکها، کردی و شمالی با آداب تهرانیها تلفیق میشوند و یک تجربه چندلایه و پویا از زندگی شهری و سنتی شکل میگیرد.
حضور صنایع دستی و هنرهای سنتی در البرز نیز بخشی از این تنوع فرهنگی است. قالیبافی، سفالگری، پارچهبافی، صنایع چوبی و هنرهای محلی اقوام مختلف، بازارهای استان را به نمایشی زنده از فرهنگ و هویت قومی تبدیل کرده است. هر غرفه، هر نمایشگاه و هر مراسم محلی، داستانی از تاریخ، فرهنگ و مهارتهای سنتی مردم البرز را بازگو میکند و حس زندگی پویا و زنده فرهنگی را به بازدیدکنندگان منتقل میکند.
این همزیستی اقوام و تنوع فرهنگی، علاوه بر ایجاد فضای اجتماعی زنده، هویت چندلایهای برای استان البرز رقم زده است. هر جشن، هر مراسم و هر آیین، نه تنها نشاندهنده فرهنگ یک قوم، بلکه نمادی از تعامل و همزیستی فرهنگی است. این تنوع قومی و فرهنگی البرز را به استانی پرجنبوجوش و سرشار از انرژی اجتماعی و فرهنگی تبدیل کرده است، جایی که زندگی روزمره با رنگ و بوی اقوام مختلف در جریان است و هر گوشهای از استان، قصهای برای گفتن دارد.
استان البرز، با جمعیتی متنوع و حضور اقوام مختلف، نمونهای زنده از تعدد فرهنگی و همزیستی اقوام ایرانی است. تنوع قومی، مراسمات محلی و ملی، موسیقی و هنر، غذاهای سنتی و صنایع دستی، همه و همه نشاندهنده یک جریان زنده فرهنگی هستند که استان البرز را از بسیاری از استانهای دیگر متفاوت میکند.
نزدیکی به تهران و مهاجرتهای داخلی، تعامل میان اقوام و انتقال فرهنگها را افزایش داده است و باعث شده است که البرز نه تنها محلی برای زندگی و کار باشد، بلکه مرکز فرهنگی و اجتماعی پرجنبوجوش نیز باشد. این استان، با همه مراسمات، جشنها و آیینهای قومی، جلوهای بینظیر از زندگی پویا، فرهنگ چندلایه و انرژی اجتماعی ارائه میدهد و جایگاه ویژهای در نقشه فرهنگی ایران دارد.
اما استان البرز تنها به فرهنگ و قومیت محدود نیست. تاریخ در دل شهرها و روستاهای آن جریان دارد و آثار تاریخی و دیدنیهای شاخص استان، پنجرهای به گذشته و هویت فرهنگی آن باز میکنند. کاخ شمس، که زمانی محل اقامت و تفریح شاهان بوده، با معماری باشکوه و فضای باغهای اطراف، نه تنها جلوهای از هنر و معماری دوره پهلوی را نشان میدهد، بلکه نمادی از پیوند تاریخ و طبیعت البرز است.
پل دختر، پلی تاریخی که در گذر زمان همچنان پا برجاست، حکایت از مسیرهای ارتباطی مهم این منطقه در دورانهای گذشته دارد. کاروانسرای شاه عباسی نیز یادآور مسیرهای پررفتوآمد کاروانها و تجارت در دوره صفوی است؛ جایی که مسافران و تجار نه تنها استراحت میکردند، بلکه تبادل فرهنگی و تجاری میان اقوام مختلف نیز شکل میگرفت.
در میان آثار طبیعی و تاریخی، باغ لالهها یکی از جلوههای زیبا و پررنگ فرهنگ و طبیعت البرز است. این باغ با گستره وسیع لالههای رنگارنگ، نمادی از زندگی و شادابی فرهنگی استان به شمار میآید و سالانه گردشگران بسیاری را به خود جذب میکند.
از دیگر آثار تاریخی، حمام مصباح و کاخ ناصری هستند که با معماری سنتی خود، نمایانگر هنر و سبک زندگی مردم گذشته البرز هستند. حمام مصباح با فضای گرم و طراحی منحصر به فرد، یادآور فرهنگ گذراندن اوقات فراغت و تعامل اجتماعی در گذشته است، و کاخ ناصری با شکوه و تزئینات خاص خود، جلوهای از هنر معماری و فرهنگ زندگی اشرافی دوره ناصری را بازتاب میدهد.
تپه باستانی ینگه امام و ازبکی نیز پنجرهای به تاریخ کهن این منطقه باز میکنند. این تپهها نه تنها محلی برای مطالعات باستانشناسی هستند، بلکه شاهدی بر تمدنهای گذشته و سبک زندگی اقوامی هستند که در دل البرز زندگی میکردهاند. حضور این آثار در کنار جشنها و مراسمات زنده اقوام، استان البرز را به مکانی بینظیر برای گردشگری فرهنگی، تاریخی و طبیعی تبدیل کرده است.
در کنار آثار تاریخی، زندگی روزمره در البرز نیز رنگ و بوی فرهنگ و قومیت دارد. بازارهای سنتی، غذاهای محلی، موسیقی اقوام و صنایع دستی، همگی نمایانگر تنوع و غنای فرهنگی استان هستند. خوراکیهای ترکها، خوراکهای شمالی گیلکها و مازنیها، خوراکهای کردی و محلی لرها و بلوچها، هر یک بخشی از تجربه فرهنگی استان را تشکیل میدهند و حس زندگی پویا و زنده در البرز را تکمیل میکنند.
نزدیکی استان البرز به تهران و مهاجرتهای داخلی، این تنوع را بیشتر کرده و تبادلات فرهنگی میان اقوام را افزایش داده است. جشنهای ملی و محلی در البرز، تلفیقی از سنتهای محلی و سبک زندگی شهری هستند و هر مراسم، فرصتی برای نمایش هویت چندلایه استان و تعامل فرهنگی فراهم میکند.
این همزیستی اقوام و حضور آثار تاریخی، البرز را به استانی پرجنبوجوش و زنده از نظر فرهنگی و اجتماعی تبدیل کرده است. هر کوچه و هر محله، داستانی از فرهنگ، هنر، تاریخ و زندگی روزمره دارد و هر بازدیدکنندهای میتواند در این استان، ترکیبی بینظیر از گذشته و حال، سنت و مدرنیته، فرهنگ و تاریخ را تجربه کند.
گزارش از: شراره کهنسال
انتهای پیام/