خبرگزاری تسنیم ـ معصومه احمدیان علیآبادی*؛ در روزگار پرشتاب امروز، برخی با نگاه سطحی یا از سر بیاطلاعی، منکر رشد معنویت و گسترش دینداری در جامعه میشوند. این نگاه، اگرچه ممکن است از برخی کاستیها یا مشکلات اجتماعی نشأت گرفته باشد؛ اما نادیده گرفتن واقعیتهای عینی و روندهای فرهنگی، نوعی بیانصافی در قضاوت است. بررسی علمی و دینی نشان میدهد که جامعهی در کنار چالشها، شاهد پیشرفتهای قابل توجهی در عرصهی معنویت، دینداری و بازگشت به ارزشهای الهی است. اگر با نگاهی تمدنی و عمیق به تحولات فرهنگی و اجتماعی کشور بنگریم، حقیقتی روشن و امیدبخش آشکار میشود.
برای پاسخ به منکران پیشرفتهای معنوی و گسترش دینداری، بهترین راه تکیه بر منابع اصیل دینی؛ یعنی قرآن کریم و روایات معتبر اهلبیت علیهمالسلام است. این منابع علاوه بر پشتوانه معرفتی، نشان میدهند که حرکت جامعه به سوی معنویت، یک سنت الهی و وعده قطعی است. خداوند متعال در آیه 33 سوره توبه در وعده به نصرت دین میفرماید: «هُوَ الَّذی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالهُدی وَ دینِ الحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ المُشرِکون» این آیه وعده قطعی خداوند به غلبه دین حق بر همه مکاتب است. و در آیه 18 از نشانههای ایمان در جامعه به «إِنَّما یَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ ...» اشاره میفرماید، که آبادانی مساجد و حضور مردم در عبادت، دلیل زنده بودن ایمان در جامعه است. حضور میلیونی مردم در اعتکافها و مراسمهای عبادی دیگر خود نشان از این واقعیت است. و در یک نگاه تمدنی به حرکت تمدنی بر پایه ایمان، در آیه 55 سوره نور«لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ» شاهد وعده الهی بر جانشینی اهل ایمان در زمین هستیم، که نشانگر نگاه تمدنی به آینده جامعه دینی است.
نشانههای گسترده پیشرفت معنوی در جامعه قابل مشاهده است. از آن جمله، گسترش معرفت دینی نسل جوان، با حضور پررنگ جوانان در محافل قرآنی، هیأتهای مذهبی و فعالیتهای فرهنگی که نشان از آن دارد که دین همچنان سرچشمه الهام و هویت آنان است. رشد نهادهای فرهنگی و آموزشی یکی دیگر از نشانههای پیشرفت معنوی و گسترش دینداری است؛ زیرا دانشگاهها، پژوهشگاهها و مراکز علمی-دینی، امروز بیش از گذشته به تولید اندیشه و نشر معارف اسلامی میپردازند. بعلاوه در بحرانها شاهد بازگشت به معنویت هستیم؛ در بزنگاههای اجتماعی و سختیهای اقتصادی، مردم بیش از پیش به دعا، نیایش و ارزشهای اخلاقی روی میآورند؛ این خود نشانهای از زنده بودن روح ایمان در جامعه است. در بخش رسانههای دینی گسترش فزایندهای اتفاق افتاده است. تولید آثار هنری، کتابها، فیلمها و برنامههای رسانهای با محتوای معنوی، فضای فرهنگی کشور را غنیتر کرده است.
نگاه تمدنی رهبر انقلاب، بیداری را برای نسلهای متمادی تا ظهور محقق کرده است؛ زیرا معنویت تنها یک رفتار فردی نیست؛ بلکه درمانی برای زخمهای اجتماعی و راهی برای ساخت تمدن است. جامعهای که بر پایه ایمان و اخلاق بنا شود از بحران هویت رهایی مییابد، در برابر تهاجم فرهنگی مصونیت پیدا میکند و به سوی همبستگی ملی و پیشرفت پایدار گام برمیدارد.
امروزه دینداری در قالبهای تازه و خلاقانهای ظهور کرده که نشان از پویایی ایمان و معنویت در بستر تمدنی دارد. برخی از این جلوهها عبارتاند از؛ حضور گسترده در شبکههای اجتماعی جهت نشر معارف دینی، پاسخ به شبهات و تولید محتوای معنوی، تولید فیلمها، سریالها و انیمیشنهای معنوی با زبان روز و جذابیت هنری، هنرهای تجسمی و گرافیک دینی در قالب پوستر، نقاشی دیجیتال و موسیقیهای آیینی و سرودهای مذهبی با سبکهای مدرن که نسل جوان را با پیامهای معنوی همراه میسازد. در بعد اجتماعی نیز افزایش فعالیتهای خیریه و داوطلبانه با الهام از آموزههای دینی، مانند پویشهای کمک به نیازمندان یا حمایت از محیط زیست، ایجاد کمپینهای فرهنگی با محوریت ارزشهای اخلاقی و معنوی و حضور فعال در عرصههای علمی و دانشگاهی با رویکرد دینی و اخلاقی بروز دارد. افزایش و گسترش بیش از پیش هیأتهای دانشجویی و نشستها، کرسیها، کارگاههای آموزشی و فعالیتهای هنری، برگزاری مراسم مذهبی با بهرهگیری از فناوریهای نوین (پخش زنده، ارتباطات آنلاین) و ایجاد فضاهای فرهنگی-مذهبی در قالب کافههای قرآنی یا کتابخانههای معنوی وجود دارد. امروز علوم را نیز با ترکیب معنویت با گرایش به سبک زندگی ساده، سالم و اخلاقمدار بهعنوان جلوهای از دینداری و پیوند معنویت با روانشناسی مثبت و علوم انسانی برای درمان آسیبهای اجتماعی و... گسترش میدهند.
بنابراین، انکار پیشرفتهای معنوی، بیشتر ناشی از غفلت یا نگاه محدود به ظواهر است. حقیقت آن است که دینداری در کشور نه تنها کاهش نیافته؛ بلکه در قالبهای نوین و متناسب با نیازهای روز، در حال شکوفایی است. اگر دینداری تنها در شکل سنتی دیده شود، شاید برخی تغییرات را عقبگرد بدانیم؛ اما اگر به تحول در محتوا و روشها توجه شود، درمییابیم که ایمان امروز در قالبهای تازه و خلاقانه جریان دارد. دینداری امروز، در عرصه فردی و اجتماعی، بهصورت آگاهانهتر و انتخابیتر جلوهگر شده است؛ این خود نشانه بلوغ فرهنگی است. جامعه ما در مسیر تمدنی خود، با همه چالشها، همچنان بر محور معنویت و دین حرکت میکند. این حرکت آرام و عمیق، شاید در نگاه سطحی دیده نشود؛ اما در جان و دل مردم ریشه دارد. پاسخ به منکران، نه با جدل؛ بلکه با نشان دادن این واقعیتهاست، که کار رسانهای قویتر میطلبد. پس ایمان زنده است، و حرکتی روبهجلو دارد، دینداری پویاست و معنویت همچنان چراغ راه آینده این سرزمین است.
*استاد حوزه علمیه خواهران استان قم
انتهای پیام/